หากใครได้ศึกษาประวัติศาสตร์แห่ง ‘สี’ ย่อมทราบดีว่า นี่คือเรื่องมหัศจรรย์อย่างหนึ่งของมนุษยชาติ ในฐานะที่เป็นเครื่องมือบันทึกความสวยงามทางอารยธรรมมายาวนาน นำไปสู่การ ‘วิจัย’ ค้นคว้าหาความรู้อย่างจริงจัง ในที่สุดก็เกิดทฤษฎีสีโลกขึ้นมาเรียกว่ามาตรฐาน Munsell เมื่อกว่า 100 ปีก่อน

สำหรับประเทศไทย แม้จะมีศาสตร์และศิลป์งดงามไม่แพ้ชาติใด แต่การจัดหมวดหมู่ของสีอย่างเป็นระบบกลับไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ไม่ว่าจะเป็น งานจิตรกรรมฝาผนังโบราณซึ่งใช้สีอย่างมีเอกลักษณ์ เพชร พลอย อัญมณี เครื่องประดับสะท้อนอัตลักษณ์สยามก็ควรมีมาตรฐานกำหนดคุณค่าได้อย่างชัดเจน ฯลฯ

หนึ่งในผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็น ‘ปราชญ์’ ในความรู้ในเรื่องสีระดับสากล ก็คือ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ศักดา ศิริพันธุ์ ราชบัณฑิต ในฐานะนักฟิสิกส์ นักวิทยาศาสตร์ และบุคคลทรงคุณค่าแห่งวงการถ่ายภาพของประเทศไทย 

ศาสตราจารย์กิตติคุณ ศักดา ได้รับรางวัลมูลนิธิโตโยต้าประเทศไทย หรือ TTF AWARD สาขาสิ่งแวดล้อมและวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี เมื่อปี พ.ศ.2560 จากหนังสือชื่อว่า “สีในศิลปวัฒนธรรม วิทยาศาสตร์ และอุตสาหกรรม” 

ที่มาของหนังสือเล่มนี้ได้ช่วยสร้างบูรณาการความรู้เรื่อง ‘สี’ ในศิลปและวัฒนธรรมไทย กระทั่งได้รับการจัดเข้าสู่มาตรฐานสากล เกิดพัฒนาการ ต่อยอดทั้งทางธุรกิจและงานออกแบบ ยกระดับอุตสาหกรรมการผลิตสินค้า การส่งออกอัญมณีและเครื่องประดับ การพิมพ์ การถ่ายภาพ และสีไทยเป็นที่ยอมรับระดับโลก

แม้ไต้หวันจะเป็นแดนสวรรค์ของ ‘คนรักกระดาษ’ เพราะมีงานเปเปอร์ดีไซน์สวยๆ ออกแบบดีๆ ให้เลือกมากมาย แต่สำหรับ ‘หนังสือเล่ม’ แล้ว เข็มทิศกลับเดินตรงกันข้าม ยอดคนจับจ่ายซื้อหนังสือออนไลน์เพิ่มขึ้นและคนเข้า ‘บุ๊คสโตร์’ แผ่วลงจนน่าใจหาย หลายๆ สำนักพิมพ์ต้องปิดตัวลงไป

ใครที่ชอบไปไต้หวันคงเคยไป ‘ร้านหนังสือ Eslite’ ที่มีสาขาอยู่มากมาย โดยเฉพาะศูนย์กลางเมืองใหญ่ๆ อย่างไทเป ไท่จง หรือเกาสง ฯลฯ … อาณาจักรของ Eslite มาพร้อมกับความรุ่งโรจน์ของอุตสาหกรรมการอ่านในยุค ’90 เรื่อยมาจนถึงต้นทศวรรษที่ 2010 เคยมียอดจำหน่ายต่อปีถึง 240 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ก่อนกระแสดิจิทัลจะเข้ามาแทนที่อย่างรวดเร็ว

การเติบโตสุดๆ เกิดขึ้นเพราะคนไต้หวันมีรสนิยมหาความรู้ใส่หัวและเก็บเกี่ยวความสุขให้กับตัวเองด้วยการอ่าน นักเขียนชื่อดังมากมายและงานออกแบบกราฟิกดีไซน์ก็โดดเด่น กระทั่งร้าน Eslite สามารถขยายสาขาได้ทั่วทั้งเกาะแถมออกไป ‘ปักธง’ ธุรกิจได้ในฮ่องกง

แม้แต่สื่อกระแสหลักในไต้หวันเอง ครั้งหนึ่งยังต้องคอย ‘มอนิเตอร์’ รายงานข่าวทุกๆ เดือนว่าหนังสือ Bestseller บนหิ้งของร้าน Eslite ที่ยอดขายสูงสุดเป็นประวัติการณ์นั้น คือหนังสือของดาราคนไหน นักร้องชื่อดังหรือนักประพันธ์ชื่อก้องท่านใด

โดยเฉพาะในช่วงที่ Eslite ประกาศเปิดร้านหนังสือ Eslite’s Dunnan branch ในปี 1989 สาขาแรกของโลกที่ให้บริการตลอด 24 ชั่วโมงไม่มีวันหยุดเมื่อ 30 ปีที่ผ่านมา ทุกคนต้องตะลึงว่าจริงหรือ? จะทำเงินได้มั้ย? คุ้มค่าหรือไม่? 

เมื่อเปิดไประยะหนึ่ง กาลเวลาได้พิสูจน์แล้วว่ามัน ‘เวิร์ค’ และเห็นผล ไม่ใช่เพียงเรื่องยอดขาย แต่เกิดภาพลักษณ์ใหม่และกลายเป็น ‘พลัง’ ในการขับเคลื่อนสังคมแห่งการเรียนรู้ของคนไต้หวันอย่างแท้จริง

ไม่เพียงแต่เป็นบ่อน้ำดับความกระหายใคร่รู้ของผู้คน แต่ Eslite สาขา Dunnan ยังกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว ดูงาน ของผู้คนจากทั่วทุกมุมโลก ล้วนอยากเห็นร้านหนังสือที่เจ้าของบอกว่า ‘ไม่ต้องซื้อก็ได้’ หยิบจากชั้นวางแล้วจะนั่งอ่านทีละหน้า พลิกทีละเล่ม ก็ไม่เห็นเป็นไร ใช้เวลาพินิจพิเคราะห์ระหว่างบรรทัดนานกี่โมงกี่ยามก็ถือเป็นความศิวิไลซ์ของชีวิต มีร้านกาแฟ ร้านอาหารไว้บริการอีกต่างหาก

กระทั่งสำนักข่าวระดับโลกอย่าง CNN ต้องมารายงานข่าวและทำสกู๊ปร้านหนังสือแห่งนี้ พร้อมให้คำนิยามว่าเป็น ‘one of the world’s coolest bookstores’ เรียกว่าเป็นไอเดียที่เจ๋งสุดๆ

อุตสาหกรรมการอ่านของไต้หวันขยายวงกว้างออกไปไม่ใช่แค่ในร้านหนังสือ แต่ภาพรวมระดับชาติด้วย รัฐบาลของเค้าส่งเสริมแบบครบวงจรสะท้อนได้จาก การจัดงาน Taipei International Book Exhibition ช่วงเดือนพฤศจิกายนหรือธันวาคมของทุกปี ในปีนี้จัดเป็นครั้งที่ 27 แล้ว 

งาน TIBE ได้สะสมความสัมพันธ์ของสำนักพิมพ์ทั่วโลกเอาไว้แนบแน่น สร้างเมืองหลวงแห่งคนรักหนังสือ มียอดผู้เข้าเยี่ยมชมไม่ต่ำกว่า 5-6 แสนคน และปักหมุดว่าทุกๆ ปี หนังสือเล่มใหม่ของบรรดานักเขียนเรืองนาม สำนักพิมพ์เลื่องชื่อ ควรจะต้องมีอยู่ในบูธของอีเวนต์นี้ รวมถึงสำนักพิมพ์ของประเทศไทยก็ไปเข้าร่วมเช่นเดียวกัน

ปัจจุบัน ไต้หวันมีสำนักพิมพ์มากกว่า 117 แห่งทั้งในระบบออนไลน์และออฟไลน์ ขณะที่หน่วยงานด้านการศึกษาของไต้หวันระบุว่า ในปีที่ผ่านมามีคนเข้าถึงบริการห้องสมุดสาธารณะมากกว่า 90 ล้านครั้ง แน่นอนมันคงเป็นตัวเลขที่สวยหรูดูดีมาก ถ้าเราไม่ย้อนกลับไปมองช่วง 10 ปีที่ผ่านมา  

หลี่เฮ่อ เจ้าของสำนักพิมพ์แห่งหนึ่งในไต้หวัน กล่าวกับ สำนักข่าว Radio Taiwan International ว่า ในช่วงสิบปีที่ผ่านมาร้านหนังสือในไต้หวันปิดกิจการไปแล้วกว่า 400 แห่ง

ตามสถิติของกระทรวงวัฒนธรรมระบุว่า ปี 2015 คนไต้หวันอ่านหนังสือเฉลี่ยปีละ 8.5 เล่ม แต่พอมาถึงปี 2018 เหลือเพียง 4 เล่มต่อปี ปัญหาส่วนหนึ่งคือการมีลูกน้อยลง กลุ่มวัยรุ่นและสังคมมีกำลังซื้อถดถอย รวมทั้งบรรยากาศแห่งการอ่านหนังสือในไต้หวันก็เจือจางจากกระแสโลกออนไลน์ที่มาแรง ทำให้ตลาดหนังสือแทบจะต้องล้มทั้งยืน

ในปี 2010 เคยมียอดขายสูงถึง 36,700 ล้าน NT แต่ผ่านมาเพียง 8 ปี เหลือเพียงครึ่งเดียว เฉลี่ยคนไต้หวันควักกระเป๋าซื้อหนังสือเพียง 700 NT ต่อปีเท่านั้น ส่วนใหญ่เป็นนิยาย ท่องเที่ยว ไลฟ์สไตล์เสียเป็นส่วนใหญ่  

“ร้านหนังสือกลางกรุงไทเป ถนนฉงชิ่งใต้ ตอนนี้กลายเป็นร้านเครื่องดื่มหรือร้านอาหาร ดัดแปลงเป็นโรงแรมเพื่อความอยู่รอด แม้แต่ร้านหนังสือ Eslite ชื่อดังในไต้หวัน ก็ต้องปิดสาขาในเกาสงถึง 4 สาขาแล้ว”

แน่นอนว่า Eslite สาขา Dunnan ที่เปิดให้บริการลูกค้าตลอด 24 ชั่วโมง มาเป็นเวลาร่วม 30 ปี ก็กำลังจะ ‘ปิดสาขา’ ลงอย่างเป็นทางการใน วันที่ 31 พฤษภาคม 2020 นี้ด้วยเช่นกัน นับเป็นสัญญาณของความเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมการอ่านหนังสือเล่มอย่างแท้จริง

The Guardian เคยสัมภาษณ์ผู้คนที่มาใช้บริการร้าน Eslite แห่งนี้ไว้ดีมากๆ พวกเขาไม่ใช่คนร่ำรวยที่จะซื้อหนังสือแพงๆ ไม่ได้มีเวลาจิบกาแฟแล้วค่อยๆ ละเมียดเหมือนคนรุ่นใหม่หลายคน พวกเขาเป็นเพียงคนหาเช้ากินค่ำ ที่มีโอกาสดื่มด่ำกับตัวหนังสือได้โดยไม่จำกัดเวลา

Yao Hong พนักงานออฟฟิสวัย 31 ปี ใช้เวลาตอนตีหนึ่งตีสองนั่นอ่านบริเวณพื้นบันไดของร้าน Eslite โดยไม่มีพนักงานคนใดมาเร่งเร้าหรือไล่ให้ไปจ่ายเงินที่เคาน์เตอร์ “ผมมาที่นี่ 3-4 ครั้งต่อสัปดาห์ เป็นหนึ่งในสถานที่ๆ ผมชอบมากที่สุด ถ้าเป็นวันเสาร์จะอยู่จนถึงตีสี่แล้วค่อยกลับบ้าน”

ร้านหนังสือแห่งนี้ ยังมีความสำคัญไม่เพียงแต่เป็น ‘แหล่งความรู้’ แต่ยังเคยเป็น ‘สถานที่ท่องเที่ยว’ แบบคูลๆ อีกด้วย ตามคำบอกเล่าของ Wong Xin Hua นักเดินทางรุ่นใหม่ว่า “เรามีบุ๊คสโตร์มากมายในมาเลเซียแต่ไม่มีแห่งใดเหมือนที่นี่” 

ปัจจุบันร้าน Eslite สาขา Dunnan บรรจุหนังสือกว่า 2 แสนเล่ม และสร้างขึ้นในรูปแบบ StandAlone ไม่ได้อยู่ในห้างสรรพสินค้าหรูหรา หรือย่านธุรกิจคึกคัก หมายความว่า หากนักท่องเที่ยวจะเดินทางไป คงต้องมุ่งมั่นอย่างแท้จริง โดยสามารถนั่งรถไฟใต้ดินจากสถานี Taipei Main Station สายสีน้ำเงินลงสถานี Zhongxiao Dunhua แล้วเดินอีกประมาณ 200 เมตร ก็จะได้สัมผัส ร้านหนังสือที่สุดยอดแห่งยุค ก่อนที่เค้าจะปิดตัวเองลงไป เหลือไว้เพียงความทรงจำ

…หรือว่าทุกคนกำลังนับถอยหลังเข้าสู่โหมด ‘การล่มสลายทางวัฒนธรรม’ ของการอ่านหนังสือในเมืองหลวงแห่งนี้!!

แรงบันดาลใจให้นักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ก้าวสู่ศตวรรษที่ 21 อย่างเป็นผู้นำคือการยกระดับทักษะความรู้ความคิดและความเป็นผู้ประกอบการ…Startup นับเป็นเรื่องท้าทาย ‘จุดประกาย’ คน Generation Z ให้ก้าวออกจากพรมแดนการศึกษา สู่มิติทางธุรกิจ

การสร้าง ‘ระบบนิเวศน์สตาร์ทอัพ’ (Startup Ecosystem) ในรั้วเหลือง-แดง เช่นเปิดพื้นที่ใหม่ๆ ให้เป็น Co-working Space หรือโครงการ Startup Exchange จับมือ ธนาคารกรุงเทพ แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับสตาร์ทอัพในสิงคโปร์ ล้วนพ่มเพาะความฝันของวัยใส ไปสู่ไอเดียที่มีชีวิตชีวาผ่านระบบดิจิทัล

แม้จะเป็นจุดเริ่มต้น โปรเจกต์เล็กๆ แต่ถ้าใครได้สัมผัสนักศึกษากลุ่มหนึ่งที่เรียกว่า TU Startup จะเห็นว่าเส้นทาง ‘ความคิดอ่าน’ พวกเขา ควรค่าแก่โอกาสในโลกที่เปิดกว้าง

‘มะเหมี่ยว’ อนัญชนา พัฒนานันท์ นักศึกษาชั้นปีที่ 3 คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมกับเพื่อนซี้ ‘เต้’ จิรายุ พุฒาพิทักษ์ พัฒนา ‘Horhere’ เพจใหม่เอาใจนักศึกษาที่มองหาหอพักใกล้ๆ กับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต โดยขณะนี้เริ่มสร้างเครือข่ายและระดมทุนเพื่อทำให้ความฝันของเธอเป็นจริง

“นักศึกษาธรรมศาสตร์ที่อยู่หอพักมีมากถึง 50% ทำให้เราคิดว่าถ้าพวกเค้ามีข้อมูลที่มากพอ ทุกคนก็จะมีความเป็นอยู่ที่ดีกว่านี้ได้ จึงพัฒนาเพจ Horhere ขึ้นมาเพื่อเป็นตัวกลางในการประชาสัมพันธ์ข้อมูลและหาหอพักให้แก่นักเรียนนักศึกษา”

เชื่อมต่อหอพักรอบๆ มหาวิทยาลัย

อนัญชนา เล่าว่า ปัญหาขณะนี้คือนักศึกษาหลายคนต้องเดินทางมาจากต่างจังหวัด เพื่อจองหอพักที่ใกล้กับมหาวิทยาลัย บางหอพักได้รับความนิยมมากต้องมาจองคิวตั้งแต่ตี 5 โดยยังไม่รู้ว่าห้องว่างหรือไม่ บางคนเจอปัญหาการทำสัญญา โอนเงินไปแล้วแต่ผู้เช่าเดิมยังไม่ย้ายออก เพราะหาสัญญาห้องพักผ่านทางเฟสบุ๊คและเว็บไซต์ ที่อาจมีมิจฉาชีพแฝงตัวอยู่

การสำรวจของทีมงาน Horhere ซึ่งมีทั้งสิ้น 8 คน พบว่ารอบๆ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต มีหอพักกว่า 38 แห่ง และมีพื้นที่ให้เช่าประมาณ 1 หมื่นห้อง แต่การขาดข้อมูลที่ดีและความไม่สะดวกในการประสานงานต่างๆ ทำให้นักศึกษาผู้หญิงบางคน ต้องตัดใจเช่าหอพักที่ไกลออกไป สุ่มเสี่ยงต่อความไม่ปลอดภัยในชีวิตและการเดินทาง

“เพจ Horhere เป็นโมเดลธุรกิจที่ตอบโจทย์เรื่องการเป็นตัวกลางประสานระหว่างหอพักกับผู้เช่า โดยจะเริ่มต้นจากหอพักบริเวณมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ก่อน หากประสบความสำเร็จก็จะประชุมร่วมกับทีมงานเพื่อพัฒนาต่อไป”

ที่ผ่านมา โปรเจกต์ Horhere ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ที่ให้ทุนสตาร์ทอัพคนรุ่นใหม่มาพัฒนาธุรกิจตามความฝันของอนัญชนาและเพื่อนๆ

ปัจจุบันมีผู้ติดตามเพจ Horhere แล้วมากกว่า 500 คน ในอนาคตมีแผนพัฒนาไปสู่แอปพลิเคชันและเว็บไซต์ที่สมบูรณ์แบบต่อไป

มุ่งมั่นเพื่อไปสู่เป้าหมายที่วางไว้

ขณะที่ “เต้” จิรายุ กล่าวว่า กว่าจะมาเป็นเพจ Horhere ในวันนี้ ทีมงานต้องระดมสมองเพื่อ Pitch ไอเดียในเวที “สตาร์ทอัพไทยแลนด์ลีก” จัดโดยกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ต่อมาได้รับความสนใจและได้รับทุนสนับสนุนจากธนาคารออมสิน แต่นั่นเป็นแค่จุดเริ่มต้นเท่านั้น อาจยังไม่เพียงพอเพื่อทำแอปพลิเคชันตามเป้าหมายที่ฝันไว้

“แผนของเราคือเป็นตัวกลางระหว่างนักศึกษากับเจ้าของหอพัก ซึ่งส่วนใหญ่เคยทำธุรกิจแบบออฟไลน์ ด้วยการนำอินเทอร์เน็ตมาช่วยเหมือนแอร์บีแอนด์บี (Airbnb) หลังจากเปิดเพจระยะหนึ่งเราสามารถปิดดีลได้แล้วบางส่วน ขณะนี้กำลังเพิ่มฐานลูกค้าและทำคอนเทนท์ในเพจให้มากขึ้น ถ้าทำสำเร็จเราคิดว่าจะขยายไปสู่หอพักในโซนมหาวิทยาลัยอื่นๆ ในอนาคต”

อีกหนึ่งโครงการสตาร์ทอัพที่เป็นความภูมิใจของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อยู่ระหว่างการทำแบบจำลองและเก็บข้อมูล (Prototype) ก็คือการพัฒนาแอปพลิเคชันโอทอปไทยสู่ประเทศจีน… ‘Dà Tài’ หรือออกเสียงว่า ‘ต้าไท่’ แปลว่า ไทยใหญ่ โดยมี ‘โบ’ กมลพร วีระวุฒิวงศ์ นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี และ ‘ซัมบี้’ นัฐชยา เชี่ยวชาญ นักศึกษาชั้นปี 4 คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงหลัก

นำโอทอปไทยก้าวไปสู่แดนมังกร

กมลพร เล่าไอเดียให้ฟังว่า แอปพลิเคชัน Dà Tài เริ่มจากการเห็นโอกาสที่คนจีนเข้ามาท่องเที่ยวเป็นจำนวนมากและสนใจซื้อสินค้าไทยแต่ยังเข้าไม่ถึงแหล่งผลิตจริงๆ หรือขาดข้อมูลในการตัดสินใจ จึงริเริ่มออกแบบแอปพลิเคชัน Dà Tài และลงพื้นที่สำรวจแหล่งท่องเที่ยวต่างๆ เพื่อเก็บข้อมูลความต้องการของผู้ซื้อสินค้าชาวจีน โดยเฉพาะกลุ่มแบกเป้หรือแบ็คแพ็ค รวมถึงการสร้างเครือข่ายผู้ประกอบการโอทอปในประเทศด้วย

“ในช่วงแรกสินค้าที่จะอยู่ในแอปพลิเคชันนี้คือกลุ่มที่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวจีนต้องซื้อกลับไป เริ่มจาก 500 รายการหลักๆ เพื่อกระตุ้นยอดขายให้ผู้ประกอบการที่ร่วมกับเรามีรายได้และกำลังใจที่จะพัฒนาต่อไป”

สำหรับการส่งมอบสินค้าจะพยายามให้ถึงมือผู้รับภายใน 1 วัน ขณะที่นักท่องเที่ยวจีนยังอยู่ในเมืองไทย หรืออย่างน้อยมีบริการส่งให้ที่สนามบินเพื่อความสะดวกในการนำกลับไปเป็นของขวัญแก่คนที่บ้าน

สตาร์ทอัพไม่จำกัดความคิดฝัน

ด้าน นัฐชยา กล่าวเสริมว่า ส่วนตัวแล้วเป็นเด็กต่างจังหวัด เกิดที่พะเยาจึงเห็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่มีเสน่ห์เฉพาะตัว เป็นภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น แต่ปัญหาก็คือคนภายนอกยังไม่รู้จัก ขาดช่องทางการตลาด และไม่สามารถสร้างรายได้ที่สม่ำเสมอให้ชาวบ้านอยู่ได้ตลอดทั้งปี

“เป้าหมายของเราคือสร้างพื้นที่การขายสินค้าโอทอปที่มีความน่าเชื่อถือ และได้รับการยอมรับเป็นแบรนด์ที่มีคุณภาพ เบื้องต้นจะเน้นจำหน่ายในประเทศก่อน เพราะถ้าขายในต่างประเทศก็มีคู่แข่งสำคัญคือ อาลีบาบาและอเมซอน”

หลังจากสำรวจความต้องการของตลาดแล้ว ทีมสตาร์ทอัพนำโดยโบและซัมบี้ก็จะเริ่มออกแบบทางเทคนิคเพื่อพัฒนาแอปพลิเคชัน Dà Tài ภายในเดือนพฤษภาคมนี้ ซึ่งการที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มีโครงการบ่มเพาะธุรกิจ การสร้างพื้นที่ Co-working Space ถือว่าเป็นประโยชน์ในการแชร์ความคิดกับทีมงานและผลักดันให้ทุกคนกล้าที่จะก้าวออกไปหาความสำเร็จ

“ตรงนี้เป็นความฝันของเรา เพราะเชื่อว่ามนุษย์ไม่มีข้อจำกัด แม้จะเรียนคณะนิติศาสตร์แต่ก็สนใจเรียนรู้ในด้านธุรกิจ ฝึกฝนตัวเองผ่านการเข้าคอร์สด้านการตลาด คิดว่าทำอย่างไรให้ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ออกสู่สายตาชาวโลกได้ ตรงนี้เป็นเสน่ห์ของสตาร์ทอัพคือไม่จำกัดความคิดของคน อยากให้อะไรเกิดขึ้นก็ศึกษา ทำมันอย่างเต็มที่ให้ตอบโจทย์ไอเดียที่เราคิดไว้”

ธรรมศาสตร์หล่อหลอมธุรกิจคนรุ่นใหม่

ศาสตราจารย์ ดร.อาณัติ ลีมัคเดช ผู้อำนวยการศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า ปัจจุบันมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สร้างนวัตกรรมเพื่อส่งเสริมให้เกิดสตาร์ทอัพในหลากหลายโครงการ อาทิ การพัฒนา Thammasat Creative Space (TCS) บนพื้นที่กว่า 1,500 ตารางเมตร ที่ชั้น 1 หอสมุดป๋วย อึ๊งภากรณ์ เพื่อให้นักศึกษาจากทุกคณะได้มานั่งทำงานแลกเปลี่ยนความรู้กันในบรรยากาศที่สร้างสรรค์เกิด โมเดลธุรกิจใหม่ๆ

การร่วมกับพันธมิตรอย่างธนาคารกรุงเทพในการส่งเสริม Startup จากภายนอก สามารถใช้ประโยชน์จากนวัตกรรมของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อพัฒนาธุรกิจได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะส่งผลดีกับการพัฒนาความรู้ของนักศึกษาและอาจารย์ด้วย

แรงขับเคลื่อนของกลุ่ม TU Startup นับเป็นอีกพลังบริสุทธิ์ในการพัฒนามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เปลี่ยนผ่านสู่อนาคต โดยที่ดินสอ ‘โดม’ สัญลักษณ์ที่อยู่ในหัวใจมายาวนานกว่า 84 ปี ยังคงโดดเด่นเช่นเดิม…แต่เพิ่มเติมคือพลังของนักศึกษารุ่นใหม่และ Inspiration ทางธุรกิจ ที่กำลังนำพวกเขาก้าวไปข้างหน้าในโลกดิจิทัล

เมืองพัทยาจะไม่ใช่แค่​ ‘แหล่งท่องเที่ยว’​ ตามแนวชายหาดอีกต่อไป​ เมื่อหน่วยงานภาครัฐกำลังยกระดับสู่​ ‘สมาร์ทซิตี้’​ ที่มีมาตรฐานการใช้ชีวิตและการทำงานที่เป็นสากล​ เทียบ​ระดับชั้นแนวหน้าของโลก

เมืองพัทยาได้ลงนามบันทึกความเข้าใจ (เอ็มโอยู) กับมหาวิทยาลัยบูรพา เพื่อร่วมกันส่งเสริมและสนับสนุนการจัดการความรู้ เทคโนโลยีเชิงพื้นที่ และประสบการณ์การบริหารงานด้วยศักยภาพของทรัพยากรที่มีอยู่ เพื่อเร่งขับเคลื่อนยุทธศาสตร์นีโอพัทยา (NEO Pattaya) สู่การเป็น “เมืองพัทยา สมาร์ทซิตี้” (Pattaya Smart City) โดยศูนย์ภูมิภาคเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศภาคตะวันออก (ศทอภอ.) คณะภูมิสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา จะพัฒนาศูนย์ข้อมูลภูมิสารสนเทศขนาดใหญ่ (Big Geospatial Data Center) และการพัฒนาแผนแม่บทเมืองพัทยาสู่ยุคดิจิทัล 4.0 (Digital Transformation) เพื่อเพิ่มศักยภาพการบริหารจัดการเมืองพัทยา ในด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม ด้านทรัพยากร-สิ่งแวดล้อม ด้านวัฒนธรรม ด้านการบริหาร และการลงทุนของโลก

  

นายกฤษนัยน์ เจริญจิตร ผู้อำนวยการ ศูนย์ภูมิภาคเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศภาคตะวันออก มหาวิทยาลัยบูรพา เปิดเผยว่า การลงนามในเอ็มโอยูครั้งนี้ จะนำไปสู่การส่งเสริมและสนับสนุนการใช้วิทยาการอวกาศและภูมิสารสนเทศ พร้อมกับการพัฒนาบุคลากรให้มีความพร้อม ความสามารถ และมีคุณลักษณะสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาของประเทศ หรือเป็นนักนวัตกรรมตามแนวทางอุตสาหกรรมใหม่ในพื้นที่อีอีซี โดยการสร้างความร่วมมือทางวิชาการ งานวิจัย และนวัตกรรม ที่จะดึงผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ยุโรป และมหาวิทยาลัยอู่ฮั่นจากจีนเข้ามาร่วม

ทั้งนี้ การพัฒนาระบบภูมิสารสนเทศของเมืองพัทยาจะสอดรับกับระบบสารสนเทศของอีอีซี ซึ่งจะมีส่วนช่วยให้พัทยาสามารถบริหารงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อประโยชน์ของประชาชนและธุรกิจ เช่น โครงการ Bangsaen Innovation District ที่ใช้ระบบสารสนเทศมาตรวจวัดความสุข-ความทุกข์ของประชาชนในบางแสน ทำให้ช่วยเหลือประชาชนได้อย่างรวดเร็ว เป็นต้น

นายสนธยา คุณปลื้ม นายกเมืองพัทยา กล่าวว่า ความร่วมมือนี้มีความสำคัญอย่างสูงต่อการพัฒนาเมืองพัทยา เนื่องจากพัทยายังขาดระบบจัดเก็บและประมวลข้อมูลข่าวสารที่จะรองรับการพัฒนา “อีอีซี” และ “สมาร์ท ซิตี้” อย่างกรณี นํ้าท่วมหลังฝนตกหนัก จะทราบเฉพาะเมื่อนํ้ามาอยู่บนถนน ในบ้าน แต่เส้นทางจากต้นทางของนํ้าความลาดชันเป็นอย่างไร จะดักนํ้าได้ที่ไหนบ้าง ไม่มีข้อมูลพอ และสิ่งเหล่านี้ เทคโนโลยีสารสนเทศช่วยได้ ตลอดไปจนถึงการมีข้อมูลเพื่อวางแผน ทั้งสังคม สาธารณสุข และอื่นๆ อีกหลายด้าน

“ชลบุรีและพัทยาเป็นเป้าหมายหนึ่งที่จะมีประชากรเพิ่มขึ้น เพราะเป็นศูนย์กลางของอีอีซี และถ้าไม่เตรียมความพร้อมและเพิ่มประสิทธิภาพ จะกลายเป็นความแออัด มลภาวะ และปัญหาทางสังคมต่างๆ ตามมา จนศักยภาพที่มีอยู่เสียหายไป”

นายอภิชาต ทองอยู่ ที่ปรึกษาเลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกและประธานคณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในอีอีซี กล่าวว่า ปัจจุบัน การพัฒนาบุคลากรรองรับอนาคตของอีอีซีมีความก้าวหน้าไปมาก ดังนั้น การมีระบบสารสนเทศที่ดีจะยิ่งทำให้พัทยามีขีดความสามารถเพิ่มขึ้น

“เราเริ่มพัฒนาบุคลากรให้ตรงความต้องการของธุรกิจสาขาต่างๆ โดยมีบริษัทระหว่างประเทศเข้ามาร่วมมือมากมาย แต่ถ้าภาพรวมของพื้นที่ไม่เอื้ออำนวย พัทยาก็จะเสียโอกาสให้แก่เมืองอื่นอย่างน่าเสียดาย ฉะนั้น การพัฒนาภูมิสารสนเทศครั้งนี้เป็นการริเริ่มที่ดีมาก มีโอกาสดีที่จะพัฒนาไปเป็นศูนย์กลางด้านเศรษฐกิจ การค้า และการลงทุนของโลก ตามแนวทาง Neo Pattaya”

7 เมษายน 2562…. มองนาฬิกาบอกเวลา 2 ทุ่ม กองทัพนักอ่านเริ่มบางตา เสียงเซ็งแซ่ของพ่อค้าแม่ค้าที่ร้องเรียกดึงความสนใจลูกค้า เปลี่ยนทะยอยเป็นเสียงตอกเคาะ ดึงเทป ปิดกล่องจัดเก็บหนังสือ สัญญาณเตือนว่าใกล้จบงานหนังสือ ที่ดำเนินมากว่า 10 วัน เป็นภาพและเสียงคุ้นที่เกิดประจำทุกปีปีละ 2 ครั้ง

หากแต่ครั้งนี้….ความรู้สึกหวิว แอบใจหายกว่าทุกครั้ง เพราะงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติครั้งที่ 47 ถือเป็นงานหนังสือครั้งสุดท้ายที่ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ที่นับเป็นสถานที่จัดงานหนังสือที่ยาวนานที่สุด ผ่านร้อนผ่านหนาวอยู่คู่กันมากว่า 20 ปี

งานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติเริ่มขึ้นครั้งแรกในปี 2515 โดยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย ร่วมกับสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศเป็นผู้ดำเนินการจัด ณ สังคีตศาลา โรงละครแห่งชาติพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ และหอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงต้นเดือนเมษายน ณ สถานที่ดังกล่าว

กระทั่งงานสัปดาห์หนังสือครั้งที่ 6 ในปี 2520 ได้ย้ายสถานการจัดงานไปที่เวทีลีลาส สวนลุมพินี โดยสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศเป็นผู้ดำเนินการจัดงานอย่างเต็มตัว และเป็นครั้งแรกที่สมเด็จพระเทพฯ ทรงเสด็จมาเปิดงาน

หลังจากนั้นงานสัปดาห์หนังสือได้ย้ายสถานที่การจัดงานไปหลายแห่งตามความเหมาะสม อาทิ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โรงเรียนหอวัง

และระหว่างงานครั้งที่ 14 – 28 ระหว่างปี 2528 – 2543 งานสัปดาห์หนังสือได้ย้ายไปจัดที่ คุรุสภา ถนนลูกหลวง กระทรวงศึกษาธิการ สลับกับบริเวณท้องสนามหลวง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โรงละครแห่งชาติ และหอสมุดแห่งชาติ

ซึ่งในช่วงระหว่างเวลานั้นเอง สมาคมฯ ได้ริเริ่มการจัดงานมหกรรมหนังสือแห่งชาติครั้งแรกในปี 2539 ที่ศูนย์สรรพสินค้าแฟชั่น ไอร์แลนด์ และในปี 2541 งานมหกรรมหนังสือแห่งชาติครั้ง 3 ได้ย้ายมาจัดงานที่ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์เป็นครั้งแรก

ต่อมาในปี 2544 งานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติครั้งที่ 29 ถูกย้ายจากคุรุสภา มาจัดที่ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ นับจากนั้นทั้งงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ และมหกรรมหนังสือก็ถูกจัดขึ้นที่ศูนย์ประชุมฯ ปีละ 2 ครั้ง ถึงวันนี้ระยะทางของงานหนังสือที่อยู่คู่กับศูนย์ประชุมฯ รวมกว่า 20ปี

คุณยุวดี ศิลปดีเลิศกุล แห่งสำนักพิมพ์ศิลปาบรรณาคาร และร้านหนังสือบูรพาสาสน์ ของบริษัท บริษัท บูรพาสาส์น(1991) จำกัด หนึ่งในผู้ก่อตั้งสมาคมผู้จัดพิมพ์ฯ เล่าว่า สมาคมเริ่มก่อตั้งมาราวปี 2502 โดยการชักชวนของ ม.ล.มานิจ (ม.ล.มานิจ ชุมสาย เจ้าหน้าที่องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ) วัตถุประสงค์เพื่อร่วมกันสนับสนุนให้วงการหนังสือเติบโต ซึ่งขณะนั้นก็มีร้านหนังสือที่เป็นสมาชิกเพียงไม่กี่ราย อาทิ แพร่พิทยา สุริวงศ์บุ๊คเซ็นเตอร์รวมสาสน์ ผดุงศึกษา ศิลป์ประภาคาร รวมตัวกันไปออกร้านจัดงานหนังสือแถวพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ และย้ายไปจัดในสถานที่ต่างๆ ทั้งสวนลุมพินี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หอวัง คุรุสภา

สมัยก่อนถือเป็นยุคเฟื่องฟูของอุตสาหกรรมหนังสือ ทุกครั้งที่จัดงานยอดขายดีมาก วันละไม่ต่ำกว่า 100,000 บาท ทำให้นอกจากร้านค้าเดิมที่เติบโตขยายกิจการขึ้นเรื่อยๆ ก็มีสำนักพิมพ์  ผู้จัดจำหน่ายหนังสือใหม่ๆเข้ามาเป็นสมาชิกเพิ่มมากขึ้น ทำให้ขนาดของสถานที่จัดงานเดิมเริ่มมีข้อจำกัด พื้นที่ไม่รองรับกับการขยายตัวของร้านค้า

“แต่ก่อนงานหนังสือแค่เป็นเต้นท์ชั่วคราวกางอยู่นอกอาคาร บางวันอากาศร้อนมาก สงสารทั้งคนขาย และลูกค้าที่มาเลือกหนังสือ หรือเวลาฝนตกสาดมาในร้านก็ต้องวิ่งคุมผ้าใบปิดกันอุตลุด สมาคมฯจึงมองหา และเลือกสถานที่จัดงานแห่งใหม่ที่อยู่ภายในอาคาร เพื่อแก้ปัญหาข้างต้น ซึ่งศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ถือเป็นสถานที่ที่ตอบโจทย์ได้เกือบทั้งหมด ทั้งอาคาร ขนาดพื้นที่รองรับร้านค้าได้จำนวนมาก เป็นสัดส่วน เดินทางสะดวก”

บรรยากาศของการจัดงานที่ศูนย์ประชุมฯในระยะแรก ไม่ต่างจากสถานที่ต่างๆ ที่เคยจัดงาน ฝูงชนนักอ่านแน่นขนัดเกือบทุกวัน เดินเบียดเสียดกันเข้าร้านเพื่อซื้อหาหนังสือ ให้สมใจอยากกับการรอคอยงานที่เวียนมา 6 เดือนครั้ง แต่ละร้านยอดขายดีมาก มาระยะหลังปัจจัยต่างๆ ที่มาเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการอ่านหนังสือ ทำให้ความคึกคักของานหนังสือเริ่มลดลง คนมางานกันน้อยลง ยอดขายก็ตกลงกว่าแต่ก่อนพอสมควร

ผู้ค้าทุกคนก็หวังว่าการย้ายไปจัดงานที่เมืองทองธานี สถานที่แห่งใหม่ ลูกค้านักอ่านเดิมๆ จะตามไป และลูกค้าใหม่ๆ ในย่านนั้นที่ไม่เคยไปงานหนังสือจะได้มีโอกาสได้มาเดินสัมผัสบรรยากาศงานหนังสือให้คึกคักดังภาพเดิมๆ ในอดีต

ด้านคุณณัฐธิคุณ คล้ายแจ้งเจ้าของร้านหนังสือเก่า “คุ้มอักษร” เล่าถึงการเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของร้านค้าในงานหนังสือ ว่า ตนไม่ได้ทำร้านหนังสือตั้งแต่แรก เป็นคนทำงานออฟฟิต มีเวลาว่างก็ตระเวนซื้อหนังสือตามร้าน ตามงานต่างๆ สะสมหนังสือเก่า หนังสือหายาก ช่วงวันหยุดก็ไปเปิดท้ายขายหนังสือตามสถานที่ต่างๆ เป็นรายได้เสริม แต่จากรายได้เสริม เริ่มกลายเป็นรายได้หลัก จึงเริ่มออกมาทำร้านหนังสือเต็มตัว และสมัครเข้าเป็นสมาชิกของสมาคมฯ เพื่อที่จะได้สิทธิ์ในการออกร้านในหนังสือ

“ช่วงเวลานั้นใช้เวลานานพอสมควรกว่าจะได้เข้ามาเปิดร้านในงานหนังสือ เนื่องจากคุณสมบัติของร้านที่จะมาเปิดต้องเป็นสำนักพิมพ์ หรือตัวแทนจัดจำหน่ายเท่านั้น ร้านค้าย่อยเล็กๆ ยังเข้ามาไม่ได้ แต่ก็ถือเป็นความโชคดีมีช่วงที่มีการจัดโซนหนังสือเก่า เปิดโอกาสให้ร้านค้าหนังสือเก่าเข้ามาเปิดร้านในงานได้”

คุณณัฐธิคุณ ยังบอกเล่าถึงบรรยากาศงานหนังสือว่า ร้านคุ้มอักษรเข้ามาช่วงยุคกลางของศูนย์ประชุม ซึ่งงานหนังสือยังคงมีความคึกคัก ช่วงเช้าของทุกวันก่อนงานเปิดจะเห็นฝูงชนนักอ่านมายืนรอกันแน่นอยู่หน้าประตู มีความกระหายที่จะซื้อหาหนังสือมาอ่านให้สมใจรอคอย ร้านค้าต้องเบียดฝูงชนเพื่อนขนส่งเข้ามาเติมในร้าน แม้จะเป็นความยากลำบาก แต่จำนวนคนนั้นสร้างกำลังใจได้มากกว่า และไม่เพียงแค่ค้าขาย พวกเรายังสนุกกับการได้พูดคุยแลกเปลี่ยนความรู้กับลูกค้าด้วย

นอกจากนั้น คุณณัฐธิคุณ ได้ทิ้งท้ายให้มุมองของการเปลี่ยนแปลงธุรกิจหนังสือว่า ในอดีตหนังสือเป็นปัจจัยสำคัญของการเรียนรู้ ธุรกิจหนังสือจึงรุ่งเรืองมาก ประกอบกับเรามีดาราที่เป็นขวัญใจของผู้คนเป็นตัวอย่างของการอ่านหนังสือ แต่ปัจจุบันนอกจากเทคโนโลยีจะมาเปลี่ยนพฤติกรรมการอ่านน้อยลงแล้ว ประเทศไทยยังไม่มียุทธศาสตร์ที่ชัดเจนที่จะส่งเสริมการอ่านหนังสือ ดารา ผู้มีอิทธิพลทางสังคมก็ไม่ได้ให้สำคัญหรือนำเสนอตัวเองเป็นนักอ่านเหมือนแต่ก่อน ดังนั้นหากต้องการให้ธุรกิจหนังสือกลับมารุ่งเรือง ทุกฝ่ายต้องร่วมมือกัน นำประสบการณ์อดีตที่มีประโยชน์มาสานต่อด้วยเทคโนโลยีความทันสมัยในปัจจุบันทำนุบำรุงให้หนังสือที่ถือเป็นพื้นฐานของการเรียนรู้ได้เติบโตต่อไป

คุณค่าของหนังสือมีหลายสิ่งทั้งให้ความรู้ ความคิด เพลิดเพลิน บรรเทิงใจ นั่นเป็นคำกล่าวของ คุณกนกวรรณ อารยิตานันท์ หรือพี่หน่อย วัย 53 ที่หลงไหลรักการอ่านอย่างมาก อ่านหนังสือทุกประเภท ความรู้ นิยาย วรรณกรรมไทย นิยายแปล

“เรามาเดินงานหนังสือตั้งแต่ครั้งแรกที่จัดศูนย์ประชุม และมาทุกครั้ง แต่ละครั้งแบกหนังสือกลับบ้านจนปวดหลัง คนเยอะเดินเบียดก้าวเดินได้ทีละนิดจนปวดขา แต่มีความสุขในการเลือกซื้อหาหนังสือ เป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของงาน ที่คนมักพูดว่าถ้าไม่ได้มาเบียดคน ถือว่ามาไม่ถึงงานหนังสือ แต่ช่วงหลังเดินสบายขึ้น

นอกจากคนมางานน้อยลง หลายสำนักพิมพ์ปิดกิจการลง หนังสือใหม่ที่น่าสนใจออกมาน้อย ซึ่งก็เป็นที่น่าเสียดายเมื่อเทียบกับอดีตแต่ละครั้งที่มีงานหนังสือจะมีหนังสือดีๆ ออกมาใหม่ให้นักอ่านได้ซื้อหาเยอะมาก”

เสน่ห์ของงานหนังสือที่อยู่คู่กับคนไทยมาเกือบ 6 ทศวรรษ เสน่ห์ของการจัดงานในแต่ละสถานที่ การเปลี่ยนแปลงที่ต้องประลองกำลังกับกำแพงความคุ้นชิน มักจะถูกเกริ่นบ่นต่อต้านทุกครั้ง “เมืองทองธานี” สถานที่ใหม่ของงานหนังสือที่จะมีขึ้นในเดือนตุลาคมนี้ เปิดใจรับสิ่งใหม่ สร้างเสน่ห์ความทรงจำ บรรยากาศใหม่ๆ ของงานหนังสือ อาจจะเป็นช่วงสั้นๆ 3 ปี หลังจากนั้นเราหวังว่าคงได้กลับมาศูนย์ประชุมฯ อีกครั้งหลังการปรับปรุงซ่อมบำรุงเสร็จ

สัมพันธภาพและจินตนาการที่พาเราไปค้นหาที่มาแห่ง “เอกภพ” อันกว้างใหญ่ไพศาล ศาสตราจารย์ เดวิด เจ. กรอส นักฟิสิกส์รางวัลโนเบลผู้สร้างแรงสั่นสะเทือนครั้งสำคัญต่อวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทั่วโลกจากทฤษฏี Asymptotic Freedom สดับแรงสั่นสะเทือนแห่ง “Quark” จุลอนุภาคเล็กที่สุดของสสารซึ่งเคยถูกสำรวจไว้ในโลกใบนี้

“ตลอด 50 ปีที่ผ่านมาเราเข้าใจเกี่ยวกับสสารและแรงที่กระทำต่อสสารเหล่านั้นดียิ่งขึ้น สามารถวัดได้ในระดับนาโนเมตรของอะตอม สิ่งเหล่านี้ทำให้เรารู้ความเป็นมาของจักรวาล คำถามที่ผมมุ่งจะตอบก็คือจักรวาลอุบัติขึ้นมาได้อย่างไร ธรรมชาติของจักรวาลเป็นเช่นใด จะขยายตัวต่อไปเรื่อยๆ หรือไม่ แน่นอนว่าจุดเริ่มต้นของการสร้างองค์ความรู้เหล่านี้ คือความไม่รู้ อันนำมาสู่การตั้งคำถามใหม่ๆ การสังเกต ทดลองและพัฒนาทฤษฏี”

Prof. David J. Gross ได้รับรางวัลโนเบลเมื่อปี 2004 จากแนวคิดและการสันนิษฐานที่สำคัญว่า “ธรรมชาติน่าจะมีสสารและพลังงานที่เรามองไม่เห็นอยู่มากมาย” เมื่อเขาค้นพบ Asymptotic Freedom ทฤษฏีที่กรุยทางไปสู่ความเข้าใจถึงที่มาของจักรวาล การเคลื่อนไหวของพลังงานรูปแบบหนึ่งที่ไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า เพราะเป็นอนุภาคที่เล็กมากจนถึงระดับที่เราเรียกว่าเป็น “สสารมืด” (Dark Matter)

แม้ชื่อของมันจะดูลี้ลับ น่าพิศวง แต่สสารมืดเหล่านี้ ล้วนแล้วแต่กระจายอยู่รายรอบตัวเรา ปริมาณมากกว่าสสารที่มองเห็นด้วยตาเปล่า และโน้มนำไปสู่ “พลังงานที่มองไม่เห็น” (Dark Energy) ที่กอปรด้วย 3 อนุภาคซึ่งก่อเกิดและเกาะกุมกันไว้อย่างแนบแน่น ได้แก่ อิเล็คตรอน โปรตอน และนิวตรอน

ปรากฎการณ์ที่ Prof. David J. Gross ค้นพบก็คือแรงดึงดูดระหว่างโปรตอนกับนิวตรอน ซึ่งประกอบขึ้นจากอนุภาคชื่อว่าควาร์ก (Quark) คือ “กุญแจ” สำคัญที่ไขปริศนาว่า ปรากฎการณ์แห่งสสารเล็กๆ จนกลายเป็นจักรวาลกว้างใหญ่ไพศาลนั้น เกิดขึ้นและจะมีจุดจบอย่างไร 

จุดเล็กๆ ของ Quark ที่อยู่ใกล้กันในโปรตอนและนิวตรอนสามารถเคลื่อนไหวไปมาได้อย่างอิสระ แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ Quark เคลื่อนไหวห่างกันมากขึ้นพวกเขาจะสร้างแรงดึดดูดและแรงกระทำระหว่างกันอย่างชัดเจน หรือไม่ก็ล่องลอยอย่างอิสระ จนกลายเป็นพลังงานรูปแบบใหม่ แตกตัวต่อไปเรื่อยๆ ในรูปแบบของ “อนันตรกิริยา”

แน่นอนเมื่อนึกถึงคำทำนายว่าโลกนี้จะดับสูญของชน “เผ่าอินคา” ก็เป็นไปได้ว่าอาจจะมาถึงสักวันหนึ่งแน่ๆ แต่จักรวาลเรานั้นจะไม่มีวันดับแสงเพราะมีพลังงานที่เรามองไม่เห็น เชื่อมต่อและขยายตัวอยู่ตลอดเวลา

แนวคิดทฤษฎี Asymptotic freedom กลายเป็นความเข้าใจเกี่ยวกับการเคลื่อนไหวของพลังงานอันน่าตื่นตาตื่นใจ คลี่คลาย “ความฝัน” ที่เราเฝ้าถามกันมาตั้งแต่สมัยเด็กๆ ว่า สสารชิ้นแรกเกิดขึ้นมาได้อย่างไร ไม่มีใครสามารถนั่งไทม์แมชชีนย้อนเวลากลับไปนานนับล้านปี แต่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีปัจจุบันก้าวไกล จนถึงขั้นศึกษาย้อนหลังกลับไป ณ วันแรกที่ Universe เกิดขึ้น

….กระทั่งกลายเป็นวิวัฒนาการแห่งมวลมนุษยชาติ

“การศึกษาธรรมชาติของพลังงานมืดมีความสำคัญยิ่ง เพราะมันเป็นสิ่งที่เร่งการขยายตัวของจักรวาล” นักฟิสิกส์รางวัลโนเบลกล่าวไว้ อธิบายจุดมุ่งหมายของความทุ่มเทชีวิตตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา

ปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์ศึกษาลักษณะของสสารมืดผ่านการจำลองแผนที่ “สามมิติ” และความพยายามสร้างสสารมืดผ่านห้องทดลองได้แล้ว โดยอาศัยเครื่องมือ เช่น XENON 100 Dark Matter Detector ทำให้เราสามารถเข้าใจโครงสร้างสสารในระดับนิวเคลียสของอะตอม เป็นอนุภาคที่เป็นองค์ประกอบย่อยสุดของสสารในธรรมชาติ

“สิ่งที่เราทำอยู่นี้ จะช่วยให้มนุษย์รู้ความเป็นมาของจักรวาลได้มากกว่าเดิม พร้อมตอบคำถามว่าจักรวาลอุบัติขึ้นมาได้อย่างไร ธรรมชาติของจักรวาลเป็นเช่นใด จะขยายตัวต่อไปเรื่อยๆ หรือไม่ แน่นอนว่า จุดเริ่มต้นของการสร้างองค์ความรู้ ก็คือความไม่รู้ นำมาสู่การตั้งคำถามใหม่ๆ การสังเกต ทดลองและพัฒนาทฤษฎี”

แนวคิดเชิงควอนตัมฟิสิกส์ที่สร้างความเข้าใจอย่างลึกซึ้งต่อสิ่งที่อยู่ไกลนับล้านไมล์ ยังช่วยหาคำตอบเกี่ยวกับ “หลุมดำ” ที่ปรากฎอยู่มากมายในระบบนิเวศน์ของจักรวาล

หนึ่งในปรากฎการณ์ที่นักฟิสิกส์ทั่วโลกล้วนสนใจ เช่น ในปี ค.ศ. 2015 ได้ตรวจพบการแผ่คลื่นความโน้มถ่วงจากการปะทะกันของหลุมดำ ยิ่งตอกย้ำความน่าสนใจว่าเรื่องเหล่านี้ไม่ได้อยู่แค่ในฉากภาพยนตร์

ปัจจุบันควอนตัมฟิสิกส์ ชักชวนเราออกไปสำรวจอวกาศและยังนำไปสู่พื้นฐานสำหรับการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมให้แก่มวลมนุษย์ เช่น เลเซอร์ ระบบวงจรรวมและทรานซิสเตอร์ และอื่นๆ อีกมากมาย

มุมมองของ Prof. David J. Gross เชื่อว่ามนุษย์ยังจะสามารถคิดค้นทฤษฎีใหม่ๆ ได้อีกแน่นอนเพราะภาษาธรรมชาติและคณิตศาสตร์มีศักยภาพไม่จำกัด

“ไม่มีสัญญาณบ่งบอกว่า เราจะไม่สามารถตอบคำถามต่างๆ ได้ เพราะคำอธิบายที่ดีที่สุดมีอยู่แน่นอน แม้จะยังมาไม่ถึงก็ตาม สิ่งสำคัญคือการตระหนักเรียนรู้พื้นฐานของหลักการให้ชัดเจน เพื่อต่อยอดไปสู่การพัฒนา การตอบคำถามได้อย่างถูกต้องเหมาะสม ประกอบกับการประสานความร่วมมือ เรียนรู้ร่วมกันระหว่างทฤษฎีวิทยาศาสตร์แขนงต่างๆ วิศวกรรม แม้กระทั่งสังคม ในการแสวงหาหนทางการพัฒนา สร้างผลประโยชน์กับมนุษยชาติ”

หมายเหตุ : การประชุมวิชาการนานาชาติ Nobel Laureates : Bridges 2018 ปาฐกถาพิเศษ “The Many Frontiers of Physics” โดย Prof. David J. Gross “โนเบลไพรซ์” ผู้สร้างแรงบันดาลใจให้กับนักฟิสิกส์ทั่วโลก จัดขึ้นเมื่อวันจันทร์ที่ 19 พฤศจิกายน 2561 ณ ห้อง LECTURE THEATRE อาคารบรรยายรวม 4 คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต