Tratorn Hemtiwakorn | Real Inspire

อาจารย์ ภก.ชินวัจน์ แสงอังศุมาลี ภารกิจการสร้างคนรุ่นใหม่หัวใจอาสา

Tratorn Hemtiwakorn — Sun, 05 Sep 2021 16:45:46 +0000

อาจารย์ ภก.ชินวัจน์ แสงอังศุมาลี ภารกิจการสร้างคนรุ่นใหม่หัวใจอาสา

“ห้องเรียนขนาดใหญ่” ในการสอนนักศึกษาเภสัชศาสตร์นอกตำรา นำโดย “อาจารย์ ภก.ชินวัจน์ แสงอังศุมาลี” ผู้หลอมรวมพลังความเสียสละ จิตอาสา มหาวิทยาลัยสยาม 65 คน ช่วยผู้ป่วย Home Isolation ให้ได้ยาฟาวิพิราเวียร์
“ถ้านักศึกษากลุ่มนี้ลุกขึ้นมาทำงานจิตอาสาเพื่อสังคมได้ แล้วมหาวิทยาลัยอื่นเห็นโมเดลนี้ว่าดี จะเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสายวิทยาศาสตร์สุขภาพ” Real-Inspire สัมภาษณ์พิเศษ ภก.ชินวัจน์ แสงอังศุมาลี อาจารย์ประจำคณะเภสัชศาสตร์ ม.สยาม ร่วมแบ่งปันประสบการณ์สำคัญย่ิงกว่าความเป็นนักวิชาการและการสอนหนังสือ…นั่นคือภารกิจการสร้างคนรุ่นใหม่ที่มีคุณภาพ

Real-Inspire : เป้าหมายของการนำทีมนักศึกษาคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม มาเป็นเภสัชอาสาร่วมกับชมรมเภสัชชนบท

อ.ภก.ชินวัจน์ : แรกเริ่มคือนอกจากผมจะเป็นอาจารย์คณะเภสัชศาสตร์แล้ว ก็ทำงานช่วยเหลือภาคประชาสังคมด้วย เมื่อปลายเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา คุณนิมิตร เทียนอุดม ผู้อำนวยการมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ ต้องการกำลังเภสัชกรอาสาที่จะมาช่วยงานที่ “พริบตาคลินิค” (ภายใต้สถาบันเพื่อการวิจัยและนวัตกรรมด้านเอชไอวี หรือ IHRI) ที่อาคารจามจุรีสแควร์ ซึ่งทำหน้าที่ในการส่งยา ฟาวิพิราเวียร์ และยาอื่นๆ ไปให้กลุ่มผู้ป่วยโควิดที่รักษาตัวเองที่บ้านหรือ Home Isolation เดิมเค้ามีเภสัชกรแค่สองคน แต่กทม.มีเคส Home Isolation ราวหมื่นคน จึงต้องการเภสัชกรมาดูคลังยาและประสานผู้ป่วย

ผมได้คุยกับเพื่อนๆเภสัชกรด้วยกัน ก็จะมีงานประจำอยู่แล้วที่โรงพยาบาล จึงลองชักชวนนิสิตนักศึกษาโดยเฉพาะในสถาบันที่ตัวเองสอนอยู่ว่าใครว่างให้ไปช่วยที่พริบตาหน่อย แล้วก็ยังมีนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยด้วย ก็ประสานงานไปที่ประธานชั้นปีเค้า เค้าก็บอกว่าจะเวียนไปช่วยได้เพราะใกล้หอพักอยู่แล้ว แต่ก็มีนักศึกษาอีกกลุ่มนึงที่อยู่ต่างจังหวัด อีกกลุ่มหนึ่งผู้ปกครองเค้าลำบากใจเพราะเป็นห่วงช่วงแพร่ระบาด ดังนั้น ก็มีนักศึกษาเริ่มต้นส่วนหนึ่งไปที่พริบตาคลินิกไปช่วยจัดยาเช็คยาที่นั่น พอหลังจากนั้นประมาณหนึ่งสัปดาห์ ภก.สุภนัย ประเสริฐสุข ประธานชมรมเภสัชชนบท ก็หาอาสาสมัครที่โทรหาผู้ป่วย Home Isolation เพื่อยืนยันที่อยู่ในการจัดส่งยาและลงประวัติเบื้องต้น ผมก็เปิดรับสมัครอีกเดิมที่มีกันอยู่ 5 คน แต่ภายหลังเริ่มเพิ่มเป็น 10 คน เป็น 15 คน ชวนเพื่อนทุกคนก็มีแรงบันดาลใจคิดว่ามาช่วยไหนๆก็อยู่ต่างจังหวัด จริงๆก็ทำได้ จึงมีนักศึกษาเภสัชปี 1-5 ของมหาวิทยาลัยสยามเข้าร่วมถึง 65 คน นับเป็นจุดเริ่มต้นที่มีน้องๆ นักศึกษาร่วมเป็นเภสัชอาสาช่วยงานครั้งนี้

Real-Inspire : การจัดรูปแบบวิธีการทำงานให้กับนักศึกษาทั้ง 65 คน

อ.ภก.ชินวัจน์ : เมื่อทางทีมเภสัชอาสาได้เคสจาก สปสช.มา เช่น รับมา 500 คน จัดแบ่งให้นักศึกษาม.สยาม 200 คน ผมคิดว่าเพื่อช่วยแบ่งเบาภาระเด็กบางคนติดเรียน จัดสรรให้หนึ่งคนรับผิดชอบ 5 เคส ก็ใช้ 40 คน แล้ววางระบบ Google Sheet มาช่วย เราจัดกระบวนให้น้องๆ จะได้ไม่โหลดเวลาเรียนด้วย แต่ถ้าต้องพูดคุยกันนานหรือบางคนคุยเสร็จก่อนก็จะแบ่งเบากัน ใช้เวลาไม่เกิน 3 ชั่วโมงจัดการเคสทั้งหมด 200 เคส ดำเนินการไป 5 ครั้งแล้ว ครั้งละ 200 เคส สามารถแบ่งเบาภาระพี่ๆเภสัชกรมาได้มากพอสมควร

Real-Inspire : การเทรนนิ่งน้องๆ ให้มีศักยภาพรับมือกับผู้ป่วยภาวะวิกฤตทั้งร่างกาย อารมณ์ และ จิตใจ อาจารย์ทำอย่างไรครับ

อ.ภก.ชินวัจน์ : เนื่องจากนักศึกษาปี 1-2 ยังไม่ค่อยมีความรู้ด้านเภสัชเท่าไหร่ ก็ต้องมีการเทรนทักษะ บางคนกังวลว่าเราสั่งจ่ายยาผู้ป่วยหรือไม่ อันนี้เราไม่ได้ทำ เราแค่เช็คที่อยู่ รับฟังผู้ป่วย และสามคือให้เค้าแนะนำยาเบื้องต้น สรรพคุณข้อควรระวัง เช่น ฟ้าทะลายโจร ฟาวิพิราเวียร์ แต่ไม่ได้สั่งจ่ายยา เราเตรียมน้องที่ไม่ได้เรียนลึกๆ ทางเภสัช ให้เค้าคุยกับผู้ป่วยได้เบื้องต้นไม่ได้ลงลึก ซึ่งเค้าทำได้ดีเพราะคิดว่าขนาด อสม.ยังทำได้ นักศึกษาเภสัชก็ทำได้เหมือนกัน แต่เนื่องจากเวลาค่อนข้างจำกัดในการแนะนำ และน้องๆ ยังไม่ได้เรียนทักษะการสื่อสาร ซึ่งปกติจะเรียนปี 5 เราจึงไม่ได้เทรนเรื่องการสื่อสารเยอะ แต่เค้าเรียนจากข่าวสาร เห็นได้ยินจากการแชร์ในโลกโซเชียลมามาก ว่าผู้ป่วยยังเข้าไม่ถึงยา เค้าก็เข้าใจมากกว่า จริงๆมีเยอะที่โทรไปแล้วโดนตำหนิโดนว่า ตอนแรกน้องๆเค้าก็ตกใจ เคืองนิดๆ แต่คิดแล้วว่าถ้าเป็นครอบครัวเราก็ต้องรู้สึกเช่นนั้นเหมือนกัน เค้าจึงไม่ได้เป็นทุกข์หรือโกรธอะไร เค้าบอกว่าเรียนรู้จากข่าวและเรียนรู้หน้างานด้วย

Real-Inspire : กระบวนการ หรือ รูปแบบการทำงานที่เชื่อมกันราบรื่นระหว่าง นักศึกษา ผู้ป่วย Home Isolation และทีมประสานงานกลาง

อ.ภก.ชินวัจน์ : กระบวนการเชื่อมต่อเคสมาจนถึงเรา คือทางทีมเภสัชที่เป็น สสจ. สสจ.ขอนแก่น จะประสานกับ สปสช. และพริบตาคลินิกที่กทม.ก็จะลงเคสตรงนี้ประสานให้เราก่อน แล้วมาถามในกลุ่มเภสัช นพย. (โครงการ “พัฒนาผู้นำเครือข่ายในการเฝ้าระวังและจัดการปัญหาระบบยา” ) ว่าเราจะช่วยได้กี่เคส ผมจะแจ้งว่ารับได้เท่าไหร่จะมีไลน์กลุ่มเภสัชอาสากับน้องๆ 65 คน ก็จะบอกว่าคืนนี้มีเคสใครจะลงมือช่วยได้บ้างมั้ย บันทึกไปใน Google Sheet แต่บางเคสที่เค้ามีปัญหา แก้ไม่ได้ก็ต้องถามมาในไลน์กลุ่ม เช่น คุณพ่อเป็นโควิด ภรรรยาติดด้วย จะส่งต่ออย่างไร ผมก็จะแจ้งไปในเครือข่ายนพย.ให้น้องกรอกข้อมูลเพิ่มเติมมา แต่สำคัญคือเราจะไม่ให้นักศึกษารับปากว่าผู้ป่วยจะได้เตียงหรือไม่ ตรงนี้นอกขอบเขตของงาน เราให้เพียงคำแนะนำยา ประสานที่อยู่ กรณีผู้ป่วยเพิ่มเติมจะให้หน่วยงานกลางประสานงานต่อ

Real-Inspire : ส่วนใหญ่ผู้ป่วยที่นักศึกษาประสานงานให้ได้รับยาได้ครบหรือไม่

อ.ภก.ชินวัจน์ : ตอนแรกหน่วยงานกลางบอกว่าโทรไปแล้วให้บล็อคเบอร์ผู้ป่วย แต่เรากับนักศึกษามองว่าตรงนี้รู้สึกเหมือนทำร้ายเค้าไปหน่อย อย่างน้อยให้เค้าโทรกลับมา ถ้าไม่ไหวจริงๆค่อยบล็อคดีกว่ามั้ย มีครับส่งยาไม่ถึงประมาณ 2-3 คน บางส่วนแอดไลน์นักศึกษาว่ายามาไม่ถึง เค้าก็จะมาบอกในกล่มไลน์นพย. ซึ่งสสจ.ผู้ประสานงานส่วนกลางจะไปบอกให้สปสช.ส่งยาให้ผู้ป่วยต่อ แต่ส่วนใหญ่ไม่มีปัญหายกเว้นเคสที่ Accident จริงๆ ผู้ป่วยอยู่ต่างจังหวัด ผ่านไปแค่วันเดียวแจ้งว่าทำไมยังไม่ได้ยา เช่นอยู่บุรีรัมย์เราก็ต้องใช้เวลาส่งนิดนึง แต่เคสหลักๆ เป็นกทม. เพราะติดเยอะมากเป็นหมู่ เราจะโทรคอนเฟิร์ม ทางพริบตาคลินิกเค้าให้ไรเดอร์ไปส่งยา ส่วนต่างจังหวัดบางทีชื่อเค้าทำงานอยู่กทม. แต่ไปกักตัวที่บ้านต่างจังหวัด เราก็จะแล้วแต่ว่าให้ส่งยาไปที่ไหน

Real-Inspire : ทางคณะหรือมหาวิทยาลัย ช่วยสนับสนุนการทำงานของพวกเราได้มากน้อยแค่ไหน

อ.ภก.ชินวัจน์ : มหาวิทยาลัยสยาม เรามีจิตอาสาฉีดวัคซีนที่เดอะมอลล์บางแคอยู่แล้ว แต่เดิมเราจะขอเบิกค่าใช้จ่ายค่าโทรศัพท์ให้น้องๆ จาก ศูนย์วิชาการเฝ้าระวังและพัฒนาระบบยา (กพย.) โดย ผศ.ภญ.ดร.
นิยดา เกียรติยิ่งอังศุลี ผู้จัดการกพย. แต่ทางนักศึกษาก็พูดดีนะครับ บอกว่าเค้าไม่ได้ต้องการค่าตอบแทนหรือค่าโทรศัพท์ ส่วนทางเราเองก็ไม่ได้บังคับว่าห้ามรับนะ แต่เค้าบอกว่าเป็นงานจิตอาสาเค้ายินดีทำอยู่แล้ว พูดตรงๆก็คือปัจจุบันการที่นักศึกษามีจิตอาสาอย่างนี้หายากพอสมควร เราก็ค่อนข้างประหลาดใจและชื่นชมเด็กๆ เพราะทุกอย่างเกิดจากความรู้สึกนึกคิดเค้าเอง

Real-Inspire : ส่วนตัวอย่างอาจารย์เองได้อะไรจากการเสียสละนำทีมจิตอาสาครั้งนี้

อ.ภก.ชินวัจน์ : อย่างน้อย ในมุมของวิชาชีพ เราเห็นบทบาทเพื่อนๆเราในสาขาอื่นๆ เภสัชโรงพยาบาลรับเคสหนักทุกวัน เภสัชร้านยาเป็นด่านหน้าเหมือนกัน เพื่อนๆเจอผู้ป่วยโควิดเยอะพอสมควร เภสัชสสจ.ประสานเรื่องโรงพยาบาลสนาม เยี่ยมบ้าน ส่วนเภสัชสายวิชาการจริงๆเราทำหน้าที่ให้ความรู้ประชาชนผ่านสื่อ ในบทบาทความเป็นครูเราน่าจะปลูกฝังสร้างบทบาทให้ลูกศิษย์เรา สร้างเภสัชกรที่ทำเพื่อสังคม น้องๆอยู่ตรงจุดนี้แล้วมันเป็นการปลูกฝังว่า ถ้าเราจบเป็นเภสัชจะไม่ได้มองเห็นแต่กำไรแล้ว ไม่ได้มองตัวเงินเป็นหลัก จริงๆมหาวิทยาลัยเอกชนเสียค่าเทอมแพงพอสมควร แต่เมื่อคุณจบออกไปไม่ได้มุ่งหน้าเปิดร้านขายยา หรือ ไปอยู่บริษัทยาเพื่อสร้างยอดขายขึ้น หรือให้หมอสั่งยาอย่างเดียว นี่ก็คือสิ่งที่ผมได้ คือการสร้างลูกศิษย์ออกไปรับใช้สังคม คิดว่าคุ้มค่าที่ได้เสียสละตรงนี้

แล้วก็ต้องยอมรับว่าคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม เราเน้นด้านบริบาลเภสัชกรรม น้องๆตอนไปฝึกงานหลักๆ คือร้านยากับโรงพยาบาล จะไม่ได้สัมผัสผู้ป่วยอย่างนี้เพราะเป็นงานชุมชนสังคม กว่าจะปฏิบัติจริงปี 6 สถานการณ์ตอนนี้จึงเป็นปัจจัยหนึ่งทำให้เค้าเรียนรู้มากขึ้นในจุดนี้ครับ

จริงๆ มีวิชาที่เป็นสร้างเสริมสุขภาพและการคุ้มครองผู้บริโภค แต่การที่เราตั้งอยู่ในกทม.การลงชุมชนค่อนข้างลำบาก ไม่เหมือนต่างจังหวัดที่ลงหมู่บ้านได้ และคณะเภสัชมีเลคเชอร์มากยิ่งปีสามปีสี่ สิบวิชาต่อเทอมเรียนจันทร์ถึงเสาร์ และนักศึกษาปี 1-2 ก็ยังมีความรู้ความสามารถไม่ถึงที่จะลงพื้นที่ได้ แต่เราพยายามสอดแทรกให้เค้าได้พูดคุยกับผู้สูงอายุจะเน้นบ้านบางแคเป็นหลัก ถือเป็นจุดอ่อนของหลักสูตรเหมือนกันที่ทำให้นักศึกษาไม่สามารถลงพื้นที่ได้เหมือนต่างจังหวัด แต่อนาคตเราจะพัฒนาหลักสูตรตรงนี้เพราะคิดว่าสำคัญ

Real-Inspire : อาจารย์มองพลังบวกของ Young Generation เภสัชกรรุ่นใหม่แล้วมีความหวังมากน้อยเพียงใด

อ.ภก.ชินวัจน์ : อย่างน้อยเค้าได้ออกมาช่วยเป็นบทบาทสำคัญ การโทรหาผู้ป่วยทำให้เค้ามีความหวัง รู้ว่ามีคนเป็นห่วงเป็นใยเค้า วิชาชีพสายสุขภาพมาลงเป็นจิตอาสา ต่างจากสายสังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์หรือวิศวะซึ่งเค้าลุยๆ เป็นอีกบทบาทหนึ่ง แต่สายวิทย์สุขภาพที่เค้าเรียนหนักเค้ายังมีเวลาทำจิตอาสา จัดการแบ่งเวลาเรียนกับทำกิจกรรมพวกนี้ได้ ทำให้ปลุกพลังวิทย์สุขภาพทั้งสายอื่นและสถาบันอื่นรู้สึกตัวเองมีควมสำคัญในการช่วยวิกฤตนี้มากขึ้น คิดว่าพลังเหล่านี้หลังเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ 14 ตุลา หลัง 6 ตุลา พลังแบบนี้เลือนหายไประยะหนึ่งแล้ว ส่วนใหญ่กลายเป็นค่ายอาสาพัฒนาชนบท ทีนี้พอเกิดภาวะวิกฤตทำให้เกิดการตื่นตัวสายวิทย์สุขภาพ พวกบบรรดาเภสัชชนบท แพทย์ชนบท เค้าจะได้กำลังคนรุ่นใหม่เพิ่มขึ้นมาจาการที่เค้ามีจิตสำนึกขึ้นมา พูดจริงๆเมื่อเทียบกับชมรมแพทย์ชนบท เภสัชชนบท เมื่อ 20-30 ปีก่อน เค้าก็เริ่มจากตรงนี้เหมือนกัน แล้วมันหายไปพักนึง ผมคิดว่าเด็กเหล่านี้กลับมาสานต่องานเพื่อสังคมได้มากขึ้น แล้วมันเป็นประเด็นที่น่าสนใจในยุคทางประวัติศาสตร์ด้วยนะ ผมยกตัวอย่างถ้ากลุ่มเด็กลุกขึ้นมาทำงานจิตอาสาเพื่อสังคม แล้วมหาวิทยาลัยอื่นเห็นโมเดลนี้ว่าดีจะเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสายวิทยาศาสตร์สุขภาพเลยครับ

น่าจับตามองตรงนี้เป็นพลังที่ขับเคลื่อน อันที่หนึ่งเมื่อเกิดภาวะโรคระบาดเนี่ย แน่นนอนว่าบุคลากรทางการแพทย์โดยตรงทั้ง หมอ พยาบาล เภสัชกร ทันตแพทย์ เทคนิคการแพทย์ กายภาพบำบัด สาธารณสุขชุมชนขาดแคลนแน่นอน ดังนั้น ฐานนักศึกษาก็จะเป็นขานึงที่ช่วยพยุงเค้าให้มันพ้นวิกฤตได้ครับ

Real-Inspire : ขณะนี้ยังไม่เห็นมหาวิทยาลัยอื่นๆ รวมพลังได้มากเท่ามหาวิทยาลัยสยาม

อ.ภก.ชินวัจน์ : พูดตรงๆ เด็กอยากทำมั้ยผมคิดว่าเค้าอยากทำ แต่จังหวะคือผมรู้จักกับทีมเภสัชชนบท จึงมีโอกาสที่เราสามารถประสานได้ ทำให้เด็กๆ เข้าถึงข้อมูลตรงนี้ทำให้ช่วยเหลือได้ พูดจริงๆ คือชมรมเภสัชชนบทก็ประสานกับมหาวิทยาลัยมหาสารคามด้วย ก็มีนักศึกษาจากม.สารคามอีกส่วนหนึ่ง คิดว่าเด็กทุกที่อยากมีส่วนร่วม แต่เค้าไม่รู้จะประสานงานตัวกลางอย่างไรมากกว่า

อย่างเด็ก ม.สยาม ก็มีผมเป็นผู้ประสาน ถ้ามหาวิทยาลัยอื่นมีอาจารย์ที่ดูแลกิจการนักศึกษาเค้าสนใจประเด็นนี้ก็จะเชื่อมต่อ เชื่อมร้อยกันได้ ไม่ว่าคณะแทพย์ พยาบาล เภสัช ผมคิดว่านโยบายการศึกษาของเรา ผมมีข้อเสนออย่างนึงที่ทุกคนพยายามผลักดันหลักสูตรเรื่องความปลอดภัยของผู้ป่วย การใช้ยาอย่างสมเหตุผล และหลักสูตรสหวิชาชีพ บูรณาการสายอาชีพเข้าด้วยกัน ตอนนี้มันเหมาะนะที่จะเอานักศึกษาแพทย์ นักศึกษาทันตะ เภสัช วิศวะ พยาบาล เทคนิคการแพทย์ มาทำงานตรงนี้เป็นจิตอาสาร่วมกัน เด็กก็จะรู้จักการทำงานแบบบูรณาการ จิตอาสาแบบสหวิชาชีพด้วย

Real-Inspire : อาจารย์มีแนวคิดขยายกลุ่มจิตอาสา 65 คนออกไป โดยไม่ตีกรอบว่าเป็น คณะเภสัช ม.สยาม แต่เป็นเภสัชอาสาได้หรือไม่

อ.ภก.ชินวัจน์ : เป็นไปได้ครับ พยายามทำตรงนี้อยู่ อย่างน้อยผมได้เชื่อมกับนิสิตจุฬา นายกสโมสรนิสิต ถ้าเชื่อมร้อยก็จะเป็นสิ่งที่ดีมาก และส่วนนศ.เภสัชเค้ามี สหพันธ์นิสิตนักศึกษาเภสัชศาสตร์แห่งประเทศไทย 19 สถาบัน จะเชื่อมให้มาทำจิตอาสาร่วมกันได้ คิดว่าเป็นแผนที่ร่วมกับ สนภท.ให้นิสิตนักศึกษามีส่วนร่วมตรงนี้มากขึ้น

Real-Inspire : ตรงนี้สำคัญมากนะครับ เพราะต่อไปแรงงานข้ามชาติในบ้านเราก็จะมากขึ้นด้วย จำเป็นต้องมีจิตอาสาเพิ่มเติม

อ.ภก.ชินวัจน์ : ใช่ครับ ผมคิดว่าปัญหาเกี่ยวกับเรื่องแรงงานต่างชาติต้องให้ความสำคัญพวกเค้านะ เพราะถ้าไม่มีพวกเค้าเราก็ขับเคลื่อนไม่ได้ อันนี้เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่เป็นความฝันของผมที่จะพานักศึกษาไปช่วยเหลือแรงงานต่างชาติเหมือนกัน พยายามประสานกับอาจารย์แหวว พันธุ์ทิพย์ สายสุนทร เหมือนกัน ที่ทำเกี่ยวกับชาติพันธุ์ ทำอย่างไรให้เภสัชมาช่วยคนเหล่านี้บ้าง แรงงานข้ามชาติที่รัฐไทยมองว่า เค้าไม่ควรมาใช้ระบบบริการสาธารณสุข ซึ่งตรงนี้เป็นเรื่องที่ผมอยากจะทำอยู่แล้ว ในการนำนักศึกษาไปช่วยกับแรงงานเหล่านี้ เพราะหนึ่งมองในมุมของความเป็นมนุษย์ ว่าเค้าก็เป็นคนเหมือนกัน สอง เค้าเป็นคนขับเคลื่อนเศรษฐกิจในบ้านเราด้วย

อันนี้ ผมพยายามดึงนักศึกษาไปช่วยตรงนี้ ถามว่ามีหรือไม่ในช่วงโควิดที่โทรไปแล้วเจอแรงงานข้ามชาติ เด็กๆ โทรไปแล้วเจอแรงงานพม่าก็กังวลเหมือนกัน เช่นเค้าโทรไปบ้านนึงปรากฎว่าสังคมแรงงานพม่าจะอยู่เป็นสังคมใหญ่ในห้องเดียวกัน เค้าบอกว่าคุณโทรมาผมโอเค แต่พรรคพวกพี่น้องอีก 9 คนที่อยู่ในบ้านล่ะ จะทำอย่างไร ซึ่งเด็กก็กังวลแล้วว่าแรงงานต่างชาติเค้ามีปัญหาตรงนี้นะ รัฐไทยเราจะช่วยแรงงานเหล่านี้ได้อย่างไร

คนไร้บ้านก็เหมือนกัน เด็กก็เริ่มกังวล ตรงนี้ผมอยากจะเริ่มเชื่อมร้อยทั้ง Home Isolation คนไร้บ้าน และคนต่างชาติ ให้เข้าถึงยาได้มากขึ้น โดยเป็นการสอนนักศึกษาไปว่า พวกเค้าไม่ใช่บุคคลที่ควรจะทอดทิ้งนะ เราควรจะต้องนึกถึงความเป็นมนุษย์ นึกถึงสิทธิมนุษยชน การอยู่ร่วมกับการขับเคลื่อนในสังคมด้วย

“นี่เป็นความฝันของผมเลย ผมอยากจะไปต่อตรงนี้” …. คำพูดนี้คือบทสรุปสำคัญของนักวิชาการด้านเภสัชศาสตร์จากมหาวิทยาลัยสยาม อาจารย์ผู้มีจิตสาธารณะอย่าง ภก.ชินวัจน์ แสงอังศุมาลี ซึ่งกำลังสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นกับสังคมคนรุ่นใหม่ ท่ามกลางมหันตภัยโควิด-19 และโรคอุบัติใหม่ๆ ที่อาจยังอยู่กับคนไทยไปอีกนาน

Start-up-ผู้นำร้านยา-3,000-แห่ง ก้าวสู่มิติใหม่ Digital Pharmacy

Tratorn Hemtiwakorn — Sun, 05 Sep 2021 16:26:49 +0000

Start-up-ผู้นำร้านยา-3,000-แห่ง ก้าวสู่มิติใหม่ Digital Pharmacy

“เทคโนโลยีเราสู้ต่างประเทศได้ แต่สิ่งที่ตามไม่ทัน ก็คือโครงสร้างระบบสาธารณสุข” ร้านยา และ เภสัชกรชุมชน ยังถูกมองข้ามทั้งที่เป็นกลไกสำคัญ ทำให้คนไทยเข้าถึงสิ่งที่เรียกว่า Healthcare for all คุณธีระ กนกกาญจนรัตน์ CEO บริษัท อรินแคร์ จำกัด ผู้นำร้านยา 3,000 แห่ง และเภสัชกรชุมชนอีก 4,000 คน ก้าวสู่มิติใหม่ Digital Pharmacy

Real Inspire : การเติบโตของ ARINCARE ในช่วงที่ผ่านมา

คุณธีระ : ปีที่ผ่านมาถามว่าอัตราเติบโตดีมั้ย? ในเชิงแพลทฟอร์มทำให้คนตระหนักถึงความสำคัญมากขึ้นหันมาใช้งานมากขึ้น แต่ทุกบริษัท รวมถึงอรินแคร์ด้วยล้วนได้รับผลกระทบจากโควิด-19 ไม่สามารถเติบโตตามเป้าได้เพราะมีอุปสรรคการทำงาน

Real Inspire : แพลตฟอร์ม ARINCARE ถือว่าตอบโจทย์สถานการณ์ปัจจุบันอย่างไรบ้าง

คุณธีระ : งานของเราแบ่งเป็น 3 ส่วนหลักๆ ส่วนแรกคือ Digital Transformation สำหรับร้านขายยาและเภสัชกรชุมชน ส่วนนี้เราเป็นเครื่องมือที่เปลี่ยนงานประจำแบบเดิมๆ ซึ่งเคยใช้กระดาษหมดเลย มาให้ระบบดิจิทัลที่มีความแม่นยำมากขึ้น ส่วนที่สองนะครับ คือเรื่องของ Platform ที่เราเชื่อมต่อระหว่างร้านขายยาเหล่านี้กับบริษัทยาและซับพลายเออร์ได้ดีมากขึ้น ซึ่งตรงนี้เกิดจาก Painpoint ว่าเมื่อก่อนเราจะได้ยินว่าร้านขายยา กว่าจะได้ยาต้องมีผู้แทนยาหรือเซลล์ เพราะยาเป็นสินค้าควบคุมมีความอ่อนไหวสูง เราไม่สามารถทำอีคอมเมอร์ซทั่วไปเหมือนคอนซูมเมอร์โปรดักส์ได้ เราเห็นจุดที่ต้องแก้ไข 2 อย่าง คือร้านขายยาขนาดเล็ก ร้านขายยาห่างไกล มีความยากลำบากในการเข้าถึงยาต้นทุนมันสูงขึ้น แพลตฟอร์มของอรินแคร์คือการทำคอนเน็คชั่นระหว่างเภสัชกรชุมชนและเจ้าของผลิตภัณฑ์หรือเจ้าของบริษัทยา แล้วส่วนที่สาม ตอบโจทย์สถานการณ์ในตอนนี้คือเรื่องของ Telepharmacy จากตอนแรกเราช่วยเภสัชกรทำงานหลังบ้านใช่มั้ยครับ ทำเวิร์คโฟลว์ให้ดีขึ้น เชื่อมต่อระหว่าง Pharmacist กับ Pharmaceutical ก็คือบริษัทยา ในเรื่องสุดท้ายของเทเลฟาร์มาซี มันคือการเชื่อมต่อกับ Patient ถ้าคนไข้ได้รับการบริบาลจากเภสัชกรได้โดยที่เค้าไม่ต้องไปที่ร้านยาได้มั้ย ถ้าการบริการมันเสี่ยง เรามีเครื่องมือไหนบ้างที่ทำให้บริการมันปลอดภัย ก็เป็นไปตามข้อกฎหมายหรือข้อแนะนำของสภาเภสัช ก็จะเป็นสามองค์ประกอบที่อยู่ในแพลตฟอร์มของอรินแคร์ครับ

eal Inspire : ARINCARE เป็นโปรแกรมที่ช่วยตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

คุณธีระ : ถ้ามองในเชิงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของเรา Connect ในสามจุดหลักๆ Pharmacist Pharmaceutical Patient ถามว่าครบมั้ย จริงๆในส่วนของเราเองคิดว่าครบแล้ว แต่ในเรื่องการพัฒนายังมีแนวทางใหม่ๆ ที่เราเตรียมผลักดันออกมาให้อีกนะครับ

Real Inspire : Pharmacist ที่ใช้บริการ ARINCARE เป็นร้านขายยาหรือสถานพยาบาล

คุณธีระ : ที่จริงคือทั้งหมดเลยครับ จุดเริ่มเดิมเราโฟกัสเภสัชกรชุมชนที่อยู่ในร้านขายยา แต่ปัจจุบันเรามีเภสัชกรที่อยู่ในสถานพยาบาลด้วย เรามี user ที่เป็น รพ.สต. ด้วย เป็นเภสัชกรในโรงพยาบาลเล็กๆในตำบลที่เค้าต้องการซอฟท์แวร์ไปบริหารเรื่องคลังยาก็มี หรือแม้แต่เรื่องโควิด-19 โรงพยาบาลสนามก็มีการใช้อรินแคร์ในการบริหารคลังยาในรพ.สนามด้วย เช่น อย่างของที่จุฬาฯ ทีมเภสัชกรรมที่เค้าดูแลการจ่ายยาให้ผู้ป่วยก็มีการขอนำระบบอรินแคร์ไปช่วยในการบริหาร เนื่องจาก Pharmacist ของเราไม่จำกัดเฉพาะร้านยาแล้ว

Real Inspire : ความเหลื่อมล้ำของระบบ Digital Pharmacy ของไทยและต่างประเทศ

คุณธีระ : ผมคิดว่าในเชิงเทคโนโลยีที่เป็น Tech ถ้าเป็นระบบของอรินแคร์เราบอกได้ว่าเรา on par นะครับ สูสีสู้ได้เลยกับต่างประเทศ เมื่อ 2-3 ปีก่อนเราไปประกวดชนะเลิศที่เวทีเอเชียแปซิฟิคมาแล้ว และก็ได้รับรอง ISO ด้วย เรื่องเทคโนโลยีเราสู้ต่างประเทศได้แต่ที่ตามไม่ทันคือเรื่องของโครงสร้างเพราะพอเราพูดถึงระบบสาธารณสุข ทุกคนทำงานร่วมกันหมด การดูแลคนไข้ไม่ได้แค่ที่ร้านยาแต่มันต้องเริ่มจากคนไข้มีประวัติไปรักษาที่โรงพยาบาล ไปสถานพยาบาล คลินิกแล้วไปที่ร้านยา ปัจจุบันมันจะล้อไปกับระบบสาธารณสุขบ้านเรา ถ้าผมพูดตรงๆคือต่างคนต่างทำ แต่ในต่างประเทศระบบ Healthcare เรื่องการดูแลประชาชนถูกเชื่อมต่อถึงกันหมด ถ้าสมมุติว่าเราไปรพ.เพื่อรักษา ร้านยาเค้าสามารถ Acess ก่อนจะจ่ายยาได้เพื่อเช็คว่าผู้ป่วยคนนี้เป็นอย่างไรบ้าง มีประวัติการใช้ยาผิดปกติหรือเปล่า หรือโรงพยาบาลเองเมื่อผู้ป่วยได้รับยาจากร้านยาแล้ว ก็สามารถดูได้เลยว่าล่าสุดเค้าไปรับยาที่ไหน ถ้ามีอาการมีอะไรเค้าก็ช่วยสอบสวนและดูแลคนไข้ได้ ซึ่งสิ่งต่างๆเหล่านี้ ผมยังไม่นับเรื่องของระบบประกันสังคม ระบบเฮลท์แคร์ต่างๆ นะครับ สิทธิประโยชน์ต่างๆที่ดูแล ถ้าเป็นต่างประเทศเราเห็นแล้วว่าระบบต่างๆ มันเชื่อมถึงกันหมด แล้วคนที่ได้รับประโยชน์ตรงนี้ก็คือประชาชน แต่ของเมืองไทยต้องใช้เวลาอีกระยะหนึ่งในการพัฒนาหรือการ catch up

Real Inspire : ปัจจุบันลูกค้าที่ใช้แพลตฟอร์ม ARINCARE มีมากน้อยแค่ไหน

คุณธีระ : ล่าสุด ดูประมาณต้นไตรมาสตอนนี้มีประมาณเกือบ 3,000 ร้าน อันนี้ที่เป็นร้านขายยานะครับ แต่ถ้าเป็น เภสัชกรที่อยู่ในเครือข่ายของเราก็น่าจะประมาณเกือบ 4,000 ราย ส่วนเรื่องของฟีดแบ็คจะแบ่งเป็น 2 อย่าง ส่วนใหญ่ user ที่ใช้ของเราแล้วก็ไม่ได้เปลี่ยน เพราะของเราทำงานทำระบบที่ล้อไปกับของเค้าเลย แต่ก็จะมี user บางกลุ่ม เราก็เข้าใจเค้านะครับ การที่เปลี่ยนจากระบบอนาล็อคมาเป็นดิจิทัล มันอาจจะมีความท้าทายอยู่ เพราะฉะนั้นจะเป็นว่า user ที่ใช้อรินแคร์อยู่แล้วส่วนใหญ่จะไม่ได้เปลี่ยน แต่ user ที่ไม่ได้ใ้ช้เนี่ย จะไม่ใช้ระบบอะไรเลย ต้องให้เวลาเค้านิดนึงในการปรับตัว แล้วก็ใช้เทคโนโลยีมาช่วยงานครับ

Real Inspire : ขณะนี้เจนเนอเรชั่นเจ้าของธุรกิจร้านยาถือว่าเปลี่ยนไปแล้ว

คุณธีระ : ส่วนใหญ่เป็นร้านยาทั้งเกิดใหม่และขึ้นกับช่วงเจนเนอเรชั่น ช่วง Gap อายุของเจ้าของด้วย ลูกค้าเราเป็นเอสเอ็มอี ร้านชุมขนจริงๆ ตรงนี้มีแนวโน้มความเปลี่นแปลงเข้ามาพอสมควร เพราะโดยกฎหมายของ อย. ตัวนึง เรียกว่า GPP Good Pharmacy Practice ซึ่งก่อนโควิดจะมีผลบังคับใช้เต็มที่ในปี 2565 ซึ่งหนึ่งในนั้นร้านยาทุกร้านที่จะขอใบอนุญาตจะมีการนำระบบดิจิทัลเข้ามาใช้ เพราะฉะนั้น มันจะกลายเป็นว่าโดยดั้งเดิมแล้วเนี่ย ความตั้งใจของอย.และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องคือ พอปี 2565 ร้านยาต้องมีการดิจิไทซ์ หรือ เปลี่ยนมาเป็นดิจิทัลแพลตฟอร์มในบางส่วน แต่ตอนนี้พอโควิดมาปุ๊บเนี่ย ผมคิดว่าอาจจะมีการดีเลย์ในเรื่องกฎหมายบังคับใช้อาจจะดีเลย์ไปซักปีสองปี แต่ในทางปฏิบัติร้านยากลับมาใช้ได้เร็วขึ้น ปรับตัวได้เร็วขึ้น ด้วยสถานการณ์ที่บีบรัด

Real Inspire : ร้านยาต้องทำรายงานส่ง อย. ทุกเดือน ระบบดิจิทัลจึงช่วยตอบโจทย์

คุณธีระ : ทุกเดือนยาที่เป็นยาอันตราย ยาควบคุมพิเศษต้องมีการทำรายงานส่งไปที่ อย. ถ้า user ของเราเต็มที่แล้วเนี่ยเรื่องการรายงานนี่มัน Seamless ไปเลย ระหว่างที่เค้าจ่ายยาให้คนไข้ กรอกข้อมูลไป ระบบทำรายงานให้เสร็จเลยครับ ออโต้เลย ตอนสิ้นเดือนปุ๊บก็กดดูสรุป ก่อนส่ง เช็คความถูกต้อง แล้วก็ส่งได้เลย ลดเวลาไปได้มาก ส่วนใหญ่ก่อน ดั้งเดิม คือร้านขายยาและเภสัชกรทุกเดือนเค้าต้องสรุปรายงานของทั้งเดือนแล้วเขียน แต่ตอนนี้ปัจจุบันไม่ใช่แค่ออโต้…แล้วไม่ใช่แค่ไม่ต้องเขียน ไม่ต้องทำแล้ว ถ้าใช้ระบบปุ๊บ ตั้งแต่ที่จ่ายยาระบบก็บันทึกแล้วปลายเดือน มาตรวจสอบ ก็ส่งได้เลย นี่เป็นตัวอย่าง

Real Inspire : ARINCARE ช่วยวางระบบเวชระเบียนในร้ายขายยาด้วยหรือไม่

คุณธีระ : ของเราก็จะเก็บข้อมูล ช่วยเภสัชเก็บเท่าที่ปกติร้านยาจะทำได้ในขอบเขตของเค้า ต้องเรียนว่าร้านยาหรือสาธารณสุขแต่ละที่มีลักษณะการทำงานไม่เหมือนกัน ที่เราทราบกันดีว่าของโรงพยาบาล คุณหมอจะมีแฟ้ม แต่ละหน่วยก็จะต่างกัน ส่วนงานของเรา Target งานของเภสัชกรรมเราจะเน้นหนักไปในบางส่วนมากกว่าตามลักษณะการใช้งานของเค้าแต่ก็จะมีครบอยู่ครับ

Real Inspire : ระบบสต็อคยาที่ยุ่งยากก็จะสะดวกขึ้นด้วย

คุณธีระ : เรามีฟีเจอร์หลายอย่างช่วยงาน ระบบสต็อคสินค้าใกล้จะหมด หรือใกล้จะหมดอายุ เมื่อก่อนเภสัชกรจะต้องเช็คเอง ตอนนี้ระบบช่วยได้ ในส่วนของผู้ผลิต เราอาจจะไม่ได้คอนเน็คกันโดยตรง อันนี้จะเป็นเรื่องของ Privacy ของข้อมูล เพียงแต่ว่าเราจะมีข้อมูลที่ feed ให้ว่าในปัจจุบันนี้ สถานะของสินค้าตัวนี้เป็นอย่างไรบ้าง ถ้าเค้าต้องการสั่งมาเติม ก็สามารถทำได้เลยผ่านระบบของเราอย่างนี้ครับ ทำได้เหมือนแทบจะเรียลไทม์

Real Inspire : ประธาน J&J ภูมิภาคอาเซียน บอกว่าดิจิทัลจะนำไปสู่คำว่า Healthcare for all

คุณธีระ : ผมเห็นด้วย ที่จริงอรินแคร์เอง มิชชั่นของเราคือการ Make Healthcare for Available ผมคิดว่านี่เป็นทำนองเดียวกันนะครับ เพราะการให้เฮลท์แคร์เข้าถึงทุกคนหรือ Healthcare for all มีกลไกอยู่สองส่วน ส่วนแรกมันต้อง Affordable ก่อน คือเฮลท์แคร์มันต้องไม่แพงเกินไป คนเข้าถึงได้นะครับ ที่เค้าสามารถจ่ายได้ สามารถยอมรับได้ในต้นทุนของเฮลท์แคร์ อันที่สองนะครับ คือต้องให้มัน Acessible คือไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนเค้าควรจะเข้าถึงสิ่งที่ควรจะได้รับได้ บริการพื้นฐานที่ดีได้ ซึ่งอันนี้เป็นพันธกิจของอรินแคร์ สิ่งที่เราทำบนแพลตฟอร์มทั้งหมด ทั้ง 3 องค์ประกอบเนี่ย วนเวียนอยู่กับการทำเรื่องนี้แหละ ที่เราทำเรื่องของแพลตฟอร์มให้เวิร์คโฟลว์มันดีขึ้น ระหว่าง Pharmacist กับ Pharmaceutical เนี่ย ก็เเพื่อทำให้มันลดต้นทุนลงมา มีประสิทธิภาพมากขึ้น ในส่วนของ Telepharmacy ก็คือทำให้มัน Accessible มากขึ้น ทำอย่างไร ให้ร้านยาที่ปกติแล้วสะดวกอยู่แล้วในชุมชนใช่มั้ยครับในการไปถึง เค้าสามารถเข้าถึงผ่าน Telehealth หรือเทคโนโลยีเข้าถึงได้ง่ายกว่าในช่วงโควิด เป็นต้น เพราะฉะนั้นผมมองเลยว่า “สิ่งนี้เป็นพันธกิจของอรินแคร์ที่เราทำอยู่ เพียงแต่ว่าเราขับเคลื่อนในมุมมองขององค์กร ทำเต็มที่โดยเอาเทคโนโลยีเข้ามาใช้ แต่ว่าจะไปได้ Achieve สิ่งที่เราตั้งใจไว้ หรือ Objective ที่เราตั้งใจเอาไว้เนี่ย วันนึงมันต้อง Achieve แน่นอนเลย อันนี้ผมบอกได้ แต่จะเร็วขนาดไหน อยู่ที่ความร่วมมือของภาคส่วนอื่นๆด้วยครับ เพราะเราเองเดินคนเดียวไม่ได้”

ติดตามอ่าน คลิปวิดีโอสัมภาษณ์พิเศษ คุณธีระ กนกกาญจนรัตน์ CEO บริษัท อรินแคร์ จำกัด ผู้นำธุรกิจ Start up และ Health Tech แถวหน้า มาร่วมแลกเปลี่ยนวิสัยทัศน์ได้ในเวปไซด์ Real-Inspire

#โควิด-19

#ร้านยาชุมชน

#เภสัชชุมชน

#Digital Pharmacy

#Startup

#อรินแคร์

Digital Pharmacy อนาคตระบบสุขภาพไทยในวิกฤตโควิด-19

Tratorn Hemtiwakorn — Sun, 05 Sep 2021 16:06:25 +0000

Digital Pharmacy อนาคตระบบสุขภาพไทยในวิกฤตโควิด-19

โควิด-19 เป็น ‘จุดเปลี่ยน’ และ ‘ตัวเร่ง’ สำคัญทำให้บริการสุขภาพทั้งระบบ ไม่ว่าการแพทย์ เภสัชกร และธุรกิจร้านขายยา ก้าวสู่โลกดิจิทัลเร็วขึ้น คุณธีระ กนกกาญจนรัตน์ CEO บริษัท อรินแคร์ จำกัด ผู้นำธุรกิจ Start up และ Health Tech แถวหน้ามาร่วมแลกเปลี่ยนวิสัยทัศน์ “Digital Pharmacy อนาคตระบบสุขภาพไทยในวิกฤตโควิด-19”

Real Inspire : ภาพรวม ธุรกิจร้านขายยา ล่าสุด เปลี่ยนแปลงไปอย่างไรบ้างครับ

คุณธีระ : ในเชิงบทบาทของธุรกิจร้านขายยาต่อสังคมไทยไม่ได้เปลี่ยน ร้านยาชุมชนเป็นเหมือนเสาหลักที่ทำให้คนในชุมชนเข้าถึงระบบสาธารณสุขได้ดีขึ้น โดยเฉพาะธรรมชาติคนไทย ปกติถ้าเจ็บป่วยขึ้นมา ไม่ใช่อุบัติเหตุหรือเป็นอะไรมาก เราก็จะไปร้านขายยาก่อน ตรงนี้ทำให้คนเข้าถึงยาและสาธารณสุขมากขึ้น แต่ประมาณ 10 ปีที่ผ่านมา ถ้ามองในภาพอุตสาหกรรมและธุรกิจจะมีการเปลี่ยน โดยเฉพาะเรื่องของ Demographic (ปัจจัยด้านประชากร) มากกว่าเพราะมีเรื่องของโมเดิร์นเทรดเข้ามา ขณะเดียวกันประชาชนทุกคนตระหนักเรื่องสุขภาพมากขึ้น มีช่องทางที่หลากหลายมากขึ้น ทีนี้อุตสาหกรรมร้านยาในประเทศไทยโตเฉลี่ย (Steady) นะครับ ปีละประมาณ 5-7% มาเรื่อยๆ แต่ว่าในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่โควิด-19 มาเปลี่ยนภาพหลายๆ อย่างไปนิดนึง กลายเป็นว่า คนให้ความสำคัญกับร้านขายยามากขึ้น หรือระบบสาธารณสุขที่เราคิดว่าทั่วถึงแล้ว แต่กลายเป็นว่าในช่วงวิกฤตคนเริ่มมองหา ทุกคนเริ่มคัดกรองกันแล้วว่า สิ่งที่เค้าเห็นในโซเชียลมีเดียหรือสื่อต่างๆ เห็นข้อมูลมากขึ้นจริงแต่กลับมองว่าร้านขายยามีความสำคัญมากยิ่งขึ้น ในการสนับสนุนข้อมูลข้อเท็จจริง ดังนั้น 2 ปีที่ผ่านมา ปมคิดว่าตลาดร้านยาน่าจะเติบโตมากกว่าเดิม หลังโควิดน่าจะมีผู้เล่นเข้ามา มากกว่าเดิม

Real Inspire : กล่าวได้ว่า โควิด-19 เป็นจุดเปลี่ยนระบบเภสัชกรรมในประเทศไทย

คุณธีระ : มีส่วนแน่นอนทั้งในเชิงการให้บริการและการปฏิบัติงานของเภสัชกรชุมชนด้วย อย่างอรินแคร์เรามุ่งมั่นทำ E-Pharmacy นำดิจิทัลไปผสมผสานการทำงานเภสัชกรมากที่สุด แต่ไหนแต่ไรมา ในระบบสาธารณสุข เมื่อไรก็ตามที่เรานำเอาเทคโนโลยีไปสอดแทรกก็จะมีความท้าทายพอสมควร ไม่ว่าจะเป็นเรื่องกฎหมาย เรื่องของความละเอียดอ่อนของการให้บริการกับคนไข้ รวมถึงว่าเรื่องกระบวนการต่างๆ ที่เราจะได้เห็นว่า แม้เทคโนฯจะก้าวไกลไปถึงไหนแต่การให้บริการทางการแพทย์ส่วนใหญ่ ยังไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปตามนั้น ก่อนโควิดสิ่งที่เราช่วยทางเภสัชกรในเรื่องกระบวนการทำงาน ทุกอย่างทำบนกระดาษหมดเลย ไม่ได้มีตัวเร่งครับ ต้องเปลี่ยนต้อง Transform พอโควิดมาปั๊บ ทุกอย่างเดินขึ้นได้รวดเร็ว กลายเป็นว่าเมื่อก่อนที่ทำงานแบบ Paper-based คงไม่ได้แล้วต้องมีดิจิทัลเข้ามาช่วย หรือแม้แต่ช่วงการระบาด เรื่อง TeleHealth ก็มีส่วน การที่จะไปพบแพทย์หรือโรงพยาบาลเพื่อรักษา ก็มีความเสี่ยงที่จะติดเชื้อ หลายๆรพ.ก็นำ Telemedicine หรือ TeleHealth เข้ามาใช้ ซึ่งตอนแรกร้านยาอาจจะเป็นกลุ่มสุดท้ายเลยมั้ง แม้แต่ตอนนี้ร้านยา เค้าก็ยังไม่ได้รับการพูดถึงเลยว่าพวกเขาเป็นบุคลากรด่านหน้าที่ต้องเจอคนไข้ ผมเปรียบเทียบอย่างนี้ว่า เมื่อสองปีที่ผ่านมาจะเป็น Step คือมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้เวิร์คโฟลว์ หลังจากโควิดสองปีที่ผ่านมา ร้านยาก็ได้นำระบบ Telemedicine หรือ TeleHealth มาให้บริการคนไข้ได้มากขึ้น

l Inspire : มองความพร้อมของระบบ Digital Phamacy ในประเทศไทยอย่างไร

คุณธีระ : ตรงนี้ยังมีช่องว่าง (Room) ให้พัฒนาอีกเยอะ มีหลายส่วนที่ยังไม่พร้อม แต่ถ้าเรามองเรื่องความกระชั้นชิด สถานการณ์โควิด ผมคิดว่าหลายๆที่ปรับตัวได้เร็ว ถ้าเราวางแผนพัฒนาระยะยาว ปัจจุบัน ณ วันนี้ เราควรมีความพร้อมในภาพรวม

Real Inspire : สิ่งที่ภาครัฐ หรือ องค์กรวิชาชีพ ควรสนับสนุนให้เกิด Digital Pharmacy

คุณธีระ : ในส่วนนี้เป็นอย่างหนึ่งที่อรินแคร์ ทั้งองค์กรของเราเลย พยายามช่วยผลักดันคือตั้งแต่ก่อนโควิดแล้ว ตั้งแต่เราเริ่มทำ เราพยายามผลักดันให้เห็นว่า เภสัชกรชุมชนหรือร้านยาเป็น Core อย่างหนึ่งเป็นเสาหลักของระบบสาธารณสุขของเมืองไทย แล้วบทบาทที่เค้าได้รับ จริงๆแล้วเรายัง Under อยู่ ควรมีบทบาทมากกว่านี้ ผมขอยกตัวอย่าง อย่างปีที่แล้วตอนที่โควิดระบาดใหม่ๆ เรามีปัญหาเรื่องหน้ากาก ทำอย่างไรให้ประชาชนได้มีหน้ากากป้องกันทั่วถึง เราได้เห็นกลไกชัดเจนมากในต่างประเทศทำเหมือนกันเลยครับให้ร้านยาเป็นจุดในการกระจาย เพราะร้านยาในแต่ละที่จะเข้าถึงชุมชนได้ดีกว่า รู้จักผู้คนในชุมชน ให้ความรู้ได้ดีกว่าด้วย แต่เราเห็นเวลาทำงานของหน่วยงานต่างๆ มักจะมองข้ามจุดนี้ไป ทั้งที่บทบาทมันชัดเจนอยู่แล้วในต่างประเทศยกตัวอย่าง ไต้หวัน นะครับ ชัดเจนมากเค้าใช้การกระจายหน้ากาก เค้า Track ได้เลยในชุมชนโดยผ่านเภสัชกรร้านยา แต่ในเมืองไทยไม่เกิดขึ้น ประชาชนเข้าไม่ถึง ไม่สามารถเข้าถึงสวัสดิการของที่ภาครัฐสนับสนุนให้ หรือในช่วงนี้แม้แต่อเมริกาหรือแคนาดา เวลาจะรับวัคซีนกลายเป็นว่าร้านยาในชุมชนเป็นตัวหลัก เป็นจุดเลย รวมทั้งโพไวด์ในเรื่องการให้ความรู้ครับ รวมถึงเป็นจุดฉีดที่ร้านยาได้ อย่างที่เห็นในคลิปที่นายกรัฐมนตรีแคนาดาก็ไปฉีดวัคซีนที่ร้านยา ซึ่งจริงๆแล้วถ้าเรา Run กันอย่างนี้ เรามีร้านยาในประเทศไทย 2 หมื่นร้าน สองเท่าของเซเว่นอิเลฟเว่น มันทั่วถึงมาก ถ้าเราได้ดึงเค้าทำบทบาทตรงนี้ บทบาทของเภสัชกรให้เด่นชัดขึ้น ระบบสาธารณสุขของเมืองไทยมันจะเข้าถึงได้ง่ายกว่านี้เยอะ แต่กลับกันในตอนนี้ผมจะบอกเลยว่า เราพูดถึงบุคลากรหน้าด่านใช่มั้ยครับ แต่เภสัชกรร้านยาที่เจอคนไข้ที่เป็นโควิดทุกวันเนี่ย ยังไม่ได้รับการถูกพูดถึงเลย ยังไม่แม้แต่ได้รับวัคซีนให้เค้าเลย เค้าต้องป้องกันตัวกันเอง แต่เวลามีปัญหาต้องการยาชุมชนก็พึ่งร้านยาตลอด อันนี้เป็นความเสี่ยงสูงมาก ตรงนี้เป็นอย่างหนึ่งที่เรียกว่าเป็นพันธกิจของอรินแคร์คือการช่วยผลักดันบทบาทของเภสัชกรครับ

Real Inspire : Digital Pharmacy จะทำให้ระบบเข้าถึงร้านยาแบบเดิมๆ เช่น ระบบเซลล์หายไปหรือไม่

คุณธีระ : ไม่หายไปนะครับ แต่เราช่วยให้การทำงานเหล่านี้ครอบคลุมมีประสิทธิภาพมากขึ้น เดิมผู้แทนยาหรือเซลล์ เค้าไม่เหมือนเซลล์แมนทั่วไปที่ไปขาย แต่ยังสร้างคุณค่าในเรื่องความรู้ ความช่วยเหลือต่างๆ แต่ปัจจุบันเทคโนโลยีหลายอย่างก้าวไปข้างหน้า ก็สามารถมีเครื่องมือบางอย่างช่วยลดต้นทุน มีประสิทธิภาพมากขึ้น เหมือนกับที่ถามกันมากว่า ปัจจุบันเรามี อีคอมเมิร์ซ แล้ว ระบบรีเทลยังจำเป็นอยู่มั้ย ก็ฉันใดฉันนั้นเลยครับ แต่เดิมเรามีเน็ตเวิร์คตัวแทนจากบริษัทยาที่เค้าอยู่กับร้านยาอยู่แล้ว แต่พอมีเครื่องมือมาช่วย ทำให้ลดระยะเวลาขั้นตอนและมีประสิทธิภาพมากขึ้นครับ

Real Inspire : ปัจจุบันมีการจำหน่ายยาทางระบบ E-Commerce

คุณธีระ : หลายๆ คนถามว่ายาเข้าออนไลน์ได้หรือไม่ ผมเรียนว่ายาปกติและตามกฎหมายมีหลายคลาสมีหลายประเภทอยู่ ยาประเภทที่พื้นฐานที่สุดคือยาสามัญประจำบ้าน อันนี้เราสามารถขายอีคอมเมิร์ซได้เพราะจัดอยู่ในกลุ่มหมวดหมู่ของยาสามัญประจำบ้าน แต่พอถึงเป็นยาขั้นกว่า ยาอันตราย ยาครอบคลุมพิเศษ หรือยาบางชนิดเป็นยาที่ต้องจ่ายโดยแพทย์ ยาที่มีส่วนประกอบของสารเสพติดอะไรพวกนี้ครับ ตามกฎหมายไม่สามารถที่จะออกสู่ Public ได้เลย ต้องมีการขายในสถานที่ๆได้รับอนุญาตเท่านั้น หรือแม้แต่การโฆษณา ก็ทำผ่านสื่อที่ Public ไม่ได้ต้องขออนุญาตก่อน เพราะฉะนั้นถ้าเราไปเห็นยาที่ขายอยู่บนออนไลน์ ต้องถามก่อนว่าหนึ่งเป็นยาประเภทไหน ถ้าเป็นยาพารา หรือยาลูกอม หรือวิตามินบางอย่าง อันนี้สามารถขายได้ แต่นอกเหนือจากนั้นอาจจะเข้าข่ายผิดกฎหมายครับ

Real Inspire : ตอนนี้เค้าบอกกันว่า แม้แต่ ยาฟาวิพิราเวียร์ ยังมีแอบขายกันทางออนไลน์

คุณธีระ : (หัวเราะ) ผมอาจจะต้องบอกว่า ผมเชื่อว่ามีนะ ตอบร้อยเปอร์เซนต์ไม่ได้ว่ามีหรือไม่มี แต่เชื่อว่าอาจจำหน่ายแบบผิดกฎหมายทางโซเชียลบ้าง หลุดออกมา หรือ หิ้วเข้ามาไม่ได้ผ่านระบบอย่างถูกต้อง ฟาวิพิราเวียร์เป็นยาพิเศษของผู้ป่วยโควิดต้องมีการกำกับดูแลการใช้ เพราะผลข้างเคียงก็มีเหมือนกัน ต้องดูตามประกาศกฎหมายของอย.ด้วย

Real Inspire : ร้านขายยา ยุคใหม่อีก 5 ปีข้างหน้าจะพลิกโฉมไปอย่างไร

คุณธีระ : ที่ผมมองก่อนโควิดกับหลังโควิด กับ ณ ตอนนี้ คำตอบคือจะไม่แตกต่างกัน แต่ด้วยโควิดเข้ามาผมเชื่อว่าภายใน 5 ปีข้างหน้า บทบาทเภสัชกรจะมีมากขึ้นในฐานะเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่สามารถเข้าถึงได้ง่ายในชุมชน อย่างที่ทราบดีว่าพอโควิดเข้ามา มีหลายคนที่พยายามจะอาศัยสถานการณ์ตรงนี้ เช่นการให้ข้อมูลที่ผิดพลาด มียาบางตัวที่ไม่ควรจะทานมาก อะไรอย่างนี้ แต่พอเป็นเภสัชกรหรือบุคคลากรทางการแพทย์ออกมาให้ข้อมูล ก็ย่อมจะมีน้ำหนักมากกว่า อย่างช่วงนี้ก็ยิ่งทำให้บทบาทโดดเด่นและเน้นชัดยิ่งขึ้น และผมคิดว่าจะยิ่งมากกว่านี้อีก เพราะในวิกฤตครั้งนี้ เภสัชกรได้มีการปรับตัว นำเอาเครื่องมือดิจิทัลหรือโซเชียลมาใช้มากขึ้น “ผมเชื่อว่าใน 5 ปีข้างหน้ากลุ่มเภสัชกรชุมชนเหล่านี้ ทั้งร้านยาหรือเภสัชกรที่ให้บริการในชุมชน ผมคิดว่ามีโอกาสที่ให้เค้าเติบโตอีกเยอะ และมีความสำคัญมากขึ้น”

ติดตามอ่านต่อ ในตอนที่ 2 ของ real inspire สัมภาษณ์พิเศษ คุณธีระ กนกกาญจนรัตน์ CEO บริษัท อรินแคร์ จำกัด ในหัวข้อ “#Start up ผู้นำร้านยา 3,000 แห่ง ก้าวสู่มิติใหม่ Digital Pharmacy”

#โควิด-19

#ร้านยาชุมชน

#เภสัชชุมชน

#Digital Pharmacy

#Startup

#อรินแคร์

Young Generation พลังแห่งคนรุ่นใหม่จิตอาสาโควิด-19

Tratorn Hemtiwakorn — Sun, 05 Sep 2021 15:41:27 +0000

Young Generation พลังแห่งคนรุ่นใหม่จิตอาสาโควิด-19

11 ของอาคารจามจุรีสแควร์ ที่ตั้งของ “พริบตา” คลินิกที่ให้บริการสุขภาพภายใต้สถาบันวิจัยและนวัตกรรมเอชไอวี ตอนนี้แปลงสภาพมาเป็นศูนย์กระจายยาและติดตามอาการของผู้ป่วยโควิด-19 หลังสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เปิดให้คลินิกเวชกรรมทั่วประเทศ เข้าร่วมโครงการดูแลผู้ป่วยติดเชื้อโควิด-19 ที่ต้องอยู่บ้านตามระบบ Home Isolation รองรับผู้ป่วยที่เพิ่มกว่า 2 หมื่นคนต่อวัน

ที่นี้กลายเป็นศูนย์รวม “อาสาสมัคร” เภสัชกรและนิสิตนักศึกษาที่กำลังเรียนสาขาเภสัชศาสตร์ หมุนเวียนเข้าออกร่วมๆ 60-70 คน เพื่อทำหน้าที่สอบถามอาการ ประสานงาน และจัดชุดยาฟาวิพิราเวียร์ ส่งไปให้ถึงบ้านผู้ติดเชื้อ

“แป้งร่ำ” กฤติกา ศรีรุณ ชั้นปี 3 คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม เล่าภารกิจจิตอาสาของเธอว่า ทำหน้าที่จัดยาตามใบสั่งของแพทย์เป็นหลัก และนำยาชุดนี้ส่งให้ไรเดอร์ นำไปส่งต่อให้ผู้ป่วยโควิด-19 ที่บ้าน ยาหลักๆที่ส่งไปคือยาฟาวิพิราเวียร์ และยารักษาตามอาการตามที่แพทย์สั่ง

บางครั้งเธอยังช่วยโทรถามอาการผู้ป่วยที่ลงทะเบียนเข้ามาด้วย จากประสบการณ์พบว่า “กว่าจะมาถึงสายเรา ผู้ป่วยจะโทรหลายๆที่มาก่อนแต่ก็มักเงียบไป พอเราติดต่อกลับเขาก็จะดีใจมาก”

# เข้าใจบทบาทของวิชาชีพตัวเองอย่างลึกซึ้ง

มีเคสหนึ่งที่แป้งร่ำไม่เคยลืม เป็นคุณแม่ที่ดูแลลูก 5 ขวบที่ติดโควิด-19 ด้วยตัวเองมาตลอด 10 วัน หลังจากที่ติดต่อไปทุกที่ แต่ไม่มีหน่วยงานไหนติดต่อกลับ จนเธอต้องดูแลรักษาลูกด้วยตัวเอง แล้วลูกก็มีอาการดีขึ้น คุณแม่ปฏิเสธที่จะให้เราส่งยาให้ บอกว่า “ให้นำยาชุดนี้ไปให้คนอื่นที่เดือดร้อนมากกว่า” สะท้อนความเสียสละที่แป้งร่ำรู้สึกได้จากคุณแม่คนนี้ เพราะหากเป็นคนทั่วไปก็อาจรับไว้ก่อน

แป้งร่ำ มองสถานการณ์ผ่านสายตาของเธอว่า การดูแลผู้ป่วยโควิด-19 มีหลายระบบมาก ผู้ป่วยก็โทรติดต่อหมด แต่มักไม่ได้รับความช่วยเหลืออย่างทันท่วงที “เมื่อมีหลายระบบทำให้ผู้ป่วยตกค้างมาก เพราะต่างคิดว่าหน่วยงานอื่นอาจช่วยแล้ว มาถึงเราเขาก็ป่วยมาหลายวันแล้ว หลายบ้านคนป่วยเป็นสิบคนเลยก็มี”

งานจิตอาสาครั้งนี้ทำให้แป้งร่ำได้เรียนรู้มากมาย อย่างที่นักศึกษาปี 3 อย่างเธอไม่มีทางจะรู้ได้ในห้องเรียน ช่วยให้เธออ่านใบสั่งยาเป็น จัดโดสยาเป็น เช็คคลังยาได้ และที่สำคัญทำให้เธอเห็นว่าวิชาชีพเภสัชกรไม่ได้แค่นั่งจัดยาในห้องอย่างที่เห็น แต่เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญของระบบรักษาผู้ป่วย โดยเฉพาะในช่วงโควิด-19 ระบาด อาจไม่ได้เป็นด่านหน้าอย่างแพทย์พยาบาล เพราะ “แสงอาจส่องไม่ถึง” แต่ก็มีบทบาทพอๆกัน

นับจากนี้เส้นทางวิชาชีพของแป้งร่ำย่อมชัดเจนมากขึ้น เธอบอกว่า “เมื่อจบแล้วจะเรียนรู้งานในโรงพยาบาล เพื่อให้มีความรู้ด้านยามากที่สุดเท่าที่จะทำได้”

# ภารกิจกดดันทำให้หัวใจยิ่งแกร่งกล้า

‘จิตอาสา’ อีกกลุ่มซึ่งไม่ได้เข้าไปที่พริบตาคลินิก แต่สมัครใจช่วยเหลือให้คำปรึกษาผู้ป่วยอยู่ที่บ้าน ผ่านระบบโทรศัพท์หรือไลน์ ก็ส่งผลลัพท์ดีต่อใจได้ไม่แพ้กัน

“ท็อป” ธีรเมธ วิกุล นักศึกษาปี 5 คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม เขาทำหน้าที่สอบถามอาการผู้ป่วยที่ลงทะเบียนเข้ามา ก่อนส่งต่อไปสู่กระบวนการจัดยาและส่งต่อไรเดอร์นำยาให้ผู้ป่วยที่บ้าน ท็อปมาทำงานนี้จากการชักชวนของอาจารย์และแน่นอน เขาตอบตกลงทันที! เพราะเห็นคนเดือดร้อนเป็นหมื่นๆต่อวัน

“การเป็นอาสาสมัครไม่ได้กินเวลามาก ผมใช้เวลาสุดสัปดาห์ในช่วงเสาร์อาทิตย์ ซึ่งเวลานี้เคยหมดไปกับการดูหนังฟังเพลงหรือเล่นเกม”

ท็อปเล่าเคสที่ติดในใจเขา เป็นลุงป้าคู่หนึ่ง “ปลายสายที่ผมคุยเป็นป้าผู้หญิง บอกว่าลุงซึ่งเป็นสามีของแกอยู่บ้านเดียวกัน เพิ่งเสียไปก่อนที่เราจะโทรติดต่อไปเพียง 1 วัน ส่วนตัวป้าแกเองก็มีอาการทรุดหนัก เคสนี้ผมรู้สึกเสียใจ เพราะช่วยอะไรลุงไม่ได้”

แต่ละสายที่ท็อปโทรคุย แม้เสียงปลายสายจะดีใจที่มีคนช่วยเหลือ แต่ก็ทำให้ตัวเขา “กดดัน” ไปด้วย เพราะไม่สามารถ “รับปาก” ได้ว่ายาที่จัดให้จะมาถึงมือผู้ป่วยภายในกี่วัน และจะมีรถพยาบาลมารับเขาไปโรงพยาบาลหรือไม่ เพราะจุดนี้ทำหน้าที่สอบถามอาการ เพื่อส่งต่อให้คนจ่ายยาเท่านั้น “แต่ยังไงก็ตาม สิ่งที่ผมได้กลับมาทุกครั้งเลยก็คือน้ำเสียงที่มีความหวังของผู้ป่วย ที่อยากจะเล่าอาการและมีเราเป็นผู้รับฟัง”

จุดเปลี่ยนก็คือ “อนาคตวิชาชีพเภสัชกรของผมชัดเจนมากขึ้น” ท็อปบอกอย่างนั้น หลังจากที่ได้มาเป็นอาสาสมัคร ได้ฝึกทักษะของการสื่อสาร ซึ่งสามารถนำไปใช้กับวิชาชีพในอนาคต และรู้เลยว่าเราต้องหาความรู้เพิ่มขึ้นให้ความรู้เราแน่นพอ และสนใจข่าวสารเกี่ยวกับยาให้มากขึ้น เพื่อจะได้ช่วยคนได้มากขึ้น เพราะหากความรู้เราไม่พอก็ตอบข้อสงสัยของเขาไม่ได้ และเราก็ช่วยเขาไม่ได้มากอย่างที่ควรจะเป็น

“ผมจำวลีหนึ่งในช่วงการเรียนเภสัช ก็คือ เป็นวิชาชีพที่ปิดทองหลังพระ ผมเข้าใจมากขึ้นว่าเพราะอะไรถึงเป็นอย่างนั้น แต่ยังไงก็เป็นวิชาชีพที่ช่วยคนได้ ผมมาตกผลึกในความเป็นเภสัชกรจากที่มาทำงานจิตอาสานี้”

นน้ำใจจากนิสิตทันตแพทยศาสตร์ มศว.

คนรุ่นใหม่อีกหนึ่ง ที่ร่วมแชร์ประสบการณ์ดีๆ จากการรวมกลุ่มเพื่อนจิตอาสา ลุยลงพื้นที่ไปมอบถุงยังชีพและสิ่งของที่จำเป็นแก่ผู้ป่วยโควิด-19 ถึงมือ ถึงบ้านในชุมชนต่างๆ ทำไปด้วยหัวใจล้วนๆ

“ฝน” เบญจมาภรณ์ รังษีภาณุรัตน์ นิสิตชั้นปี 6 คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เธอเริ่มจากเข้าร่วมโครงการอาสาสมัครกับรุ่นพี่ทันตแพทย์กลุ่ม D-Volunteers ช่วยดูแลผู้ป่วยโควิด โรงพยายาลธัญญารักษ์ จังหวัดปทุมธานี ฝนทำหน้าที่ส่งผลแล็ปทางไลน์ให้ผู้ติดเชื้อหรือประสานรับเรื่องความเดือดร้อนต่างๆ จากคนไข้ที่ลงทะเบียนกับสปสช.ซึ่งทยอยเข้ามาต่อเนื่อง

การสัมผัสความเดือดร้อนของเพื่อนมนุษย์ ทำให้ “ฝน” มีแรงบันดาลใจแรงกล้า รวมตัวกับเพื่อนเป็นจิตอาสาช่วยเหลือนำข้าวของต่างๆที่จำเป็นหรือส่งถุงยังชีพไปให้แก่ผู้ป่วยเหล่านี้ที่ส่วนใหญ่กำลังสิ้นหวังในชีวิต ขาดงาน ขาดกำลังทรัพย์ ไม่สามารถออกจากบ้าน ไม่ได้รับความช่วยเหลือ และต้องรอรับยาจากสปสช. เป้าหมายคือทำให้พวกเขามีความหวังในการใช้ชีวิตอยู่ต่อไป “คนป่วยบางคนไม่ได้ต้องการเงิน แต่ขออาหารเพื่อประทังชีวิตตัวเองและภรรยา”

# แคมเปญ ‘เราต้องอยู่’ ลงสู่พื้นที่ 100 จุด

ช่วงแรกๆ ฝนกับเพื่อนช่วยกันตามกำลังทรัพย์ของตัวเอง ออกค่าใช้จ่ายเองเท่าที่จะทำได้ แต่เมื่อมีผู้ต้องการความช่วยเหลือมากจึงเปิดรับบริจาคด้วย ภายหลังมีผู้ป่วยลอตใหม่มาอีก 300 คน ฝนจึงไปขอความช่วยเหลือจากพี่อีกท่านที่เค้ามีโครงการวาดรูปจำหน่ายเพื่อนำเงินมาสนับสนุนงานนี้

“ฝนทำแคมเปญกับเพื่อนๆ เรียกว่าโครงการ “เราต้องอยู่” ส่งถุงยังชีพไปช่วยผู้ป่วยที่บ้าน ส่วนใหญ่เป็นอาหารแห้ง ยาสามัญประจำบ้าน จะลงพื้นที่ในกรุงเทพและปริมณฑล นนทบุรี โดยเฉพาะปทุมธานีจะมากหน่อยเพราะมีผู้ป่วยไปตรวจที่โรงพยาบาลธัญญารักษ์มาก เราไปจนถึงจังหวัดอยุธยาและนครปฐมก็มีค่ะ”

ล่าสุดถึงขณะนี้ ทีมของฝนได้ลงพื้นที่ช่วยเหลือผู้ป่วยไปแล้วรวม 210 คน และเตรียมจะแจกจ่ายให้อีก 300 คน จนครบ 100 จุดในสัปดาห์หน้า ปัญหาใหญ่ก็คือถ้าเป็นชุมชนกทม.การเข้าออกซอยจะยากกว่าในพื้นที่รอบๆมาก

ประสบการณ์ที่ได้ถือว่า “ล้ำค่า” การเข้าพื้นที่ทำให้นิสิตทันตะที่กำลังจะจบไปเป็นทันตแพทย์อย่างฝน เห็นถึงสภาพแท้จริงของสังคมไทยที่เหลื่อมล้ำ ยังมีคนยากคนจนเข้าไม่ถึงระบบสุขภาพและคุณภาพชีวิตอีกมากมาย

“สิ่งที่ฝนทำในวันนี้จะช่วยให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในอนาคต เมื่อเราจบไปทำงานแล้วจะมีความเข้าใจคนไข้มากขึ้น เพราะเราไม่รู้หรอกว่าคนไข้เค้าต้องประสบปัญหาอะไรในชีวิตบ้าง จนกว่าจะได้ไปเห็นด้วยตาตัวเอง นี่จะเป็นสิ่งที่ตอกย้ำถึงทัศนคติในการทำงานให้แก่เรา”

อาสาสมัคร “คนรุ่นใหม่” ทั้ง 3 คน เป็นตัวอย่างแห่งความหวัง เป็นตัวแทนพลัง Young Generation การเข้าร่วมเป็นอาสาสมัครกับเพื่อนๆ ต่างสถาบันและรุ่นพี่ ช่วยเหลือคนไทยให้ผ่านวิกฤตโควิด-19 ครั้งนี้ ย่อมทำให้ทุกคนมองเห็นคุณค่าจากประสบการณ์และชีวิตจริง

จากห้องเรียนมุ่งสู่เส้นทางวิชาชีพที่พวกเขารัก….รักเพราะได้ช่วยเหลือผู้คน

#อาสาสมัครคนรุ่นใหม่

#จิตอาสาโควิค-19

#ยาฟาวิพิราเวียร์

#ถุงยังชีพ

#เภสัชกร

พลิกโฉมหน้าผ่าตัดใหญ่แพทย์ดิจิทัล วิสัยทัศน์ประธาน J&J แห่งอาเซียน

Tratorn Hemtiwakorn — Sat, 07 Aug 2021 12:00:25 +0000

“ในอนาคตอันใกล้เราจะเห็นการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพและพัฒนารูปแบบการส่งมอบที่ขับเคลื่อนด้วย ข้อมูล โซลูชันดิจิทัล และความร่วมมือ ทั้งหมดนี้จะอยู่เหนือพื้นที่และรูปแบบการแพทย์ดั้งเดิม”

Jan Meurer ประธาน Johnson & Johnson ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เขาเป็นหนึ่งในผู้มีบทบาทดูแลผลิตภัณฑ์ยา เครื่องมือแพทย์ สุขภาพ และวิสัยทัศน์ใหม่ๆ ในการขับเคลื่อนธุรกิจให้บริษัทยาอันดับหนึ่งของโลก

ที่ผ่านมา เขายังมีประสบการณ์ด้านนโยบายการพัฒนาอุตสาหกรรมหลักในสหภาพยุโรป (EU) มีความสำเร็จทางการตลาดร่วมกับบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านสินค้าอุปโภคบริโภคอย่าง P&G

การผ่านประสบการณ์ที่หลากหลาย ทรรศนะของ Jan Meurer จึงสำคัญและน่าสนใจมาก เพราะเขาไม่ใช่แพทย์โดยตรง ไม่ได้จบเภสัชศาสตร์ แต่เป็นนักการตลาด นักวิจัยข้อมูลผู้บริโภคชั้นเยี่ยม รวมถึงเข้าใจบริบททางสังคมและเทคโนโลยีที่จะ Reshape ระบบสุขภาพ

บทความ “TRANSFORMING HEALTHCARE ACCESS & DELIVERY THROUGH DIGITAL & INNOVATION” พลิกโฉมหน้าการเข้าถึงบริการและการส่งมอบบริการด้านสุขภาพผ่านระบบดิจิทัลและนวัตกรรม ข้อเขียนของประธาน Johnson & Johnson จากวารสาร “2021 ASEAN Business Outlook Survey : ASEAN’s Role in the Asia-Pacific” จัดทำโดยหอการค้าสหรัฐอเมริกาประจำประเทศสิงคโปร์ นับเป็นวิสัยทัศน์ที่กรุยทางไปข้างหน้า

สิ่งที่เขาเน้นย้ำคือ ผลกระทบจากโควิด-19 ไม่ใช่วิกฤตชั่วคราวแต่มีผลกระทบ “อย่างลึกซึ้ง” ต่อความเป็นอยู่ในอนาคตของทุกคน โดยเฉพาะในเรื่องการรักษาพยาบาลและการดูแลสุขภาพได้ถูก Disrupt โดยเชื้อไวรัสนี้เรียบร้อยแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการที่ผู้ป่วยถูก “จำกัด” การเข้าถึงบริการต่างๆ การผ่าตัดศัลยกรรม การติดตามโรคขาดความต่อเนื่อง และขาดแคลนยาในพื้นที่ห่างไกล ฯลฯ

แน่นอนกว่า การระบาดใหญ่ของโควิด-19 เป็นตัวเร่งให้เห็นถึงบทบาทสำคัญของ “โซลูชัน” ดิจิทัลและเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์แพทย์และผู้ป่วยได้มากที่สุด ซึ่งในความเห็นของ Jan Meurer แนวทางนี้จะเป็นเทรนด์ในอนาคต

“เมื่อมองไปข้างหน้า ภาวะโรคระบาดจะยังคงมีบทบาทสำคัญที่ผลักดันภาคธุรกิจและบริษัทต่างๆ เช่น Johnson & Johnson ให้ทลายผนังกั้นทั้ง 4 ด้านออกไป ทำให้เกิดการเข้าถึงการดูแลสุขภาพแบบใหม่และปรับเปลี่ยนรูปแบบการให้บริการสุขภาพอย่างสร้างสรรค์และเร่งความเร็วด้วยระบบดิจิทัล”

Jan Meurer บอกว่า ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ประกอบด้วยเมืองใหญ่ ชุมชน และชนบทห่างไกล โซลูชันด้านการดูแลสุขภาพของเราจำเป็นต้องตอบสนองต่อภูมิศาสตร์และความหลากหลายทางประชากร แต่เราก็สามารถปรับตัวได้อย่างรวดเร็วให้เข้าถึงด้านผลิตภัณฑ์ การจัดหาเวชภัณฑ์ให้โรงพยาบาล การผ่าตัดทางเลือก การสนับสนุนศัลยแพทย์ในห้องผ่าตัด ยานวัตกรรมสำหรับโรคติดเชื้อ ที่สำคัญที่สุดคือเราเร่งพัฒนาและสร้างดิจิทัลโซลูชันในการดูแลสุขภาพอย่างจริงจัง เพื่อไม่ให้มีข้อจำกัดในการเข้าถึง

“เราดำเนินการสัมมนาแบบเสมือนจริงในโลกออนไลน์ (webinars) และส่งเสริมการศึกษาทางการแพทย์อย่างต่อเนื่องร่วมกับพันธมิตร สร้างสะพานเชื่อมบนโลกออนไลน์กับแพทย์และผู้บริโภค เช่นการไลฟ์สตรีมหรือเวอร์ชวล เกี่ยวกับวิธีการปกป้องสุขภาพของตนเองและคนที่รัก”

ตัวอย่างหนึ่งคือการเปิดตัว Neuroscience Academy ในประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นชุดการเรียนรู้ออนไลน์ที่เน้นการจัดการทางคลินิกของโรคจิตเวช ซึ่งออกแบบมาเพื่อให้จิตแพทย์ชาวฟิลิปปินส์มีโอกาสเรียนรู้อย่างต่อเนื่องในช่วงการระบาด

เราทำงานใกล้ชิดกับพันธมิตรอีคอมเมิร์ซและลูกค้ารายย่อยเพื่อให้แน่ใจว่าผลิตภัณฑ์สุขภาพ ผู้บริโภค และการดูแลของเรา ยังคง “โฟกัส” พร้อมใช้งานออนไลน์ ท่ามกลางคำสั่งซื้อจำนวนมากจากการล็อกดาวน์ของประเทศ

Jan Meurer ใช้คำว่า “Healthcare for all” โดยดิจิทัลและนวัตกรรม “ในฐานะหนึ่งในบริษัทด้านการดูแลสุขภาพที่ใหญ่ที่สุดในโลก Johnson & Johnson มุ่งมั่นที่จะเปลี่ยนแปลงวิถีสุขภาพสำหรับมนุษยชาติทั้งหมด ในการทำเช่นนั้น เราลงทุนในนวัตกรรมและเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น Robotics รากฟันเทียม 3 มิติ โครงสร้างพื้นฐานและเครื่องมือดิจิทัลอื่นๆ เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้าถึงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนผลิตภัณฑ์และยามีความเฉพาะตัวมากขึ้น เราพยายามพัฒนาเครื่องมือที่ให้ข้อมูลแบบเรียลไทม์แก่ศัลยแพทย์ในการทำหัตถการที่แม่นยำยิ่งขึ้น”

ทั้งหมดนี้ คือการก้าวไปข้างหน้าเนื่องจากสถานการณ์โควิด-19 เร่งการเติบโตของดิจิทัล มันแผ่ซ่านไปทั่วทุกด้านของชีวิตประจำวัน ยกตัวอย่าง การสร้างออฟฟิสแบบเสมือนจริง การประชุมผ่านดิจิทัล ธนาคารออนไลน์ การเรียนรู้ออนไลน์ ร้านขายของชำ และการจัดส่งยา และระบบสุขภาพทางไกล (telehealth)

ในอนาคตอันใกล้ เราจะเห็นการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพและการส่งมอบที่พัฒนาบริการซึ่งขับเคลื่อนโดยข้อมูล โซลูชันดิจิทัล และความร่วมมือทั้งหมดนี้จะอยู่เหนือพื้นที่และรูปแบบต่างๆ “ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เรามุ่งมั่นที่จะเพิ่มนวัตกรรมการดูแลสุขภาพดิจิทัลเป็น 2 เท่า และการลงทุนที่สำคัญเพื่อตอบโจทย์ความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เราปรับภูมิทัศน์ด้านการดูแลสุขภาพอย่างน่าตื่นตาตื่นใจ เร่งความพยายามของเราในการผ่าตัดดิจิทัล (digital surgery) ระบบปัญญาประดิษฐ์ (Ai) ตลอดจนร้านขายยาอิเล็กทรอนิกส์ (e-phamacy) และบริการสุขภาพทางไกล (telehealth)”

เราได้ลงทุนในข้อมูลและการวิเคราะห์เพื่อทำความเข้าใจและสร้างโซลูชันส่วนบุคคล สำหรับผู้ป่วยในช่วงต่างๆ ของชีวิตและสุขภาพ ลงทุนในการฝึกอบรมและการศึกษาผ่านศูนย์นวัตกรรมผู้ปฏิบัติงานด้านสุขภาพของ Johnson & Johnson และสถาบัน J&J ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มการเรียนรู้ผ่านดิจิทัลของเราในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เราจะสามารถเข้าถึงและฝึกอบรมแพทย์ได้มากขึ้น เช่นเดียวกับการผดุงครรภ์ พยาบาล และอาสาสมัครในชุมชน ที่มีภาระหนักต้องผิดชอบสุขภาพของคนในชุมชนและชนบท

นอกจากนี้ เรากำลังเร่งสำรวจความร่วมมือด้าน telehealth และบริการ e-pharmacy เพื่อมอบประสบการณ์ผู้ป่วยแบบ end-to-end ที่ราบรื่นไร้รอยต่อ ตั้งแต่การวินิจฉัยเสมือนจริง การซื้อยาออนไลน์ ไปจนถึงการจัดส่งยาถึงบ้าน ด้วยการถือกำเนิดของ 5G ควบคู่ไปกับนวัตกรรมในการจัดส่งยา

“เราเชื่อว่าการดูแลสุขภาพทางไกลและการให้คำปรึกษาทางไกล จะช่วยให้เราเข้าถึงชุมชนและผู้เชี่ยวชาญที่กระจายออกไปตามพื้นที่ซึ่งมีข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์ได้มากขึ้น”

โดยรวมแล้ว แนวทางที่มุ่งสู่อนาคตเช่นนี้ จะสร้าง Supply chain เกิดระบบนิเวศด้านการดูแลสุขภาพที่เชื่อมโยงอย่างใกล้ชิด ระหว่างระบบดูแลสุขภาพแบบพื้นฐาน โรงพยาบาลที่มีความพร้อม และการแพทย์แบบชุมชน การเดินทางของผู้ป่วยจะบูรณาการอย่างราบรื่นด้วยการเข้าถึงและส่งมอบการรักษาพยาบาลที่พัฒนาอย่างมากและใช้แพลตฟอร์ม telehealth ที่แพร่หลาย

โลกกำลังเปลี่ยนแปลงไปสู่ประสบการณ์ใหม่ๆ ความรับผิดชอบของ J&J ต่อผู้ป่วย แพทย์ ผู้บริโภค และชุมชนของเรายังคงดำเนินไปอย่างสอดคล้องกัน วิสัยทัศน์ นวัตกรรม และปฏิบัติการทั้งในโลกดิจิทัลและทางกายภาพเป็นไปได้มากกว่าที่เคยมีมา “เรายังคงมุ่งมั่นที่จะพัฒนาและปรับปรุงวิถีด้านสุขภาพสำหรับมวลมนุษยชาติต่อไปอย่างไม่หยุดยั้ง”

ภารกิจเภสัชกรรมทำลายกำแพงจ่ายยา ระดมเครือข่ายช่วยผู้ป่วยรักษาโควิด-19

Tratorn Hemtiwakorn — Sat, 07 Aug 2021 11:35:39 +0000

ปรากฏการณ์เครือข่ายเภสัชกรชนบทกว่า 400 คน กรีฑาทัพอาสาสมัครเสริมแกร่งให้แก่ทีมบุคลากรทางการแพทย์พื้นที่เมืองใหญ่ กทม. ปริมณฑล และทั่วประเทศ เติมเต็มการดูแลผู้ป่วยโควิด-19 กลุ่มสีเขียวที่สมัครใจรักษาแบบ Home Isolation ให้ได้รับยา ฟาวิพิราเวียร์ (Favipiravir) ป้องกันเชื้อไวรัสลงปอด ตัดวงจรการเสียชีวิตตั้งแต่ต้นทาง

เภสัชกรอาสาสมัครเหล่านี้มาจากภาครัฐ ภาคเอกชน ร้านขายยา ข้าราชการเกษียณ แม้แต่นิสิตนักศึกษาสานพลังเครือข่ายองค์กรไม่แสวงหากำไรร่วมกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มอนิเตอร์ข้อมูลผู้รักษาตัวเองที่บ้านแจ้งขอความช่วยเหลือด่วนผ่านระบบ Digital Phamacy ล่าสุดมีผู้ป่วยกว่า 2,000-3,000 คนแล้วที่ได้รับยาเร็วขึ้นทันต่อเส้นยาแดงแห่งชีวิต

Real-Inspire สัมภาษณ์พิเศษ “ภก.สุภนัย ประเสริฐสุข” ประธานชมรมเภสัชชนบท ผู้มีบทบาทสำคัญในการบริหารจัดการระดม “จิตอาสา” ด้านเภสัชกรรมครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์ได้อย่างโดดเด่นเช่นเดียวกับรุ่นพี่ๆ ทั้งแพทย์ พยาบาล อาสาสมัครต่างๆ ที่ล้วนเสียสละเวลาส่วนตัว ฐานะส่วนตัว เพื่อช่วยเหลือสังคมให้พ้นวิกฤตโควิด-19 ไปด้วยกัน โดยเฉพาะพื้นที่สีแดง เช่น กทม. และปริมณฑล แข่งกับเวลาซึ่งเรามีผู้เสียชีวิตทุกชั่วโมง

บทบาทของชมรมเภสัชชนบทต่อสถานการณ์โควิด-19

ชมรมเภสัชชนบทผ่านการทำงานมามาก เราทำเพื่อประชาชนอะไรที่ทำเพื่อประชาชนอะไรที่ยืนเคียงข้างประชาชน เราเลือกทำสิ่งนั้นเป็นสิ่งแรก โดยเฉพาะประเด็นเรื่องยาและสุขภาพ

สถานการณ์ตอนนี้ชมรมฯได้ดำเนินการหลายอย่าง ทั้งช่วยประสานเรื่องยาฟาวิพิราเวียร์ (Favipiravir) การโทรติดตามผล เราเสมือนเป็น “โซ่กลาง” ระหว่างผู้ Register ในระบบ สปสช. ให้กับผู้ป่วยเยอะมาก เราเป็นหนึ่งในอาสาสมัครที่เข้าไปช่วยเหลือ โดยใช้จุดแข็งการเป็นวิชาชีพ

เภสัชกร เข้าไปติดตามด้วยว่าผู้ป่วยได้รับยาหรือยัง หากยังไม่ได้รับยาก็จะประสานให้ เมื่อได้รับแล้วก็ประสานงานจนเสร็จ 14 วัน จนหายหรือใช้ยาอย่างถูกต้องหรือไม่ เมื่อได้ฟาวิพิราเวียร์แล้วทานอย่างไร เช่น บางครอบครัวติดโควิดกัน 5 คน แต่ได้ยามาแค่ 3 คน ไม่เป็นไรเดี๋ยวเราช่วยบริหารให้และเราจะพยายามเติมเข้าไปในระบบเพื่อช่วยครอบครัวนี้ให้ได้ พอครบ 10-14 วัน เมื่อหายปุ๊บเราก็ช่วยดูแลเคสใหม่ต่อไป

ส่วนมากจะเป็นกลุ่มผู้ป่วยในกลุ่มสีเขียว หรือเขียวไปเหลือง ถ้ายังไม่สามารถลงทะเบียน หรือเข้าในระบบ Home Isolation ได้ หรือเป็นชาวต่างชาติ เช่น เมียนมา เราก็ช่วยประสานสปสช.ให้ บางคนเราก็ช่วยคีย์ข้อมูลเข้าระบบและติดตามยารักษาให้ แต่ก็ไม่ได้ทำได้สำเร็จทุกเคสนะครับ เพราะต้องใช้เวลาเหมือนกัน แต่เมื่อคุยแล้วเราเข้าใจกันมากขึ้น เราเข้าใจเจ้าหน้าที่ต้นทางระบบสาธารณสุขด้วย ว่าเค้ามีข้อจำกัดอะไรบ้าง หน้างานคนจะเยอะมาก คนอารมณ์ร้อน คนไข้ก็รอยา

วิธีการทำงานของอาสาสมัครชมรมเภสัชชนบท

เราใช้สื่อเทคโนโลยีง่ายๆ เช่น เพจ Facebook ไลน์ และมีเครือข่ายที่มาทำงานกับเราอย่างเหนียวแน่น เครือข่ายเภสัช นพย. (การพัฒนาผู้นำเครือข่ายในการเฝ้าระวังและจัดการปัญหาระบบยา) หลายร้อยชีวิตทั่วประเทศเป็นกลุ่มแรกๆที่เริ่มทำก่อน เราเปิดกว้าง ส่วนที่เหลือสนใจก็แจ้งชื่อมาทาง Inbox กว่า 300 เกือบ 400 คนแล้ว แต่ก็ต้องทำข้อมูลหลังบ้านด้วย แจกจ่ายชื่อผู้ขอความช่วยเหลือไป การคัดกรองอาสาสมัครก็มีส่วนสำคัญ ต้องถูกเทรนนิ่งว่าจะอธิบายผู้ป่วยอย่างไร มีตั้งแต่นักศึกษาเภสัชปีหนึ่งจนถึงรุ่นพี่เภสัชกรที่เกษียณอายุแล้ว เภสัชกรที่มีใบอนุญาตอยู่เมืองไทยยังไม่ขาดและต่ออายุแต่ไปใช้ชีวิตอยู่ต่างประเทศก็มีครับ

กระบวนการงานของเราส่วนใหญ่จะเน้นเรื่องการโทรประสานงาน ใช้ไลน์ Face to Face อาสาสมัครกลุ่มเราไม่สะดวกในการทำในพื้นที่ เช่นในกทม. เพราะเราเป็นเภสัชอยู่ในระบบ อยู่ร้านยา อยู่ในรพ.ส่วนใหญ่ ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งอาจจะทำงานในไซด์ได้โดยตรง เพราะอยู่ในกทม.อยู่แล้วก็จะมาช่วยในไซด์ได้ ไซด์ของเราก็จะมีในชุมชนต่างๆ ศูนย์บริการสุขภาพ หมู่บ้าน บางคนก็ไปช่วยสวอป ไปพูดคุยให้คำแนะนำ เช่น การจะไปลงทะเบียนกับสปสช.หรือที่หน่วยบริการ

มีน้องๆ นิสิตนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ ด้วย

ใช่ครับ น้องนักศึกษาอาสาสมัครจาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาวิทยาลัยสยาม มหาวิทยาลัยศิลปากร ฯลฯ บางคนแจ้งชื่อมาขอเป็นอาสาสมัครจากเชียงใหม่ พะเยา บางคนบอกพี่ๆ หนูอยู่แค่ปี 1 เท่านั้นจะช่วยได้หรือไม่ ซึ่งเราไม่มีปัญหาพร้อมจะเทรนและให้ใช้ระบบ Telephamacy โทรเข้ามาคุยกัน น้องๆ นักศึกษาปีหนึ่งจะมีพี่เภสัชช่วยเหลือ เค้าจะโทรหาผู้ป่วยในกทม. ถ้าติดขัดตรงไหนก็จะรับไปถามรุ่นพี่ให้ ทางชมรมฯ ไม่มีค่าโทรให้ด้วย ทุกคนอาสาและออกค่าใช้จ่ายกันเอง บางคนคุยกันจนคุ้นเคยกลายเป็นเภสัชกรประจำบ้านเค้าเลยก็มี บางคนได้รับยาแล้วรีบโทรมาหาเภสัชเลย แต่บางคนก็คอยไม่ไหวเสียชีวิตไปก่อน เราก็ขอแสดงความเสียใจด้วยจริงๆ

กระบวนการนี้ถือเป็นการยกระดับสู่ Digital Phamacy ได้หรือไม่

ยังหรอกครับ แต่เป็นส่วนหนึ่ง เราดึงมาใช้เช่นการโทร การใช้ไลน์ทั้งหลาย การ Face หากันอะไรอย่างนี้ คือเราต้องมองอย่างนี้ว่าคนไทยที่ป่วยโควิดเวลานี้ มีตั้งแต่คนใช้เทคโนโลยีไม่เป็นเลยอายุ 70-80 ปี คนต่างชาติ แรงงานข้ามชาติ ไปจนถึงคนที่มีการศึกษาพวกนี้เข้าถึงเทคโนโลยีได้ไม่ยาก แต่เชื่อมั้ยว่าโควิดจะทำให้ทุกคนเท่าเทียมกัน บางคนเป็นดอคเตอร์ก็ยังไลน์มาหาเราว่ายังไม่ได้ยา เราก็ยินดีประสานให้เพราะเป็นผู้ป่วยเท่ากัน แรงงานชาวเมียนมา ดอคเตอร์ก็มีญาติพี่น้องติดเหมือนกัน ก็ไม่ได้ยาเหมือนกัน แล้วดิจิทัลฟาร์มาซีช่วยลดความเหลื่อมล้ำเหล่านี้ ต่อให้คุณเป็นผู้มีอำนาจหรือผู้ใช้แรงงาน ผมเชื่อว่าเราก็เป็นหนึ่งทางเลือกในการช่วยให้คุณเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียมกันให้ได้มากที่สุด

ในชมรมประเมินว่าได้ช่วยเหลือผู้ติดเชื้อไปแล้วกี่เคส

ที่ติดต่อเข้ามามากกว่า 2,000 บวกๆ น่าจะถึง 3,000 เคส แต่ก็ต้องใช้เวลาในการติดตามต่อไปด้วย บางคนไม่หาย บางคนหายต้องกินยาต่อไป ตอนนี้ทางทีมงานกับน้องๆ ก็รันไป มีทีมที่มอนิเตอร์ต่อ ตอนนี้เราพยายามกระชับเข้ามา เพราะบางคนบอกว่าถ้าติดต่อมาหาเราแล้วได้ยาแน่นอน ผมต้องบอกว่าไม่ใช่อย่างนั้น เราไม่ได้มียาเลย เราแค่ประสานให้ เพราะว่าจุดที่มียาอยู่ในรพ.ทั้งนั้น แหละครับ เพียงแต่เราชี้จุดว่าสถานะคนนี้อาการเป็นอย่างไร ที่เหลืออยู่ที่การตัดสินใจของแพทย์ว่าจะสั่งยาอย่างไร แล้วไรเดอร์ก็จะส่งยาไปที่บ้านก็เป็นกลุ่มอาสาสมัครรับส่งจากแพทย์และสปสช.ไปส่งให้ที่บ้าน หลักๆ เลยเราประสานฟาวิพิราเวียร์ เพราะกลุ่มผู้ป่วยสีเขียวหลักสำคัญคือ คุณต้องได้ฟาวิพิราเวียร์เพื่อป้องกันเชื้อลงปอด คนเป็นอาสาสมัครต้องพร้อมทำงานตลอด ดึกดื่น ต้องพร้อม เพราะบางครั้งได้ยามาต้องรีบส่งแต่เช้า ส่วนต่างจังหวัดเรามี อสม.เป็นกลไก แต่ในกทม.ทำอย่างนั้นไม่ได้ ซึ่งอสม.ทำได้ดีมากและต่างจังหวัดแม้ขลุกขลักบ้างแต่ระบบโครงสร้างดี มีความชัดเจน แต่ในกทม.ล่มสลาย กรุงเทพชั้นยอดในระบบการแพทย์ตติยภูมิ แต่ระบบไพรมารีแคร์ทั้งหลายมีปัญหามาก เราก็เลยระดมทีมเภสัชมากอบกู้กรุงเทพ

ล่าสุด ชมรมฯออกแถลงการณ์ถึงภาครัฐให้เร่งผลิตยาฟาวิพิราเวียร์

ใช่ครับ เพราะเรามองเห็นแล้วว่าถ้าสถานการณ์โควิดเป็นแบบนี้ จะมีผู้ป่วยเพิ่มมากขึ้นเป็นวันละ 20,000 คน ซึ่งที่ผ่านมาเราปฏิบัติการเรื่องยาจะเห็นว่าสังคมต้องการอะไร ขาดยาอะไรบ้าง เราก็ช่วยออกแถลงการณ์ ออกจดหมายเปิดผนึก เริ่มตั้งแต่ให้ฟาวิพิราเวียร์ปลดจากสิทธิบัตร การขับเคลื่อนเรื่องวัคซีนทางเลือก วัคซีนสำหรับเด็กต้องรีบหาแล้ว ล่าสุด คือจดหมายเปิดผนึกเรื่องเพิ่มกำลังการผลิตยาฟาวิพิราเวียร์เป็น 30 ล้านเม็ดต่อเดือน เพราะเห็นแล้วว่าแพทย์และพยาบาลในชนบทยา “ตึงมือ” ไม่เพียงพอ ไม่ทันใช้ เราคอยประสานรวมเสียงของคนตัวเล็กตัวน้อยในระดับชุมชน โรงพยาบาลชุมชนแล้วสะท้อนออกไปถึงผู้กำหนดนโยบาย เพราะส่วนใหญ่พวกเราเป็นพี่น้องเภสัชกร พี่น้องแพทย์ ส่วนใหญ่เราอยู่ต่างจังหวัดกัน แต่ผู้ที่ทำงานอยู่ในเมืองในกทม.ก็ร่วมสะท้อนมาได้เช่นกัน

ปัญหาที่แท้จริงของยาฟาวิพิราเวียร์คืออะไร

ปัญหาที่แท้จริงคือยาฟาวิพิราเวียร์ได้รับการปลดล็อคสิทธิบัตรแล้วก็จริง แต่ยังผลิตไม่ได้ เพราะหนึ่งมันยังติด patent (สิทธิบัตร) เพราะบริษัท ฟูจิฟิล์ม โทยามะ ยังยื่นเรื่องสิทธิบัตร โอเคอันนั้นเด่วค่อยไปรอดูกัน แต่ในกระบวนการผลิต ณ ตอนนี้ เวลาองค์การอาหารและยา (อย.) จะอนุญาตให้ผลิตได้ มันจะต้องมีสิ่งที่เรียกว่ามีรุ่นทดลองก่อนอย่างน้อย 3 รุ่น กระบวนการเหล่านี้กินเวลาเป็นเดือน ตอนนี้องค์การเภสัชกรรม (อภ.) ยังไปไม่ถึงจุดนั้น เราก็เสนอไปนะครับบอกว่า อย.อนุญาตให้อภ.ผลิต 3 รุ่น ออกขายได้เลยจะร่นเวลาผลิตได้อย่างน้อยครึ่งเดือน มาดูเวลาตอนนี้ก็ต้นสิงหาคมแล้ว ดูไทม์ไลน์เดือนนี้จะมียอดผู้ติดเชื้อโควิดสูงสุด แล้วตอนนี้ผู้ป่วยแตะ 20,000 คนแล้ว สองหมื่นคูณ 50 เม็ด ง่ายๆเลยอย่างต่ำ 1 ล้านเม็ดต่อวัน ศักยภาพกำลังผลิตของอภ.ผลิตได้แค่เดือนละ 20 ล้านเม็ดนะครับ แต่เราบอกว่าเราต้องการวันละ 1 ล้านเม็ด รวม 30 วัน ก็คือ 30 ล้านเม็ดเป็นอย่างน้อย

เราก็ตั้งคำถามว่าอภ.ทำได้หรือไม่ ถ้าทำได้จะทำอย่างไร ต่อให้ขยายไซส์ผลิตมากขึ้นจะทำอย่างไร เพราะอภ.ก็ต้องผลิตยาอื่นด้วยเช่นยารักษาผู้ป่วย HIV แล้วผู้ป่วย HIV จะทำอย่างไร เพราะฉะนั้นต้องมีวิธีการบริหาร โรงงานเภสัชกรรมทหารทุกวันนี้เค้าก็ผลิตยาได้ คุณก็ให้สูตรการผลิตเค้าไป ใช้กำลังของทหารนี้แหละดูแลผู้ป่วยในกรุงเทพและเป็นที่กระจายยา ทำไมไม่ใช้เราก็งง เราพยายามชี้เป้าให้ ส่วนโรงงานยาที่เป็นภาคอุตสาหกรรมก็ให้ร่วมผลิตใช้ทั่วประเทศยกเว้นกรุงเทพมหานคร โดยที่อภ.ก็ทำเรื่องระบบโลจิสติกส์ในภาพรวมไป ผู้ผลิตก็ผลิตพร้อมกันไปด้วย คือถ้าผลิตกันจริงๆ ผมเชื่อว่าเรามียาใช้ล้นเหลือครับ อันนี้คือ “คานดีด” ที่สำคัญเลย

ประเด็นสำคัญคือเราอยากให้ลดขั้นตอนให้เร็วขึ้น

ใช่ครับ คือเราประเมินกันนะครับว่า ต่อให้ลดขั้นตอนก็ยังมีการประกันคุณภาพยา หัวใจสำคัญคือการประกันคุณภาพยา ต่อให้ยาลอตนั้นหรือมีลอตหนึ่งหลุดไปโดยไม่มีคุณภาพ เราก็มีกระบวนการที่เป็นดับเบิลเช็คได้อยู่ เพราะฉะนั้นเรามองว่าก็ยังปลอดภัยอยู่นะครับ อภ.ก็อาจจะไม่ถูกใจนะที่เราบอกว่าลัดขั้นตอนหรือลดขั้นตอน เพียงเราอยากจะบอกว่าให้ทำควบคู่กันไปแบบดับเบิลเช็ค แล้วที่ผ่านมาไม่เคยมีปัญหาถึงขนาดนี้ ซึ่งยาตัวนี้ก็ไม่ได้มีความซับซ้อนในการผลิตอะไรเลย

โรงงานผลิตยาภาคเอกชนที่สามารถช่วยอภ.ผลิตได้มีประมาณกี่แห่ง

คิดว่าโรงงานเอกชนมีเกิน 20 แห่ง และได้ GMP ด้วย ผลิตได้สบาย เราประเมินว่า 1 ล้านเม็ดต่อวันเป็นขั้นต่ำ จริงๆอาจจะมากกว่านี้ด้วยซ้ำเพราะผู้ป่วยจะเพิ่มขึ้นไปอีก และยังมีคนป่วยในระบบอีก ส่วนนั้นสธ.เค้าจะมอบให้ในระบบอยู่แล้ว แต่ส่วนนี้พูดง่ายๆ คือต้อนรับน้องใหม่ (ผู้ป่วยสีเขียว) เราป้องกันกลุ่มผู้ป่วยสีเขียวไม่ให้ไปเป็นสีเหลืองคือเชื้อลงปอด นิวโมเนียแล้ว ถ้าเราดูแลรักษาเค้าให้ดีตามแนวทางรักษาใหม่แล้วนะครับ แพทย์ปรับให้มาใช้ยาเร็วขึ้นในกลุ่มสีเขียวใช้เลยทันที ยกตัวอย่างสมมุติว่าตอนนี้สีเขียวมีอยู่ 3 หมื่นรายแล้วยาหมดล่ะ สีเขียวเหล่านี้ก็ขยับมาเป็นสีเหลือง แต่ถ้าได้ยาก็ลดภาระในส่วนนี้ไป รวมถึงลดภาระออกซิเจนทั้งหลาย เตียงทั้งหลาย แล้วตอนนี้ในต่างจังหวัด คุณทำศูนย์พักคอย ทำ Comunity Isolation ทำระบบรองรับแล้วไม่มียาก็จบนะ

ในต่างประเทศเค้าให้ยาฟาวิพิราเวียร์เลยหรือไม่

เค้าแจกเลยครับ ยามีใช้เหลือเฟือ แล้วเค้ามีตัวดีกว่านี้ ที่เรากำลังจะทำคือ เรมเดซิเวียร์ (Remdesivir) บ้านเราก็มีใช้นะครับ อย่างในโรงพยาบาลสนามก็ใช้ เพราะตัวนี้มันถูกชี้ว่าเป็นยารักษาโควิดโดยตรงเลย แต่มันติดสิทธิบัตรอยู่ เรากำลังคิดว่าจะขอทำ CL หรือเปล่า ต้องคุยกันในเชิงวิชาการอีกสักพักหนึ่งว่าพอจะเป็นไปได้มั้ย ถือว่ามีทางเลือก ในต่างประเทศใช้กันรักษาโควิดโดยตรง คิดว่าอีกประมาณ 1-2 สัปดาห์น่าจะทราบ แต่ถ้าเงียบก็แสดงว่าข้อมูลทางวิชาการนี่ยังไม่เหมาะที่จะทำข้อเสนอ CL ไป ก่อนเสนอ CL เราต้องดูผลกระทบเรื่องอื่นๆ ด้วย

ปัจจุบันผู้ป่วย Home Isolation ได้ยากันครบหรือขาดแคลนมากแค่ไหน

กรณีเรื่องยาฟาวิพิราเวียร์ก็เป็นปัญหาหลักอย่างหนึ่ง ส่วนมากถ้ายาส่งให้จากหน่วยบริการจะให้มาครบคอร์สเลย 50 เม็ด แต่ถ้าในครอบครัวบางคนได้ บางคนไม่ได้ เราก็จะบริหารยาว่ากินคนละกี่เม็ดแล้วเราก็จะประสานเพิ่มกับสปสช.หรือให้กินฟ้าทะลายโจรช่วยเสริมไปก่อน แต่ตอนนี้มีปัญหามากก็คือยาทุกตัวมีปัญหากับตับ เพราะตับมีหน้าที่ทำลายยา ถ้าเรากินแบบโหมกระน่ำ เช่น กินกระชายขาวหรือกินฟ้าทะลายโจรมากๆ จนฟังก์ชั่นตับทำงานหนักเกินไป มาถึงวันที่เราจำเป็นต้องกินฟาวิพิราเวียร์ ฟังก์ชั่นตับจะไม่สามารทำลายยาได้เต็มที่ เภสัชก็จะแนะนำให้กินเท่าที่จำเป็น เพราะไม่มียาที่ป้องกันการติดโควิดได้นะครับ เราก็ส่งเสียงรณรงค์ว่ากินพวกฟ้าทะลายโจร กระชาย ให้พอเหมาะสมและระมัดระวังด้วยเพราะมันมีข้อจำกัดอยู่ เพราะถ้าวันนึงถ้าเราต้องใช้ยาฟาวิพิราเวียร์จริงๆ ตับเรามันต้องไปทำลายหมด พูดง่ายๆ คือเก็บตับไว้ตอนต้องกินยาจำเป็นต้องใช้ดีกว่าหรือไม่ ถ้าเรายังแข็งแรงอยู่ก็อย่าเพิ่งดีกว่า ส่วนมากถ้าเป็นผู้ป่วยกลุ่มสีเขียว เค้าก็จะเริ่มให้กินฟ้าทะลายโจรอันนั้นถ้าผล Antigen Test Kit (ATK) เป็นบวกแล้ว

อีกประเด็นที่เราเสนอก็คือตัว Test kit ย้อนไปจำตอนที่เรามีภาพผู้ป่วยนอนแล้วรอข้างถนนได้มั้ย เราคุยกันมานานแล้ว พอเห็นภาพนี้วันรุ่งขึ้นเราออกจดหมายเปิดผนึกเลยว่าควรให้ประชาชนได้ใช้ ทางชมรมแพทย์ชนบทก็เร่งประเด็นนี้และต่อมากระทรวงสาธารณสุขและศบค.ก็เร่งเปิดให้ประชาชนใช้ได้ เดี๋ยวระบบอื่นๆก็ตามมา เช่น Home Isolation Comunity Isolation เรื่องการทิ้งขยะติดเชื้อ ผมเชื่อว่าสอนคนไทยสิครับ อย่าคิดว่าความรู้ต้องอยู่กับแพทย์ เภสัชกรเท่านั้น สอนให้เค้ารู้ เดี๋ยวเค้าจะพัฒนาตัวเองได้ ติดขัดตรงไหนก็แก้ไขให้เค้า ไม่ใช่ทุกอย่างเก็บไว้กับตัวเอง เก็บไว้กับสธ.อย่างเดียว แล้วก็ยาฟาวิพิราเวียร์ต่อไปคนเข้าถึงด้วยตัวเองได้ แต่ตอนนี้ยังมีเกณฑ์อะไรหลายๆอย่าง เช่น ปัญหาเรื่องกลัวการดื้อยา อาจจะมีผลกระทบตามมา ซึ่งส่วนตัวผมก็เห็นด้วย แต่ประเด็นคือให้เข้าถึงได้ง่าย

ตอนนี้เราต้องเรียนรู้ที่อยู่กับโรคโควิดนี้ การมี ATK คือหัวใจสำคัญเลย ถ้าติดก็เข้าระบบดูแลตัวเองที่บ้าน ยาจึงเป็นเรื่องสำคัญ ยาจัดส่งมาจากสปสช.เลย ทั้งเจลแอลกอฮอล์ พร้อมมาตรการอื่นๆด้วย รัฐบาลอาจช่วยเหลือค่าใช้จ่ายช่วงกักตัวให้เค้าอยู่ได้ 14 วัน โดยเชื้อไม่ลงปอด ถ้าเป็นอย่างนี้ระบบก็เดินต่อไปได้

ถ้ากลุ่มเภสัชไม่ส่งสัญญาณออกมาก็จะไม่เกิดการแก้ไข

ผมก็อยู่ในระบบราชการ แต่บางประเด็นคนอยู่หน้างานเค้าอาจจะมองไม่เห็น ผมไม่อยากให้ฝ่ายการเมืองมองเราเป็นปฏิปักษ์ แต่อยากให้นำความเห็นเราเอาไปปรับใช้ เรามีทีมวิชาการเก็บข้อมูลก่อนจะนำเสนออะไรออกไป อย่างในต่างประเทศถือเป็นเรื่องปกติ

รัฐบาล ศบค. ต้องมองแล้วว่าเราจะอยู่กับโควิดได้อย่างไร โดยใช้ชีวิตได้ปกติ คนทำมาหากินได้ ต้องเรียนรู้ที่จะอยู่กับมัน แต่ยังไม่เห็นรัฐบาล ศบค.บอกว่าเราจะอยู่กับมันได้อย่างไร คิดแต่วันต่อวันว่าวัคซีนจะมีหรือไม่ แล้วก็ย่อยลงมาในจังหวัด ผมดูก็ไม่ต่างกับภาพใหญ่ของประเทศที่คนยังไม่ถูกสอนว่าจะอยู่กับมันอย่างไร โอเคเราถูกสอนให้ล้างมือ แต่คนที่เปิดร้านอาหารล่ะเค้าจะทำอย่างไร ATK นี่แหละทำให้เค้าอยู่ได้ แต่ถ้าได้ค่าแรงแค่วันละสามร้อยบาท แต่ ATK ราคาชุดละ 350 บาท อยากให้หน่วยงานวิจัยทำเองไดัเหลือราคาสัก 30 บาท 50 บาทได้หรือไม่ เพื่อแจกจ่ายให้คนไทย คนไทยอาจมีโควตาซื้อร้านขายยาได้คนละหนึ่งเคส แล้วเปิดร้านค้า ร้านอาหารได้ รัฐบาลก็ต้อง “ขอแรงคนไทย” ถ้าเค้ารู้ว่าร้านค้ายังเปิดได้ รถเช่า ธุรกิจท่องเที่ยวจะเปิดได้ จะทำให้ต่างประเทศ นักท่องเที่ยวก็ได้ทราบว่าเรามีมาตรการแบบนี้นะ ถ้าติดโควิดกักตัวก็มีมาตรการดูแลจัดแบบนี้ เค้าก็กล้ามา

สิ่งที่เป็นบทเรียนในสถานการณ์ที่ผ่านมาของชมรมเภสัชชนบท

คือในสภาวะวิกฤต เรียกว่าวิกฤตหนักที่สุดในช่วงชีวิตพวกเรา เราจะเห็นว่าคนที่อยากมาช่วยเยอะมาก ทุกคนยินดี มองว่าถ้าตัวเองพร้อมที่จะทำอะไรได้ พร้อมจะสละแรงกายแรงใจ ค่าใช้จ่ายเล็กๆน้อยๆก็ยินดีที่จะทำ ซึ่งตรงนี้เราถือว่าเป็นเรื่อง “เซอร์ไพร์ส” สำหรับชมรมเองมากไม่คิดว่าคนจะสนใจขนาดนี้ มันกำลังสะท้อนให้เห็นว่า ถ้าเราชี้ให้มันถูกจุด มีทิศทางนโยบายที่มันชัดเจน คนส่วนใหญ่ของสังคมพร้อมที่จะขยับกันอย่างพร้อมเพรียง เพราะทุกคนเห็นแล้วว่าสภาพสังคมของเรามันมาถึงตรงจุดไหนแล้ว เค้าพร้อมทำอะไรได้ พร้อมทำ เสียสละอะไรได้เล็กๆน้อยๆเค้าก็พร้อมทำ ยิ่งคนที่มีเค้าก็พร้อมเสียสละมาก นี่คือสิ่งสำคัญ แต่เค้าอยากเห็นว่าโซลูชั่นภาพรวมของปัญหามันจะไปถึงไหน จะทำอะไร จะช่วยอะไรได้บ้าง ผมคิดว่าตรงนี้มันสะท้อนไปถึงภาพใหญ่ของประเทศเช่นเดียวกัน “โรดแมป” เหมือนที่ผมบอกไปตอนต้นว่า เราจะอยู่กับโควิดได้อย่างไร ซึ่งหลายส่วนก็พูดแล้วว่าเราจะอยู่กับโควิดได้อย่างไร ถ้าศบค.ชัดเจน สธ.ชัดเจน รัฐบาลชัดเจน การท่องเที่ยวซึ่งเป็นหัวใจหลักของประเทศ เค้าก็พร้อมขยับใช่มั้ยครับ ถ้าเศรษฐกิจ ร้านค้าอะไรที่เคยเป็นจุดแข็งของพวกเรา เค้าก็พร้อมจะลงทุน พร้อมที่จะเจ็บตัวอีกครั้ง ไม่งั้นก็คงตายกันหมดแล้ว อะไรที่เป็นเงินเก็บก้อนสุดท้ายแล้วเค้ามองว่าอันนี้มันจะช่วยทำให้เค้ากลับฟื้นมาได้ ผมว่าเค้าพร้อมนะ แต่คุณต้องมั่นใจนะรัฐบาลคุณต้องทำจริงนะ

เสียงสะท้อนจาก “ภก.สุภนัย ประเสริฐสุข” ประธานชมรมเภสัชชนบท คือ “เสียงแห่งความหวัง” ว่าคนไทยจะไม่ทิ้งกันยามทุกข์ยาก อย่างน้อยๆ ยังมีอาสาสมัครเภสัชกรกลุ่มหนึ่ง ที่ทุกคนอาจมีที่มาที่ไปต่างกัน แต่เป้าหมายเดียวกันคือพร้อมเสียสละ ไม่ย่อท้อ ไม่ยอมแพ้ เพื่อให้ทุกคนผ่านพ้นวิกฤตนี้ไปด้วยกัน