เนื่องด้วยวันพยาบาลสากล (International Nurses Day) ประจำปี 2565  คณะพยาบาลศาสตร์ (School of Nursing) สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ ได้ร่วมแชร์องค์ความรู้ผ่านการบรรยายพิเศษ ในงานประชุมวิชาการหัวข้อ “ก้าวสู่การเปลี่ยนแปลงการเป็นพยาบาลผู้ประกอบการยุคใหม่ โอกาส และทางเลือก” จัดโดย สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ร่วมกับ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อยกย่องวิชาชีพพยาบาล ชูเกียรติคุณงามความดีในหน้าที่และวิชาชีพอันเป็นประโยชน์อย่างมากต่อมนุษย์ และรำลึกถึง “มิสฟลอเรนซ์ ไนติงเกล” ผู้ให้กำเนิดประวัติการพยาบาลสากล  อีกทั้งเพื่อเผยแพร่ความรู้ ความสำคัญของวิชาชีพพยาบาลแก่สาธารณะ แนวทางและความก้าวหน้า สมรรถนะของพยาบาลวิชาชีพ ที่สอดคล้องไปกับยุคแห่งนวัตกรรม เทคโนโลยี เสริมด้วยแนวคิด แนวทางในการสร้างโอกาสด้านการประกอบอาชีพอิสระ ธุรกิจด้านสุขภาพ อันเป็นทางเลือกหนึ่งต่อยอดทักษะทางวิชาการและวิชาชีพ  ปัจจัยแห่งความสำเร็จที่สำคัญสำหรับผู้ประกอบการ โอกาสนี้ได้รับเกียรติจากผู้ทรงคุณวุฒิแวดวงพยาบาล และธุรกิจสุขภาพ ร่วมเป็นวิทยากรพิเศษคับคั่ง อาทิ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วันทนา ถิ่นกาญจน์ คณบดี สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี, ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.วิภาดา คุณาวิกติกุล รองอธิการบดี ฝ่ายวิทยาศาสตร์สุขภาพ และ รักษาการคณบดีคณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์,ศาสตราจารย์ ดร. อารีวรรณ กลั่นกลิ่น รักษาการผู้อำนวยการงานวิจัยและนวัตกรรม และอาจารย์ประจำ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ และ ดร.จิรารัตน์ จันทวัชรากร รองผู้อำนวยสำนักบริการวิชาการ รักษาการผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านค้าปลีก สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ ผ่านรูปแบบการสัมมนาออนไลน์ (ZOOM) โดยมีผู้เข้าสัมมนาเกือบ 300 คน จากหน่วยงานสาธารณสุข สถานพยาบาล วิทยากรพยาบาลที่เป็นผู้ประกอบการที่ประสบความสำเร็จ และหน่วยงานด้านสุขภาพจากทั่วประเทศ จัดขึ้นเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2565 ซึ่งตรงกับวันพยาบาลสากลของทุกปี

ในการประชุมวิชาการได้กล่าวถึงคลื่นของดิสรัปชัน ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี การเกิดโรคระบาด ทำให้เกิดองค์ความรู้และนวัตกรรมด้านสุขภาพรูปแบบใหม่ ทิศทางและโอกาสในการประกอบอาชีพอิสระจึงหลากหลายขึ้น ดังนั้นบุคลากรทางการพยาบาล  จะเตรียมปรับตัวอย่างไรให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงนี้

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วันทนา ถิ่นกาญจน์ คณบดีสำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี  สุรนารี กล่าวในการบรรยายความรู้หัวข้อ การพยาบาลในยุค 5G ว่า “ปัจจุบันเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทด้านสุขภาพมากขึ้น อาทิ การวินิจฉัยโรค การดูแลผู้สูงอายุ งานวิจัย การอบรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งกระบวนการดูแลรักษาผู้ป่วย ที่จะช่วยลดเวลา ลดค่าใช้จ่ายการเดินทาง ลดความเสี่ยงการติดเชื้อ มีความยืดหยุ่น ทำให้การผิดนัดน้อยลง หรือพื้นที่ห่างไกลจะได้รับการบริการที่สะดวกขึ้น ในต่างประเทศมีการใช้เทเลเฮลท์ (Telehealth) เพื่อดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรัง รวมถึงการให้คำปรึกษาผ่านแอปพลิเคชัน หรือการใช้ระบบ Home Visit เยี่ยมผู้ป่วย จากที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นว่าเทคโนโลยีสุขภาพนั้นสำคัญ หากสถาบันการศึกษาเตรียมคนให้พร้อมตั้งแต่เริ่มต้น ก็จะสามารถปรับใช้กับการดูแลผู้ป่วยได้อย่างปลอดภัย สะดวกมากขึ้น อีกทั้งผู้รับบริการก็จะเกิดความพึงพอใจ”

ทางด้าน ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.วิภาดา คุณาวิกติกุล รองอธิการบดี ฝ่ายวิทยาศาสตร์สุขภาพ และ รักษาการคณบดีคณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์  กล่าวนำถึงวันพยาบาลสากลว่า มีความสำคัญอย่างยิ่ง นับเป็นโอกาสดียิ่งที่คณะพยาบาลศาสตร์ พีไอเอ็ม ได้จัดงานร่วมกับ สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี เพื่อขอบคุณพยาบาลวิชาชีพทุกคน โดยปีนี้มีคำขวัญว่า “A Voice to Lead – Invest in Nursing and respect rights to secure global health” (พลังพยาบาลเพื่อสิทธิและความมั่นคงของสุขภาพประชาคมโลก) จากนั้นเข้าสู่การบรรยายในหัวข้อ การเป็นพยาบาลผู้ประกอบการอิสระ โอกาส และทางเลือกของพยาบาลผู้ประกอบการอิสระ ว่าจากการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรมีความก้าวหน้า สาธารณสุขมีการพัฒนามากขึ้น อัตราการเกิดและอัตราการตายลดลง ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น จึงทำให้เกิดโอกาสและความท้าทายมากมาย ทำให้พยาบาลมีบทบาทสูงขึ้น รวมถึงการเกิดเฮลท์แคร์ ดิสรัปชั่น สถานการณ์โควิด พยาบาลก็ยังมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง ถึงจะมีหุ่นยนต์ทางการแพทย์ ยังไม่สามารถทดแทนพยาบาลได้  ดังนั้นบทบาทใหม่ของพยาบาลในยุคดิสรัปชัน  นอกเหนือจากประกอบงานวิชาชีพพยาบาลแล้วยังสามารถทำอาชีพอิสระอื่นๆ ได้ เช่น นักวิจัย นักวิชาการ หรือแม้กระทั่งผู้ประกอบการอิสระด้านสุขภาพ การเป็นเจ้าของธุรกิจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่สร้างอาชีพ และคุณค่าให้กับวิชาชีพพยาบาล ซึ่งการมีความรู้ความสามารถของธุรกิจที่สนใจแล้ว ยังต้องอาศัยสมรรถนะที่พึงประสงค์ได้แก่ สมรรถนะด้านวิชาชีพ สมรรถนะด้านบริหารองค์กร สมรรถนะด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล และสมรรถนะส่วนบุคคล ทั้งยังเสริมความรู้เรื่องการเปลี่ยนแปลงของโลก & Healthcare Disruption และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเป็นพยาบาลผู้ประกอบการอิสระด้านสุขภาพ ให้ผู้เข้าร่วมสัมมนาได้เห็นโอกาส และเป็นแนวทางใช้วางแผนธุรกิจด้านนี้ได้แม่นยำมากขึ้น

ขณะเดียวกัน ศาสตราจารย์ ดร. อารีวรรณ กลั่นกลิ่น รักษาการผู้อำนวยการงานวิจัยและนวัตกรรม และอาจารย์ประจำ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ กล่าวถึง ก้าวสู่การเปลี่ยนแปลงการเป็นพยาบาลยุคใหม่ แนวทางการประกอบการธุรกิจด้านสุขภาพมีแนวโน้มที่ดี มีการเติบโตมากขึ้น เช่น ธุรกิจสถานบริการผู้สูงอายุ ธุรกิจสถานบริการดูแลเด็ก ธุรกิจการศึกษา ธุรกิจด้านความงาม ถือเป็นอีกความท้าทายของวิชาชีพพยาบาลยุคใหม่ ที่ต้องใช้ความรู้และทักษะทางพยาบาล ตลอดจนการวิเคราะห์สถานการณ์การเปลี่ยนแปลงทางด้านสุขภาพ การวางแผนธุรกิจ ประยุกต์ให้เหมาะสมกับความสามารถของตนเอง

ดร.จิรารัตน์ จันทวัชรากร รองผู้อำนวยสำนักบริการวิชาการ และรักษาการผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านค้าปลีก สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ ให้ความรู้เกี่ยวกับแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของตลาดธุรกิจ แนวคิด และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเป็นผู้ประกอบการ  “ก่อนเริ่มธุรกิจต้องเริ่มจากการประเมินตนเองก่อนว่าชอบอะไร มีไอเดียอย่างไร แล้วจึงวางแผน วางคอนเซ็ปท์ของตัวสินค้าหรือบริการ รวมทั้งคำนึงปัจจัยการทำธุรกิจ เช่น ต้นทุน รายได้ เครือข่าย และช่องทางต่างๆ จึงจะสามารถเริ่มต้นธุรกิจ จากนั้นค่อยๆ พัฒนาธุรกิจให้ต่อเนื่อง พร้อมแนะองค์ความรู้อื่นๆ อาทิ หลักการบริหาร คุณลักษณะของผู้ประกอบการ การวิเคราะห์ปัญหาและโอกาสของผู้ประกอบการ และแนวโน้มของการเป็นผู้ประกอบการในอนาคต เพื่อช่วยเสริมทักษะ และเตรียมความพร้อมให้กับพยาบาลได้ต่อยอดในสายอาชีพอื่นๆ”

สำหรับลำดับสุดท้ายของการสัมมนาคือการอภิปรายประสบการณ์การทำธุรกิจด้านสุขภาพ 3 มุม จาก 3 เจ้าของสถานประกอบการ ได้แก่ พว.อรนันท์ อุดมภาพ กรรมการผู้จัดการ บริษัท เบทเทอร์ เฮลท์แคร์ โซลูชั่นส์ จำกัด    ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ นวศรีเนอร์สซิ่งโฮม, คุณศศิวิมล สิงหเนตร Foundation & Happy Director มีสุข โซไซตี้ บริษัท มีสุข (ประเทศไทย) อสังหาริมทรัพย์เพื่อผู้สูงอายุ และเนิร์สซิ่งโฮม และดร.สิปปสินี บาเรย์ ผู้อำนวยการโรงเรียนบาเรย์เวลเนส (Ba-Rhey Academy) โรงเรียนสอนนวด สปา เพื่อสุขภาพ แชร์ความท้าทายที่เปลี่ยนจากพยาบาลสู่การเป็นผู้ประกอบการ โดยแนะให้ผู้ที่อยากเริ่มต้นธุรกิจ ลงทุนด้วยการศึกษาหาความรู้ ฝึกฝนทักษะใหม่เพิ่มเติม มีความเข้าใจธุรกิจอย่างถ่องแท้ สามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงได้ และประกอบอาชีพอยู่ในจรรยาบรรณของพยาบาล รู้เท่าทันกฎหมาย พร้อมเผยเคล็ดลับความสำเร็จคือการทำงานร่วมกับอีกหลายๆ อาชีพ ให้มองทุกคนเป็นฟันเฟืองสำคัญขององค์กร ต้องพึ่งพาอาศัยความเชี่ยวชาญของแต่ละฝ่ายเพื่อคุณภาพของการบริการ ปิดท้ายด้วยการฝากถึงระบบการศึกษาที่ต้องช่วยหาตัวตนของนักศึกษาด้วยว่าชอบอะไร มีการวางอนาคตไว้อย่างไร ต้องช่วยดึงความสนใจของเขาออกมา ผลักดันให้ได้ค้นหาโอกาส เรียนรู้กับประสบการณ์อื่นๆ ที่มากกว่าในห้องเรียน

โดยสรุปพยาบาลเปรียบเสมือนหัวใจของการดูแลสุขภาพ จำเป็นต้องพัฒนาตนเองทั้งความรู้และทักษะการบริหารจัดการด้านต่างๆ ตลอดจนการวางแผนชีวิต เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์อุตสาหกรรมสุขภาพที่เติบโตขึ้นเรื่อยๆ การประกอบอาชีพอิสระหรือการเป็นผู้ประกอบการอย่างมีความสุข จึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่ใช้ประกอบการตัดสินใจวางแผนชีวิตรองรับเทรนด์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต

การสร้างกำลังใจในครอบครัวเป็นเรื่องสำคัญสำหรับคนเป็นโรคซึมเศร้า แต่บางกรณีที่เกิดขึ้นจริง พบสิ่งที่น่าตระหนกว่าเมื่อทั้งสามีและภรรยาต่างเป็นโรค “ดิ่งลึก” เช่นนี้เหมือนกัน พวกเค้าจะหันหน้าไปพึ่งใครได้บ้าง?  

The HUMANs นำประสบการณ์ที่ผู้ป่วยยินดีแบ่งปันให้ผู้เผชิญหน้ากับปัญหาโรคซึมเศร้าภายในครอบครัว ได้แลกเปลี่ยน เรียนรู้ หาทางออกอย่างสร้างสรรค์ ไม่ใช่เลือกที่จะจบชีวิตหรือหลีกหนีสังคมจมความทุกข์โศก เพราะยังมีลูกน้อยที่รอคอยพลังจากพ่อแม่

คุณเอก (นามสมมุติ) เล่าให้ The HUMANs ฟังว่า ส่วนตัวอายุ 35 ปี มีอาชีพที่มั่นคง แต่งงานและมีลูกเล็ก แต่เมื่อราวๆ 4-5 ปีก่อน เริ่มเกิดภาวะโรคซึมเศร้า จากแรงกดดัน ภาระหน้าที่ ครอบครัว หนี้สิน ปัญหาที่สะสมมาเรื่อยๆ จนเครียดมาก ทำอะไรก็เบลอๆ สมาธิไม่อยู่กับตัว 

“อาการผมมาหนักสุดก็ต้นปีนี้ครับที่น้ำหนักลดลง 8 กิโลภายในเดือนเดียว มีอาการไม่อยากทำไรเลย แม้แต่จะกินข้าว ทั้งๆ ที่หิวนะครับ แต่ไม่อยากใส่อะไรลงท้องเลย เหมือนสมองผมมันมีแต่ปัญหาจนทำอะไรไม่ได้ ภรรยาบอกผมให้ไปเอายามากิน ต้องรักษาตัว ผมถึงได้พบแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษาจริงๆจังๆ”

คุณเอก บอกว่า สภาพจิตใจที่เลวร้ายมีผลต่อการดูแลครอบครัวเยอะมาก แต่ละวันผ่านไปแทบจะทำอะไรไม่ได้เลย จากที่เคยพาครอบครัวไปเที่ยว พาลูกไปเล่น ไปกินข้าวกันตามประสาก็แทบจะไม่อยากไปไหนอีก ตื่นมาทำงานกลับบ้านนอน วันหยุด อยู่แต่ในห้องนอนดูทีวี แค่เจอข่าวหรืออะไรที่สะเทือนจิตใจนิดเดียวก็เกิดภาวะ “ดิ่ง” มากๆ 

เรื่องกระทบจิตใจของคนเป็นโรคซึมเศร้าส่วนมาก จะถูกตอกย้ำโดยสภาพแวดล้อมที่ทำงาน แต่กรณีของคุณเอก กลับไม่เป็นเช่นนั้น เพราะที่ออฟฟิสไม่มีอะไร เพื่อนร่วมงานเปิดใจกว้างและเข้าใจกับสิ่งที่ตัวเองพานพบประสบมา 

แต่สิ่งที่สะเทือนใจรุนแรง!! ก็คือเมื่อเดือนที่ผ่านมา พบว่า “ภรรยาผมก็เป็นโรคซึมเศร้าเหมือนกัน ผมก็เพิ่งรู้เลยครับ ด้วยที่ว่าผมอาจจะอยู่ในภวังค์ของตัวเอง มากเกินไปจนไม่รับรู้ว่าคนรอบข้างเป็นยังไง และด้วยภรรยาผมเป็นคนมีบุคลิก นิ่งๆอยู่แล้ว ไม่ค่อยพูด ไม่ค่อยแสดงออก อะไร มาแต่ไหนแต่ไร ผมเลยดูไม่ออกจนเค้ามาบอกผมเองว่าตอนนี้ก็กำลังรักษาอยู่และเป็นหนักกว่าผมด้วย”

สัมพันธภาพของคู่รักที่เป็นโรคซึมเศร้าและต้องอยู่ด้วยกันตลอดเวลา หลายคนอาจจะมองภาพไม่ออกว่าจะเป็นอย่างไร แต่คุณเอก เล่าความรู้สึกตรงนี้ว่า ถ้าพูดถึง “ความรักเท่าเดิมครับ แต่ความสัมพันธ์มันลด มันห่างเหินมากขึ้น เพราะ ต่างคนต่างมีความเป็นโลกส่วนตัว เราคุยกันน้อยลงอยู่กับตัวเองมากขึ้น คงเพราะโรคนี้ด้วยแหละครับ ทำให้ทุกอย่างเปลี่ยนไป”

“…. ภรรยาผมเคยไม่ไหว จนถึงขนาดมาถามผมว่าถ้าเธอไม่อยู่แล้วให้ผมดูแลลูกต่อจะทำได้ไหม? ผมเลยตอบว่าได้ แต่ด้วยความที่ผมก็เป็นโรคนี้เหมือนกัน ผมให้กำลังใจภรรยาแทบไม่ได้เลย ผมไม่รู้ต้องทำยังไงครับ ขนาดแค่ตัวผมเองยังไม่รู้เลยว่าจะให้กำลังใจตัวเองยังไง จากนั้น ภรรยาผมเลยถามกลับว่า…ผมไหวมั้ย ผมตอบว่าตอนนี้ยังไหวเพราะยารักษา แต่วันข้างหน้าผมรับปากไม่ได้นะว่า ผมจะอยู่แบบนี้ได้นานแค่ไหน ภรรยาผมเลยตอบว่า ถ้าอย่างนั้นเค้าจะสู้เพื่อลูกให้ได้ต่อไป”

คนเป็นโรคซึมเศร้าขั้นรุนแรงส่วนใหญ่เวลาดิ่งหนักๆ จะเริ่มคิดสั้น ซึ่งคุณเอก ยอมรับว่า ที่ผ่านมาเคยคิดสั้นเหมือนกันแต่ไม่บ่อยมาก มีเพียงครั้งเดียวที่คิดสั้นอยากทำมากๆ “แต่ใจผมกลัว ผมกลัวทุกอย่าง กลัวสิ่งที่ตามมา กลัว กลัวความตาย กลัวคนข้างหลังจะอยู่ยังไง ตอนนั้นอยากฆ่าตัวตายมาก จนผม เก็บเอาไปฝันว่าผมผูกคอตายและสำเร็จด้วย แล้ววิญญาณผมยืนดูร่างผมเองห้อยหัวอยู่แบบนั้นนานมาก ด้วยความรู้สึกโล่งและรู้สึกกลัว ในความเวลาเดียวกัน”

ส่วนวิธีให้กำลังใจตัวเองของคุณเอก เพื่อฮึดสู้กับปัญหาหรือหาทางออก…. “เอาตรงๆนะครับ ผมยังมองไม่ออกเลยว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้ผมมีกำลังใจ ขนาดหมอถามว่ามีสิ่งที่ชอบมั้ย หรือสิ่งที่ทำให้ตัวเองดีขึ้น ผมตอบหมอว่า ไม่มีครับ ผมนึกไม่ออก ขนาด ลูก ยังไม่ทำให้ผมมีความรู้สึกดีขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้ผมแย่ลง หมอเลยแนะนำว่าให้อยู่กับลูกเยอะๆ เพราะลูกคือสิ่งที่ไม่ทำให้เราแย่ลงไปกว่านี้ ส่วนภรรยาก็คงมีแต่ลูกแหละครับที่ทำให้เค้ายังไม่ดิ่งและอยู่ได้ไปเรื่อยๆ ส่วนเวลาดิ่งผมไม่เคยทะเลาะกับภรรยาครับ เพราะรู้ว่าการทะเลาะจะทำให้เราทั้งสองดิ่งลงด้วยกัน ผมจะเลือกวิธีเดินออกมาอยู่คนเดียว สักพัก ดีขึ้นค่อยคุยกันใหม่

ปัจจุบัน คุณเอก ใช้ยารักษาโรคซึมเศร้าและไปพบแพทย์ตามนัดทุกครั้งทำให้สามารถไปต่อได้ในแต่ละวัน หากวันไหนไม่กินยา ยาหมด หรือลืม เขาจะมีอาการดาวน์ลงๆ ทุกครั้ง “ชีวิตนี้คงต้องกินยาไปเรื่อยๆ แหละครับ จนกว่าผมจะดีขึ้น”

จากกรณีศึกษาของ “คุณเอก” ที่ทั้งสามีและภรรยาต่างเป็นโรคซึมเศร้าแล้ว ปัญหาที่พบได้ทั่วไปในระดับครอบครัวก็คือ ผลกระทบต่อคนรอบข้าง เช่น ลูกน้อย หรือ ญาติพี่น้อง อาจทำให้เด็กๆไม่เข้าใจเราและผลักไสพวกเขาไปสู่อาการจมอยู่กับความเสียใจ ดิ่งลึก จมอยู่กับตัวเอง สุดท้ายก็เป็นโรคทางวิตเวชเช่นเดียวกัน หรือ อาจเกิดการทะเลาะเบาะแว้งกับญาติในครอบครัว ที่ไม่เข้าใจภาวะโรค ก็เป็นสัมพันธภาพที่พบได้บ่อยครั้งเช่นกัน

“ขณะที่ผู้ป่วยที่เป็นโรคซึมเศร้าก็ไม่ควรด่วนตัดสินใจอะไรในเรื่องที่สำคัญต่อชีวิต เช่น การหย่า การลาออกจากงาน เพราะ ณ ขณะที่เรากำลังอยู่ในภาวะซึมเศร้านี้การมองสิ่งต่างๆ ในแง่ลบอาจทำให้การตัดสินใจผิดพลาดไปได้ ควรเลื่อนการตัดสินใจไปก่อน หากจำเป็นหรือเห็นว่าปัญหานั้นๆ เป็นสิ่งที่กดดันเราทำให้อะไรๆ แย่ลง ก็ควรปรึกษาผู้ใกล้ชิดหลายๆ คนให้ช่วยคิดได้”

ศ.นพ.มาโนช หล่อตระกูล แพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคทางจิตเวช แนะนำด้วยว่า โรคซึมเศร้าไม่ได้เป็นแค่ภาวะอารมณ์ความรู้สึกเท่านั้น แต่เป็น “โรคที่ส่งผลกระทบต่อตนเองและครอบครัว” หากปล่อยทิ้งไว้ไม่บำบัดรักษา อาจนำมาสู่ปัญหาการทำงานและการดำเนินชีวิต บางรายอาจนำไปสู่การฆ่าตัวตายได้ ดังนั้น หากพบหรือสงสัยว่าตนเองและคนใกล้ชิดของคุณป่วยด้วยโรคซึมเศร้าอย่าได้นิ่งนอนใจควรพามาปรึกษาแพทย์ ถ้าได้รับการบำบัดรักษาอย่างถูกต้องด้วยวิธีที่เหมาะสมคนใกล้ตัวก็สามารถจะใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขต่อไป

สิ่งสำคัญคือครอบครัวหรือญาติมักจะรู้สึกห่วงใยผู้ป่วย ไม่เข้าใจสังสัยว่าทำไมเขาถึงได้ซึมเศร้ามากขนาดนี้ ทั้งๆที่เรื่องที่มากระทบก็ดูไม่หนักหนานัก กระทั่งบางคนพาลรู้สึกโกรธ ขุ่นเคือง เห็นว่าผู้ป่วยเป็นคนอ่อนแอ เป็นคน “ไม่สู้” ทำไมเรื่องแค่นี้ถึงต้องเศร้าเสียใจขนาดนี้ ท่าทีดังกล่าวกลับยิ่งทำให้ผู้ที่เป็นโรครู้สึกว่าตัวเองยิ่งแย่ขึ้นไปอีก เกิดความรู้สึกว่าตนเองเป็นภาระแก่ผู้อื่น จิตใจยิ่งตกอยู่ในความทุกข์ 

“ภาวะที่เขาเป็นนี้ไม่ใช่อารมณ์เศร้าธรรมดา หรือเป็นจากจิตใจอ่อนแอ หากแต่เป็นภาวะของความผิดปกติ เขากำลัง “เจ็บป่วย” อยู่ ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีและระบบฮอร์โมนต่างๆ ในสมอง เกิดมีอาการต่างๆ ตามมาทั้งทางกายและใจ ซึ่งเมื่อได้รับการรักษาหายแล้ว อารมณ์เศร้าหมองก็จะดีขึ้น จิตใจแจ่มใสขึ้น การมองสิ่งรอบตัวก็จะเปลี่ยนไป อาการต่างๆ จะค่อยๆ หายไป”

ข้อแนะนำสำหรับญาติหรือครอบครัวในการดูแลผู้ป่วยดังนี้ 

1 รับฟังผู้ป่วยด้วยความเข้าใจ ใส่ใจ โดยไม่ตัดสิน  อารมณ์ของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า อ่อนไหวมากและหลายครั้งเข้าใจยาก การรับฟังอย่างเข้าใจ โดยไม่ตัดสิน จะช่วยให้ความรู้สึกของผู้ป่วยดีขึ้นที่มีคนพร้อมจะเข้าใจตัวเขาอย่างแท้จริง

2 ชวนผู้ป่วยคุยบ้างเล็กน้อย ด้วยท่าทีที่สบายๆ ใจเย็น พร้อมที่จะช่วยเหลือ โดยไม่กดดัน ไม่คาดหวัง ไม่คะยั้นคะยอว่าผู้ป่วยต้องพูดคุยโต้ตอบได้มาก เพราะท่าทีที่คาดหวังมากจะทำให้ผู้ป่วยรู้สึกแย่ที่ทำให้ญาติผิดหวัง

3 เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยได้ระบายความคิดความรู้สึก ที่ไม่ดี ที่รู้สึกแย่ ต่างๆ ออกมา โดยเฉพาะความคิดอยากฆ่าตัวตาย การที่ผู้ป่วยได้พูดได้ระบายออกมาจะช่วยผ่อนคลายความตึงเครียดในใจลงได้อย่างมาก

นี่คือผลสืบเนื่องจากผู้ป่วยที่มีประสบการณ์โรคซึมเศร้าอย่างหนักในครอบครัว สามี ภรรยา และคำแนะนำของคุณหมอที่จะเป็นกุญแจสำคัญในการหาทางออกจากอาการดิ่งของโรคนี้ไม่ให้ลุกลามบานปลายจนกลายเป็นปัญหาที่แก้ไม่ตกของชีวิต ทั้งที่ยังมีแสงสว่างที่ปลายอุโมงค์เสมอ

11 เดือนหลังรัฐประหารในพม่า ถือว่าสิ้นสุด “ยุคแห่งเสียงสวรรค์” แก้วเบียร์เย็นฉ่ำเคยกระทบกันในงานเลี้ยงสังสรรค์ไม่เหลือร่อยรอยเค้าลาง นครย่างกุ้ง เนปิดอร์ มัณฑะเลย์ ถูกปกคลุมด้วยทุกขเวทนา นักธุรกิจต่างชาติทยอยถอนตัวจากการลงทุนต่อเนื่อง…หนึ่งในนั้นคือ Kirin Ichiban บริษัทเบียร์ยักษ์ใหญ่จากแดนอาทิตย์อุทัย

Kirin เข้ามาลงทุนในพม่าเมื่อปี 2558 หลังพยายามเปิดตลาดเบียร์ในพม่ามาเนิ่นนาน แต่ยังไม่ประสบความสำเร็จตามเป้า กระทั่งพม่าก้าวเข้าสู่ระบอบประชาธิปไตยและเปิดประเทศ ภายใต้รัฐบาลนางอองซาน ซูจี  

Kirin ก็ตัดสินใจครั้งสำคัญด้วยการเข้าไปซื้อหุ้น 51% ใน “บริษัท เมียนมา บริวเวอรี่ จำกัด” ร่วมกับกลุ่มบริษัท Myanma Economic Holdings Public Co. Ltd หรือ MEHL ซึ่งกองทัพพม่าเป็นเจ้าของ 

บริษัท เมียนมาร์ บริวเวอรี่…นี่คือตัวละครที่สำคัญ เพราะมีผลิตภัณฑ์เบียร์ซึ่งได้รับความนิยมมากที่สุดในท้องตลาดก็คือ “Myanmar Beer” ครองส่วนแบ่งถึง 80% 

นั่นหมายความว่า “ดีล” ซื้อกิจการเบียร์ครั้งนี้ย่อมหมายถึง “ทางลัด” ในการเข้าสู่ตลาดเกิดใหม่ในช่วงเวลาที่ชาติตะวันตกทยอยยกเลิกโซ่ตรวนทางเศรษฐกิจ ที่เคยจองจำพม่ามานานครึ่งศตวรรษ นั่นคือการ “คว่ำบาตรทางเศรษฐกิจ” เรียบร้อยแล้ว

ช่วงที่ Kirin เข้าไปลงทุนเมื่อ 7 ปีก่อน นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่า ตลาดเบียร์ในพม่ามีมูลค่าประมาณ 440 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 1.4 หมื่นล้านบาทแต่มีแนวโน้มเติบโตขึ้นทุกๆปีระดับ 7-8% 

คาดการณ์ว่าเมื่อถึงปี 2568 มูลค่าตลาดเบียร์จะสูงขึ้นเป็น 886 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือเกือบ 3 หมื่นล้านบาท ถ้าไม่เกิดเหตุการณ์รัฐประหารช็อคโลกเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2564

ไม่แตกต่างกัน!! คนพม่าก็เหมือนคนไทยสมัยก่อน เมื่อรายได้ต่อหัวสูงขึ้น เศรษฐกิจดีขึ้น มันก็ต้องฉลอง เครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างเบียร์ ได้รับความนิยมเหนือกว่า “สุรา” เท่าตัว เพราะคนพม่าถือว่า “ขวดเบียร์” หยิบจับง่าย จ่ายคล่อง แค่เปิด “ตู้แช่” ในร้านรวงริมถนน ร้านอาหาร ผับบาร์ คาราโอเกะ จึงเป็นที่นิยมเหลือเกิน

นอกจากแบรนด์ Myanmar Beer แล้ว คนพม่ายังจิบเบียร์ยี่ห้อ Dagon Beer , ABC Beer ซึ่งผลิตโดยบริษัทท้องถิ่น รองมาก็คือเบียร์นำเข้าจากต่างประเทศ ได้แก่ Carlsberg , Heineken , Kirin , Asahi , Tiger รวมถึงเบียร์ช้าง เบียร์สิงห์ และเบียร์ลีโอของไทยด้วย

ฟองสีขาวที่ฟูฟ่องของเบียร์…กลายเป็นสัญลักษณ์สะท้อนความรุ่งโรจน์ของประเทศเพื่อนบ้านแห่งนี้ แม้จะเป็นช่วงเวลาสั้นๆ แต่มันทำให้คนพม่ามีความสุขกับเงินตราต่างประเทศ รายรับที่หลั่งไหลเข้ามาไม่ขาดสาย รสชาติช่างละมุนชื่นใจ

มันคือความสุขจากสิทธิเสรีภาพ…ประชาธิปไตยมันกินได้จริงๆ

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่เคยเคียงคู่กับคนพม่าอายุ 50 ปีขึ้นไป กลับกลายเป็นสิ่งที่สัมผัสได้ของคนทุกชนชั้น ไม่ว่าวัยรุ่น คนชั้นกลาง หรือผู้หลักผู้ใหญ่ เบียร์สารพัดยี่ห้อได้รับความนิยมจนกระทั่งมีการเปิด “เบียร์สตรีท” ในเมืองย่างกุ้ง รองรับชาวต่างชาติและนักท่องเที่ยวมานั่งจิบอะไรเย็นๆ เต็มไปด้วยความคึกคักไม่ต่างจากถนนข้าวสารของไทยแม้แต่น้อย

Kirin ควักเงินลงทุนอย่างต่ำ 560 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1.8 หมื่นล้านบาท ซื้อหุ้นร่วมทุนกับ MEHL โฮลดิ้งของกองทัพพม่า กลายเป็นเจ้าของ บริษัท เมียนมาร์ บริวเวอรี่ ซึ่งมีอำนาจทางการตลาดผลิต Myanmar Beer ได้อย่างเป็นทางการ 

แม้เม็ดเงินลงทุนดังกล่าวจะคิดเป็นสัดส่วนเพียง 5% เมื่อเทียบกับเงินลงทุนของ Kirin ทั่วโลก ตรงกันข้ามกับสัดส่วนการตลาดของเบียร์ยี่ห้อนี้ในพม่ากลับมีมากถึง 80% เรียกว่าคุ้มค่าและต่อยอดให้พม่าเป็นฐานการผลิตและส่งออกเบียร์ในอนาคต

Kirin ได้รับ “ดอกผลอันหอมหวาน” ความสำเร็จจากการลงทุนได้ประมาณ 5 ปี ผู้ผลิตเบียร์จากญี่ปุ่นก็ต้องเผชิญหน้าวิกฤตศรัทธาอันท้าทาย เมื่อทหารพม่าเริ่มเผาหมู่บ้านชาวโรฮิงยาอย่างน่ากลัว 

ภาพที่สื่อระดับโลกเผยแพร่ออกไปทาง CNN คือทหารไล่ต้อนประชาชนจนหนีตายอลหม่านไปยังชายแดนบังคลาเทศอย่างโหดร้าย ไม่สามารถยอมรับได้ในโลกยุคใหม่

Amnesty International UK นำเสนอสกู๊ปวิดีโอเกี่ยวกับบริษัท Kirin Ichiban beer ทันที อ้างว่า Kirin เป็นหนึ่งในผู้ให้ทุนสนับสนุนทหารพม่าระหว่างเหตุการณ์ที่ต้องสงสัยว่าจะเป็น “การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวโรฮิงยา” ประชาชนกว่า 700,000 คน เสี่ยงตาย ต้องพลัดพราก และจากที่อยู่อาศัย 

“Kirin มีการบริจาคเงินก้อนหนึ่งให้กองทัพผ่านธุรกิจนี้” Amnesty International UK ระบุ แต่ต่อมาทาง บริษัท Kirin ญี่ปุ่นสำนักงานใหญ่ ชี้แจงว่า เงินบริจาคก้อนดังกล่าว “ตั้งใจ” จะช่วยเหลือเหยี่อชาวโรฮิงยาจากวิกฤตความรุนแรงที่เกิดขึ้น 

แต่องค์กรภาคเอกชน ไม่ยอมรับเหตุผลนั้น! เพราะความจริงแล้ว พวกเขาเชื่อมั่นหรือมีหลักฐานว่า….เงินจำนวนมากถูกนำไปใช้ในการ “บำรุงกองกำลังรักษาความปลอดภัย” ของทหารพม่านั่นเอง

ในที่สุด ธุรกิจเครื่องดื่มยักษ์ใหญ่จากญี่ปุ่นก็ลดแรงเสียงทานทางการเมือง โดย “หยุด” จ่ายเงินปันผลให้ MEHL เมื่อปี 2563 หลังจากที่ถูกประณามหนักหน่วงโดยองค์กรสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ

วิบากกรรมครั้งนั้นว่าหนักแล้ว หลังจากนั้นรุนแรงยิ่งกว่า!! คือเหตุการณ์รัฐประหารรัฐบาลอองซาน ซูจี เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2564 โดยพล.อ.มิน อ่อง ลาย ผู้บัญชาการทหารสูงสุด โหมไฟให้เกิดการลุกฮือประท้วงของประชาชนและองค์กรเอ็นจีโอทั้งในพม่า ตะวันตก และทั่วทุกมุมโลก 

บริษัทขนาดใหญ่ที่เข้าไปลงทุนในพม่า ล้วนถูกกดดันอย่างหนักให้ถอนตัวจากระบอบเผด็จการ! 

มีบริษัทต่างชาติกว่า 10 แห่ง ประกาศตัวอยู่เคียงข้างประชาธิปไตยทันที ไม่ว่า “เทเลนอร์” ผู้ประกอบธุรกิจโทรคมนาคมของประเทศนอร์เวย์ , บริษัท “เมโทร” ยักษ์ใหญ่ด้านอาหารของเยอรมนี , บริษัทท่าเรือรายใหญ่ที่สุดของอินเดียอย่าง “Adani” , บริษัท “เคมปินสกี้” ของสวิตเซอร์แลนด์ , บริษัท “เมียนมา เมทัลส์ ลิมิเต็ด” ของออสเตรเลีย , บริษัท “British American Tobacco Myanmar” ของสหราชอาณาจักร

Kirin ก็เป็นหนึ่งในนั้น เพราะทนแรงกดดันไม่ไหว บริษัทตัดสินใจประกาศ “ยุติ” การร่วมทุนกับ MEHL ในเดือนกุมภาพันธ์ปีนี้นั่นเอง 

ถ้าใครติดตามในสื่อสังคมออนไลน์ เราก็จะเห็นภาพผู้ประท้วงในพม่านำ Myanmar Beer ออกมาเททิ้งริมถนน กดดันให้ญี่ปุ่นถอนตัวจากการจับมือร่วมกับรัฐบาลทหารของ พล.อ.มิน อ่อง ลาย 

“หลังเหตุการณ์รัฐประหาร ทาง Kirin ญี่ปุ่นก็ประกาศว่าจะยุติการเป็นหุ้นส่วนกับ MEHL โดยอ้างถึงความกังวลอย่างลึกซึ้ง เกี่ยวกับการกระทำของกองทัพพม่า ซึ่งพวกเขามองว่าขัดต่อมาตรฐานของบริษัทและนโยบายเรื่องสิทธิมนุษยชน” THE IRRAWADDY ระบุ

Kirin ยังกล่าวในรายงานทางการเงินในช่วงไตรมาส 3 ที่ผ่านมาว่า “บริษัทฯ กำลังเตรียมพิจารณาวิธีการที่เป็นไปได้ในการยุติการเป็นหุ้นส่วนกับ MEHL ภายในสิ้นปี 2564” 

อย่างไรก็ดี Myanmar Economic Holdings Public Co. ซึ่งถือหุ้นอีก 49% ได้ “แก้เกม” ด้วยการยื่นคำร้องเพียงฝ่ายเดียวเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2564 เพื่อขอ “ยุบเลิกกิจการ” ร่วมทุนใน บริษัท เมียนมา บริวเวอรี่ 

ขณะที่ Kirin ซึ่งเคยมีกำไรจากการดำเนินงานปีละกว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 3,000 ล้านบาท ต้องการ “เดินหน้า” ผลประโยชน์ทางธุรกิจเบียร์ในพม่าต่อไป เพียงแค่เปลี่ยนไปร่วมทุนกับผู้ประกอบการท้องถิ่นรายอื่นๆ ที่มีศักยภาพ หรือการนำแบรนด์ Mynmar Beer ไปตั้งบริษัทใหม่ที่ไม่มีชื่อผู้ถือหุ้นจากกองทัพพม่ามากกว่า

โยชิโนริ อิโซซากิ ประธานและซีอีโอของ Kirin Holdings กล่าวที่ญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 22 ธ.ค. 2564 ว่า บริษัทฯอาจขอให้รัฐบาลเข้ามาเป็นตัวกลางช่วยเจรจาข้อพิพาท เพื่อยุติความร่วมมือทางธุรกิจเบียร์กับกองทัพพม่า แก้ไขความไม่ลงรอยนี้อย่างยุติธรรมให้ได้ภายในเดือนมิถุนายน 2565

“เพราะโลกกำลังเฝ้าดูว่า Kirin จะจัดการกับปัญหานี้อย่างไร“อิโซซากิกล่าว

จนถึงขณะนี้ ยังไม่มีใครรู้ว่าผู้บริหาร Kirin กับ MEHL จะได้จิบเบียร์เย็นๆ นั่งเจรจากันดีๆ หรือไม่?

เช่นเดียวกับ “วิกฤตการเมือง” ในพม่าจะลงเอยอย่างไร? ใครจะแพ้หรือชนะ? ระหว่าง พล.อ.มิน อ่อง ลาย กับนางอองซาน ซูจี … ระหว่างกองทัพพม่ากับประชาชนที่ออกมาสู้เพื่อประชาธิปไตย 

แต่ที่แน่ๆ บทเรียนล้ำค่าครั้งนี้ ทำให้เศรษฐกิจ การค้า การลงทุนของเพื่อนบ้าน ต้องหยุดชะงักไปอีกนาน!!

‘ของขวัญ’ จากฟากฟ้าอาจกลายเป็น ‘ฝันสลาย’ เมื่อคุณแม่ที่ตั้งครรภ์ระยะ 3-6 เดือนตรวจพบว่าลูกน้อยมีความเสี่ยงสูงเมื่อคลอดออกมาแล้วเขาหรือเธอจะมี ‘อาการดาวน์ซินโดรม’ ภาวะนี้ถูกตรวจพบมากขึ้น ถี่ขึ้น ในระบบสุขภาพ และกลายเป็นเรื่องกระทบกระเทือนหัวใจของคนเป็นแม่ทุกๆคน….ว่าจะตัดสินใจอย่างไร

เทคโนโลยีสมัยใหม่ สูติแพทย์อาศัยการตรวจเลือดเพื่อคัดกรองทารกดาวน์ได้ผลที่แม่นยำมากกว่า 90% หากพบความเสี่ยงสูงแล้วล่ะ คุณหมอก็จะให้คำแนะนำตรวจ ‘โครโมโซม’ ของเด็กในครรภ์อย่างละเอียดต่อไป ด้วยวิธีเจาะตรวจ ‘น้ำคร่ำ’ หรือตัดชิ้นเนื้อ ‘รก’ไปตรวจในห้องแล็ป

หลายกรณีที่ชัดเจน คุณหมอจะแนะนำทางเลือกให้ ‘ยุติการตั้งครรภ์’ ขณะยังสามารถทำได้ ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของพ่อและแม่ว่าทำใจหรือพร้อมแค่ไหนถ้าลูกน้อยที่คลอดออกมาจะเป็นเด็กดาวน์ซินโดรม แน่นอนพวกเขาย่อมมีบุคลิกลักษณะ หน้าตา และสติปัญญา ผิดแผกแตกต่างไปจากเด็กทั่วไป แถมมีเรื่องความอับอายเวลาเข้าสังคมจะถูกมองว่าลูกของเราปัญญาอ่อนหรือเปล่า?

“ครูอ้วน” มยุรี สวัสดี ผู้ก่อตั้งมูลนิธิเด็กพิเศษ จังหวัดชลบุรี กล่าวว่า “คุณแม่จำนวนมากที่พบว่าลูกเป็นดาวน์ซินโดรมตั้งแต่อยู่ในครรภ์ ส่วนใหญ่ก็เลือกที่จะให้เค้าคลอดออกมา ได้ลืมตาดูโลก ไม่ปล่อยเค้าไป ไม่ทิ้งเค้าไป เพราะเป็นเรื่องของความผูกพันระหว่างแม่กับลูก ความมีมนุษยธรรม จนถึงรู้สึกร่วมชะตากรรมซึ่งกันและกัน”

ปัจจุบันครูอ้วน เปิดโรงเรียนดูแลเด็กออทิสติกและดาวน์ซินโดรม ณ วัดอ่างศิลา จังหวัดชลบุรี เธอจึงสัมผัสครอบครัวคนไทยที่ต้องเผชิญหน้ากับภาวะนี้มากขึ้น ซึ่งเด็กกลุ่มนี้ต้องมีพี่เลี้ยงดูแลเป็นพิเศษหรือไม่สามารถเข้าเรียนในสถาบันการศึกษาปกติ ครอบครัวใดไม่พร้อมก็จะมองว่าลูกคือภาระ และคุณแม่จำนวนมากเปลี่ยนสถานะเป็น ‘แม่เลี้ยงเดี่ยว’ เครียดหนักกับการรับมือจนเกิดภาวะโรคซึมเศร้า

“คุณแม่เลี้ยงเดี่ยวต้องเลี้ยงดูลูกเด็กพิเศษ แล้วทำงานหาเงินไปด้วย บางคนปล่อยให้ยายย่าช่วยเลี้ยงดู ยิ่งในยุคโควิด-19 บางคนถูกให้ออกจากงาน กลับบ้านเจอลูกพิการ ผู้ปกครองจำนวนหนึ่งที่พบไม่ว่าจะอายุเท่าไหร่ ล้วนเผชิญกับภาวะซึมเศร้าคุณแม่ คุณยาย เครียด ดิ่งหนักจนบางคนถึงขนาดคิดฆ่าตัวตาย กลายเป็นปัญหาทางสังคม”

เด็กดาวน์ เกิดจากความผิดปกติทางโครโมโซมในเซลล์ไข่ของคุณแม่ตั้งแต่ช่วงปฏิสนธิ มักเกิดในสตรีอายุ 35 ปีขึ้นไปที่ตั้งครรภ์ตอนอายุมากแล้ว เด็กคลอดออกมาจะมีโครงสร้างใบหน้าที่เป็นเอกลักษณ์ มีพัฒนาการทางสมองเชื่องช้ากว่าปกติ หรือพิการทางสติปัญญาจนถึงภาวะ ‘ปัญญาอ่อน’ แต่ร่างกายพิการมากหรือน้อยแตกต่างกันไป ที่สำคัญก็คือเด็กดาวน์หลายคนอายุสั้นเสียชีวิตก่อนวัยอันควร

The HUMANs มีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับคุณแม่ที่รู้ว่าลูกตัวเองเป็น ‘ดาวน์ซินโดรม’ ในขณะตั้งครรภ์อ่อนๆ…แม่แอม (นามสมมุติ) เล่าให้เราฟังว่า ขณะตั้งท้องเป็นช่วงอายุ 40 ปี​ ตอนนั้นมีลูกทั้งหมด​ 3 คน​แล้ว แต่เนื่องจากไม่ได้ทำหมันใช้วิธีคุมกำเนิดตามธรรมชาติจึงมีการผิดพลาด​ขึ้น​ ระหว่างการตั้งครรภ์ช่วงแรกก็พบ ‘ความผิดปกติ’ แล้ว แต่ไม่ได้เอะใจอะไร

“เราสงสัยว่าตนเองจะมีน้องหรือเปล่าไปซื้อชุดตรวจครรภ์มาเช็คเอง เมื่อชัวร์แล้วจึงไปพบสูติแพทย์ตรวจเสร็จคุณหมอบอกว่า ท้องนะแต่น่าจะแท้งแล้วเพราะเลือดเต็มเลย​เมื่ออัลตร้าซาว​ด์ก็ไม่มีเด็กอยู่แล้วจะขูดมดลูก​ออก​ แต่สามีบอกอย่าเพิ่งเลยขอไปตรวจอีกโรงพยาบาลนึงให้แน่ใจก่อน​ เมื่อไปเช็ค ​Second opinion ก็พบถุงไข่แดงจริงๆ แต่หมอท่านที่สองบอกว่ามองไม่เห็นไข่แดง​ อาจจะยังอยู่​หรือหลุดไปแล้วก็ได้​ จึงรอดูสัก 1 สัปดาห์​ กินยากันแท้ง เมื่อครบกำหนด​ก็ไปตรวจ​อีกคราวนี้เจอไข่แดงในถุง​ คุณหมอมั่นใจ ​100% ว่าเขายังอยู่”

แม่แอม เล่าต่อว่า ช่วงนั้นหมอก็นัดตามระยะ​และเช็คสุขภาพครรภ์ไปเรื่อยๆ​ เจาะเลือด, อัลตร้าซาว​ด์​ เมื่อผลตรวจเลือดออกมาหมอก็ให้พยาบาลโทรมาหาให้ไปพบด่วน!​ เพราะทราบว่าผลตรวจเลือด​มีค่าความผิดปกติ เด็กเสี่ยงเป็นดาวน์สูงมาก ​ซึ่งปกติในผู้หญิงอายุมากกว่า 35 ปีมีโอกาส 1 ต่อ 250​ แต่ยิ่งอายุมากกว่า 40 ปี ความเสี่ยงยิ่งสูงขึ้น​ ส่วนของแอมคุณหมอบอกว่าความเสี่ยง 1 ต่อ 25​ ซึ่งมีโอกาสเป็นดาวน์ซินโดรมสูง​มาก​ 

“เมื่อตรวจเลือดและเจาะน้ำคร่ำแล้ว รู้ว่าลูกเราเป็นดาวน์ซินโดรมแน่นอน ก็ใจไม่ดีค่ะ คุณหมอบอกว่าเขามีโรคร่วมหลายอย่าง เช่น ไทรอยด์ ลมชัก หัวใจ แต่ส่วนตัวลึกๆ ในใจคิดว่าถึงลูกจะเป็นดาวน์อย่างไรก็จะไม่ยอมเอาออกหรอกค่ะ​ ครอบครัว​เรานับถือ​ศาสนา​พุทธ​และปฏิบัติ​ธรรมทุกคน…เราไม่กล้าทำอะไรเขาแน่นอน จึงตัดสินใจเอาลูกไว้ไม่ขอยุติการตั้งครรภ์”

เมื่อน้องคลอดออกมา ครอบครัวของแอมทั้งพ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย ทุกๆ คนในบ้านก็หลงรักและพร้อมใจกันปวารณาตัวเองว่า พวกเราจะเลี้ยงดูเค้าให้ดีที่สุด คิดว่านี่อาจจะเป็นกรรมเก่าที่เราเคยสร้างกันไว้ก็ต้องแก้ไขด้วยด้วยทัศนคติที่ดี คิดดี ทำดี ปฏิบัติดี 

“การตัดสินใจว่าจะรักษาลูกที่เป็นดาวน์ซินโดรมไว้หรือไม่ ขึ้นกับครอบครัวที่มอบชีวิตให้เค้าเกิดมาว่าจะมีความพร้อมเลี้ยงดูแค่ไหน สำหรับแอมแล้วตอนนี้น้องอายุเกือบ 10 ขวบแล้ว ยังพูดไม่ได้ชัดเจน พูดได้แค่คำว่า ปะป๊าๆ แต่ทุกคนก็หลงรักเค้านะคะ เพราะขี้อ้อนมาก ชอบจุ๊บพ่อแม่และพี่เลี้ยง เรายืนยันว่าจะดูแลเค้าให้ดีที่สุดเพราะจะอย่างไรเค้าก็เป็นลูกของเราค่ะ”

อีกท่านหนึ่งที่เลือกให้น้องดาวน์คลอดออกมาดูโลก “คุณแม่เกตุ” ปัจจุบันลูกของเธอเติบโตจนอยู่ในช่วงวัยรุ่นอายุ 17 ปีแล้ว แต่ก็สามารถใช้ชีวิตปกติได้แม้ว่าจะยากลำบากบ้างก็ตาม 

“น้องเป็นดาวน์แต่ก็หน้าตาปกตินะคะ ขึ้นกับว่าลูกเราจะเป็นมากน้อยแค่ไหน เค้าก็คนเหมือนกันแค่มีลักษณะพิเศษบางอย่างที่จะมองออกว่า มีภาวะดาวน์ซินโดรม ทุกวันนี้น้องจะมีปัญหาเรื่องลำไส้ผิดปกติไปบ้าง ทานอะไรผิดไปมากๆก็ท้องเสีย แต่ก็ไม่ท้อแท้นะคะเฝ้ามองพัฒนาการเค้าเรื่อยๆ ดูแลเอาใจใส่อย่างดี เพราะน้องเค้าเป็นของขวัญอันล้ำค่าในชีวิต”

ถามว่าแล้วชีวิตของคุณแม่เป็นอย่างไร? เกตุบอกว่า ภาระก็หนักมากขึ้น เพราะลูกจะมีพัฒนาการช้ากว่าเด็กอื่นๆ และก็มีความเสี่ยงเรื่องโรคที่อาจจะติดตัวมาตั้งแต่อยู่ในครรภ์ เช่น โรคมะเร็ง ไทรอยด์ เบาหวาน  ลมชัก ก็ต้องตรวจสุขภาพและไปพบแพทย์บ่อยครั้งเพื่อหาแนวทางการรักษา รวมถึงเรื่องการศึกษาของน้องที่ต้องอาศัยโรงเรียนที่มีความเข้าใจและมีโปรแกรมที่รองรับด้วย เช่นเดียวกับค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้น ครอบครัวที่มีเด็กดาวน์จึงต้องมีความพร้อมมากกว่าปกติ

“สิ่งสำคัญคือคุณแม่ต้องมีพลังใจในตัวเองมากๆ นะคะ อย่างตัวเกตุเอง ณ ขณะนี้เป็นแม่เลี้ยงเดี่ยวด้วย เพราะสามีจากไปแล้วค่ะและคุณย่าก็เป็นมะเร็งเม็ดเลือด ไม่สามารถช่วยเหลือเราได้เต็มที่ สุดท้ายจึงต้องทุ่มเทเวลาและสละชีวิตส่วนตัวของเราเพื่อดูแลเค้าให้ดีที่สุด”

ในเชิงการแพทย์ รศ.พญ.สายฝน ชวาลไพบูลย์ ภาควิชาสูติศาสตร์ นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล แนะนำว่า การตรวจโครโมโซมของทารกเป็นวิธีหนึ่งที่นิยมใช้กัน โดยการเจาะตรวจน้ำคร่ำขณะอายุครรภ์ 17-20 สัปดาห์ ทำให้ทราบว่าทารกมีโครโมโซมผิดปกติหรือไม่ แต่การเจาะตรวจน้ำคร่ำมีอัตราเสี่ยงต่อการแท้งบุตรประมาณ 1 ใน 350 ราย ดังนั้นสูติแพทย์จึงแนะนำการเจาะตรวจน้ำคร่ำในคุณแม่ที่มีความเสี่ยงสูงเท่านั้น เช่น คุณแม่อายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป , คุณแม่ที่คลอดลูกคนก่อนเป็นทารกดาวน์ หรือคุณแม่ที่ทำการตรวจคัดกรองเลือดแล้วได้ผลบวก เป็นต้น 

แต่ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทางการแพทย์ในปัจจุบัน ยังมีวิธีการตรวจคัดกรองทารกดาวน์ด้วยการตรวจสารชีวเคมีใน ‘เลือด’ ของคุณแม่ที่ตั้งครรภ์ในช่วงไตรมาสแรกร่วมกับการตรวจอัลตร้าซาวด์ วัดความหนาของผิวหนังบริเวณต้นคอทารกในครรภ์ เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงสุด สามารถตรวจคัดกรองทารกดาวน์ได้ถึง 85-90% สะดวก รวดเร็ว ไม่ต้องเสี่ยงต่อการแท้งบุตร ค่าใช้จ่ายไม่สูง และมีประโยชน์ในการวางแผนในการตรวจวินิจฉัยและดูแลทารกที่ต่อไป แต่วิธีนี้สามารถทำได้เฉพาะในช่วงอายุครรภ์ 10 -14 สัปดาห์เท่านั้น 

รศ.พญ.สายฝน แนะนำอีกว่า คุณแม่ควรรีบไปฝากครรภ์กับสูติแพทย์ทันทีที่เริ่มตั้งครรภ์ เพื่อรับการตรวจคัดกรองในช่วงดังกล่าว   และหากผลการตรวจเป็น ‘บวก’ จะได้รับคำแนะนำในการตรวจวินิจฉัยต่อไป “ปัจจุบันการตรวจดังกล่าวเป็นวิธีมาตรฐานที่ใช้ในสหรัฐอเมริกาและยุโรป ซึ่งทำการตรวจในสตรีตั้งครรภ์ทุกรายที่มาฝากครรภ์แล้ว”

ขอขอบคุณประสบการณ์ของคุณครู คุณแม่ และคุณหมอ ที่มอบให้กับครอบครัวอื่นๆที่กำลังคิดจะมีลูกน้อย สามารถเตรียมตัวเตรียมใจไว้ได้ตั้งแต่เนิ่นๆ เพราะสิ่งที่เราเลือกวันนี้ล้วนผูกพันกับอนาคตและคุณภาพชีวิตที่ดีของเด็กที่เป็นดาวน์ซินโดรมอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง…

คำว่า “อาหารเป็นยา” คือหนึ่งในหัวใจหลักของแพทย์แผนไทย คนสมัยนี้นิยมทานอาหารแปรรูปมาก ภาวะธาตุในร่างกายจึงไม่สมดุล เท่ากับกินเคมีและความร้อนแรงมีธาตุไฟแฝงอยู่….นั่นคือพิษร้ายสะสมไว้ เมื่อไปกระทบกับธาตุลม น้ำ พัดพามาสู่ธาตุดิน สุดท้ายกลายเป็นเนื้องอกหรือไม่ก็มะเร็งในอวัยวะต่างๆ

“แพทย์แผนไทยอิงกับธรรมชาติเป็นหลัก คือรากแก้วแห่งการใช้ชีวิต ที่เราจะเห็นว่าวิถีคนชนบทไม่ค่อยมีปัญหาเรื่องสุขภาพ เพราะเกิดความสัมพันธ์ของเรื่องธาตุและอาหาร เจ็บป่วยไม่นานก็หายได้ ขณะที่คนสมัยนี้มักเป็นโรคปัจจุบันทันด่วน เช่นอัมพาต หลอดเลือดสมอง เพราะมีปัญหาสะสมเอาไว้นานและไม่ส่งเสริมการป้องกันโรค” พท.ป.เธียรธรรม อภิจรรยาธรรม แพทย์แผนไทยปฏิบัติการ สถาบันการแพทย์แผนไทย กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกกล่าว

พท.ป.เธียรธรรม หรือ “หมอเธียร” ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีของ “เครือข่ายพลังภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย” คุณหมอเป็นวิทยากรบรรยายเกี่ยวกับเรื่องยาสมุนไพรกับการประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน เชื่อมโยงกับมิติของโหราเวชศาสตร์มาอย่างมากมาย ปัจจุบันคุณหมอพยายามขับเคลื่อนองค์ความรู้ในศาสตร์นี้ให้แพร่หลายและเข้าถึงประชาชนมากขึ้น ควบคู่ไปกับการยกระดับแพทย์แผนไทยเพื่อสร้างความยอมรับสู่เวทีนานาชาติ

“ปัจจุบันยาแพทย์แผนไทยอยู่ในบัญชียาหลักประมาณ 30-40 ตำรับแล้ว ทั้งสมุนไพรดั้งเดิมและกลุ่มที่พัฒนาหรือสกัดมาจากความรู้ดั้งเดิม เช่น ฟ้าทลายโจร เจลว่านหางจระเข้ เป็นต้น ส่วนใหญ่ยาของไทยที่ใช้รักษาโรคจะเป็น ยาชง ต้ม หรือดอง แล้วจัดรวมเป็นตำรับ ไม่ใช่ยารสชาติเดียวแต่จะเสริมฤทธิ์กันเพื่อรักษาร่างกายให้ครบตามระบบตรีธาตุ”  

ระบบ “ตรีธาตุ” หมายถึง ธาตุหลักที่สั่งการหรือควบคุมขับเคลื่อนภายในร่างกาย ได้แก่ ธาตุไฟ ธาตุลม และธาตุน้ำ ต้องทำงานอย่างสอดคล้องกัน เพื่อนำไปสู่ความแข็งแรงของ “ธาตุดิน” เปรียบเสมือนอวัยวะพื้นฐานนั่นเอง แต่การที่ตรีธาตุจะสมดุลหรือไม่นั้น มีปัจจัยเกี่ยวข้องหลายประการ ซึ่งแพทย์แผนไทยจะมีความเชี่ยวชาญในเรื่องการเชื่อมโยง เช่น วัน เดือน ปีเกิด และเวลา ของผู้คน อาชีพ เพศ และวัย

ยกตัวอย่างง่ายๆ ที่ทุกคนสามารถปฏิบัติตามได้ไม่ยาก คือเรื่องของ “อาหารกับกาล” หรือวิธีทานอาหารกับเวลาในการดำเนินชีวิต ตามหลักแพทย์แผนไทยแบ่งธาตุเป็น 3 ช่วง ซึ่งมีผลต่อระบบในร่างกายเป็นวงกลม หมุนเวียนไปตั้งแต่ช่วงเช้าสายบ่ายเย็นกลางคืน ประกอบด้วย 

ธาตุน้ำ (เสมหะ : ความเย็น) เวลา 6.00-10.00 น. แนะนำให้ทานอาหารสเปรี้ยว

ธาตุไฟ (ปิตตะ : ความร้อน) เวลา 10.00-14.00 น. แนะนำให้ทานอาหารรสจืด ขม หอมเย็น 

ธาตุลม (วาตะ : ความไหว) เวลา 14.00-18.00 น. แนะนำทานอาหารเผ็ดร้อน

“ในมิติเรื่องอาหารต้องดูว่าเราทานได้สัมพันธ์กับธาตุมากน้อยแค่ไหน ณ เวลานั้น เช่น ถ้าธาตุน้ำเดินก็กินอาหารเปรี้ยวๆ เพื่อให้ระบบธาตุน้ำทำหน้าที่ได้ดี ส่วนตอนเที่ยง ก็ไม่ควรกระตุ้นธาตุไฟมาก อาจจะทานผักใบเขียว หรือตอนเย็นธาตุไฟเริ่มตก แต่ธาตุลมจะเดิน ก็ให้ทานเครื่องเทศ ยาลม ยาหอม บำรุงกำลังร่างกาย เป็นต้น”

หากพฤติกรรมการรับประทานไม่สัมพันธ์กับธาตุในร่างก่าย อาจทำให้เราอยู่ในภาวะอาการที่เรียกว่า “ธาตุกำเริบ” คือภาวะที่ธาตุใดธาตุหนึ่งทำหน้าที่มากผิดปกติ จนทำให้เกิดโทษต่อร่างกายขึ้น ได้แก่

ธาตุไฟกำเริบ (ปิตตะ:ความร้อน) จะทำให้เกิดอาการตัวร้อน เป็นไข้ ร้อนใน อักเสบ รสอาหารปรับธาตุคือกลุ่มรสเย็น ขม หอมเย็น จืด 

ธาตุลมกำเริบ (วาตะ : ความไหว) จะมีอาการปวด เจ็บ มึน ตื้อ จก เสียด แน่น รสอาหารปรับธาตุ เป็นกลุ่มรสสุขุม หอมเย็นขม 

ธาตุน้ำกำเริบ (เสมหะ : ความเย็น) อาการคือบวมน้ำ เสมหะมาก ปัสสาวะบ่อยครั้ง รสอาการปรับธาตุคือรสเผ็ดร้อน เปรี้ยว ฝาด

ขณะที่อาการ “ธาตุหย่อน” หรือภาวะที่ธาตุใดธาตุหนึ่งน้อยเกินไป หรือตรงกันข้ามกับภาวะธาตุกำเริบ ได้แก่ 

ธาตุไฟหย่อน ร่างกายก็จะเกิดไข้หนาวใน ตัวเย็น สีผิวซีด รสอาหารปรับธาตุก็คือกลุ่มรสร้อน เช่น อาหารเผ็ดร้อน ฝาด หวาน มัน เค็ม เมาเบื่อ

ธาตุลมหย่อน จะเกิดอาการอ่อนแรง อ่อนล้าได้ง่าย ชา ไม่รับรู้รส รสอาหารปรับธาตุ คือกลุ่มรสสุขม เผ็ดร้อนขม

ธาตุน้ำหย่อน อาการคือ ผิวแห้ง ไม่สดชื่น ขับถ่ายยาก รสอาหารปรับธาตุคือกลุ่มรสเย็น เปรี้ยว หอมเย็น จืด 

สุดท้ายคืออาการ “ธาตุพิการ” หมายถึง อาการแสดงทางกำเริบและหย่อนร่วมกันสลับไปมาต่อเนื่อง เมื่อถึงจุดที่ธาตุพิการโดยสมบูรณ์ สภาวะของธาตุนั้นจะไม่สามารถทำหน้าที่ได้ แนวทางการรักษาคือไปพบแพทย์แผนปัจจุบันหรือแพทย์แผนไทยก็ได้ เพื่อให้การรักษาวินิจฉัยโรคอย่างรวดเร็วทันเวลา

“ระบบตรีธาตุสันนิบาต ถ้าครบรอบที่สำคัญที่สุดคือ 29 วัน เป็นการนับวันตามจันทรคติไทยมีข้างขึ้นข้างแรม ถ้า 29 วันแล้วยังไม่หาย หรือเรียกว่าใน 1 เดือน ก็ยากแล้ว ความรุนแรงของโรคจะขึ้นไปอีกขั้น แต่ถ้า 29 วันดีขึ้นก็พักฟื้นก็จะไปได้ดี แต่การรักษาแพทย์แผนไทยจะใช้ระยะเวลาในการปรับพฤติกรรมและสร้างความสมดุลร่างกาย”

สิ่งที่ดีที่สุดที่ระบบการแพทย์แผนไทยแนะนำคือ การป้องกันรักษาสุขภาพตัวเอง วิธีง่ายๆ เช่น เรื่องการเลือกทานอาหารหรือสมุนไพร ให้เป็นไปตามธาตุกำเนิด ซึ่งอาจจะดูจากวันที่เราเกิด หรือ เดือนเกิด ก็ได้

อาหารที่แนะนำสำหรับคนที่มีธาตุเจ้าเรือนแตกต่างกันไปทั้ง 4 ธาตุรับประทาน ตามคัมภีร์วรโยคสาร และตำราอายุรเวทศึกษา ระบุว่า 

คนธาตุไฟ ลักษณะจะมีรูปร่างเล็ก ผิวแห้ง ผมนิ่ม เสียงเล็ก มีความเจ็บป่วยที่ต้องระวังคือ ความผิดปกติของฮอร์โมน ตับอักเสบ อาการไข้ขึ้น ตัวอย่างอาหารแนะนำคือ ผักบุ้ง ตำลึง ย่านาง บัวบก

คนธาตุลม ลักษณะรูปร่างผอม ผิวแห้ง ผมบาง เสียงต่ำ ความเจ็บป่วยต้องระวัง คือความดันโลหิตสูง ท้องอืด อัมพฤกษ์อัมพาต ตัวอย่างอาหารแนะนำ คือ ขิง ข่า ตะไคร้ พริกไทย

คนธาตุน้ำ ลักษณะรูปร่างท้วม ผิวสดใส ผมหนา เสียงนุ่ม ความเจ็บป่วยต้องระวัง คือ ไข้หวัด ระบบไหลเวียนโลหิต-ปัสสาวะ ตัวอย่างอาหารแนะนำคือ ขี้เหล็ก สะเดา มะนาว ส้ม 

คนธาตุดิน ลักษณะรูปร่างใหญ่ ผิวคล้ำ ผมหนา เสียงใหญ่ ความเจ็บป่วยที่ต้องระวัง คือหัวใจ ระบบทางเดินอาหาร-กล้ามเนื้อ-สืบพันธุ์ ตัวอย่างอาหารแนะนำคือ ถั่วต่างๆ น้ำผึ้ง เกลือ

“การทานอาหารเป็นยาถือเป็นแนวทางหนึ่งในหลักการแพทย์แผนไทย การทานอาหารให้สัมพันธ์กับธาตุหรือฤดูกาลตามธรรมชาติ จะช่วยให้ระบบหมุนเวียน ปรับสมดุลในร่างกายได้ดีมาก” หมอเธียรระบุไว้ หากใครทำได้ก็แนะนำว่า ลองปรับวิถีชีวิตและการรับประทานอาหารให้ตรงกับธาตุในร่างกาย ควบคู่กับการออกกำลังและทำสมาธิด้วย ก็จะช่วยเยียวยาร่างกายจิตใจให้กลับมาฟื้นฟูแข็งแรงอีกครั้งอย่างแน่นอน

แพทย์แผนไทยมีอายุยืนยาวมาหลายร้อยปี หมอยาที่เก่งฉกาจจะสามารถเชื่อมโยงมิติทางสุขภาพเข้ากับธาตุทั้ง 4 คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม และธาตุไฟ ซึ่งผสานอย่างสมดุลอยู่ในตัวมนุษย์ปกป้องการเกิดโรค แต่เมื่อใดที่ธาตุมากหรือน้อยเกินไป…นั่นคือความผิดปกติ แพทย์แผนไทยจะวินิจฉัยเพื่อค้นหาที่มาและรักษาโรคที่เกิดขึ้น

ตามหลักทฤษฎีแพทย์แผนไทยโบราณ กล่าวไว้ว่า มนุษย์แต่ละคนจะมีธาตุเด่นประจำตัว 1 อย่าง เรียกว่า ธาตุเจ้าเรือน คำถามคือแล้วเราจะรู้ได้อย่างไร? ตรงนี้คือการนำหลักโหราศาสตร์มาเกื้อหนุน ไม่ว่าจะด้วยการคำนวณลัคนาราศีเกิด , เดือนเกิด หรือวิธีอย่างง่ายที่สุด ก็คือการดู “วันเกิด” เพื่อหา “ธาตุกำเนิด” ของผู้ป่วยนั่นเอง

“หัวใจของแพทย์แผนไทยคือการปรับสมดุลของธาตุทั้ง 4 ที่เรามีมาตั้งแต่แรกเกิด จะสัมพันธ์กับสุขภาพของเราไปตลอด ได้แก่ ธาตุดิน น้ำ ลม ไฟ รวมเป็นความหมายของชีวิตทั้งนามรูปและจิตวิญญาณอยู่ในนั้นหมด มีธาตุเบาคือลมและไฟ เป็นพลังงานขับเคลื่อน ธาตุหนักคือดินและน้ำให้ทำงานได้ดี ทั้งหมดรวมกันเป็นอาการ 32 ประการ สะท้อนความเจ็บไข้ได้ป่วยของมนุษย์”

พท.ป.เธียรธรรม อภิจรรยาธรรม แพทย์แผนไทยปฏิบัติการ สถาบันการแพทย์แผนไทย กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกกล่าวว่า การจะรู้ว่าธาตุกำเนิดของแต่ละคนเป็นอย่างไร เราจะอ้างอิงตาม “คัมภีร์ฉันทศาสตร์” ซึ่งเป็นวิชาการแพทย์ดั้งเดิมของบ้านเรา แนะนำไว้ว่าเบื้องต้นพิจารณาธาตุตัวเองได้ 2 แบบ คือดูจาก “วันเกิด” คือวันที่เราคลอดจากครรภ์มารดา หรือพิจารณาจาก “เดือนเกิด” ที่มารดาเริ่มตั้งครรภ์ขณะนั้นว่าเป็นเดือนอะไร ฤดูกาลเป็นอย่างไรก็ได้ ทั้งหมดย่อมจะส่งผลต่อทารกที่ปฏิสนธิคนนั้นว่าจะมีนิสัยใจคออย่างไร มีธาตุกำเนิดอะไร เป็นต้น

ธาตุตามความหมายของวันทั้ง 7 ในมิติแพทย์แผนไทยจะแบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ คนเกิดวันอาทิตย์และวันเสาร์ คือธาตุไฟ , คนเกิดวันจันทร์และพฤหัสบดี คือธาตุดิน , คนเกิดวันอังคารและวันพุธกลางคืน คือธาตุลม และคนเกิดวันพุธกลางวันและวันศุกร์ คือธาตุน้ำ

สิ่งเหล่านี้จะสะท้อนตัวตัวบุคลิกลักษณะและสุขภาพของมนุษย์ออกมาได้ค่อนข้างชัดเจน อาทิ คนเกิดวันอาทิตย์ธาตุไฟแรง เวลาป่วยจะมีอาการไข้สูง เป็นคนใจร้อน มีภาวะผู้นำ โกรธง่าย แสดงออกทันที เหมาะกับการดูแลสุขภาพด้วยการทำสมาธิ สวดมนต์ คุมอาหาร ช่วยเสริมธาตุในร่างกายได้ดี ส่วนคนวันเสาร์เป็นธาตุไฟเหมือนกันแต่เป็นไฟแรงน้อยกว่า เมื่อโกรธก็จะเก็บไว้ไม่แสดงออกชัดเจน

คนธาตุดิน คือผู้เกิดวันจันทร์เป็นดินชุ่มน้ำ อ่อนโยนรักสวยรักงาม ส่วนวันพฤหัสบดี จะเป็นดินแข็ง ดินแห้ง ดินภูเขา โครงสร้างร่างกายก็จะแข็งแรงมาก ป่วยยาก แต่จะสั่งสมจนถึงจุดหนึ่ง เมื่อไม่ดูแลร่างกายให้ดีๆ ธาตุดินแตกเมื่อไหร่ก็จะป่วยหนัก รักษายากและนานกว่าธาตุอื่นๆ

ส่วนคนธาตุลม คือคนเกิดวันอังคาร เป็นลมพายุ ลมกรด พุ่งร้อนแรง ดังนั้น คนเกิดวันอังคารมีแนวโน้ม บุคลิกคือทำอะไรคิดเร็วทำเร็ว จะป่วยง่ายกว่าเพราะความไม่นิ่งของธาตุ ส่วนคนเกิดวันพุธกลางคืนเป็นลมราหู คือซ่อนเร้น ไม่เปิดเผย ลมเฉื่อยๆ ครุ่นคิดวางแผน แต่สุขภาพที่ต้องระวังคือโรคปัจจุบันทันด่วนที่มองไม่เห็น เช่นหัวใจวายเฉียบพลัน โรควิบากกรรม โรคไหลตาย เป็นต้น

คนธาตุน้ำ ได้แก่วันพุธกลางวัน เป็นน้ำมหาสมุทร คือน้ำมากทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มง่าย ถ่ายบ่อย ท้องเสีย ประจำเดือนมามาก ดังนั้น ถ้าเมื่อไหร่ร่างกายมีประจำเดือนมาน้อยผิดปกติ หรือขับถ่ายลำบากแสดงว่าน้ำตามธาตุกำเนิดกับธาตุปัจจุบันเริ่มไม่สมดุลแล้ว จะมีปัญหาหนักต้องฟื้นฟูธาตุน้ำโดยเร็ว ส่วนคนเกิดวันศุกร์เป็นธาตุน้ำน้อยกว่า ร่างกายจะดูมีน้ำมีนวล ผิวพรรณดูดี ไม่อ้วนง่ายเหมือนคนวันพุธกลางวัน

“แพทย์จะมีแผนที่ว่าธาตุอะไรต้องระวังเกี่ยวกับสุขภาพในด้านใด เช่น คนเกิดวันอาทิตย์ ช่วงเดือนม.ค.-ก.พ. หมายถึงวันเกิดและเดือนเกิดเป็นธาตุไฟทั้งคู่ จึงหิวง่าย กินบ่อย ปวดหัวตัวร้อนไข้ขึ้นสูงง่าย หรือเวลามาพบแพทย์แล้วปรากฎรูปร่างอ้วนอย่างนี้ถือว่าป่วยแน่นอน แต่ถ้าเกิดวันพุธ เดือนก.ค.หรือส.ค. เป็นธาตุน้ำแล้วอ้วนสมบูรณ์ อย่างนี้ถือว่าร่างกายไม่ผิดเพี้ยนไปจากธาตุกำเนิด เป็นต้น”

อีกรูปแบบคือการพิจารณาธาตุตาม “เดือนเกิด” โดยการนำเดือนที่ทารกเกิดนับย้อนถอยหลังไปประมาณ 9 เดือน ก็จะทราบช่วงเดือนที่เริ่มมีครรภ์ หรือมีการปฏิสนธิ เมื่อนำอายุครรภ์มาพิจารณาแล้วสามารถประมาณการ “ธาตุเจ้าเรือน” ได้ เช่น 

ธาตุดินเป็นเจ้าเรือน คือ ผู้เกิดระหว่างเดือนจันทรคติ 11-12-อ้าย ประมาณ ก.ย.-ธ.ค. สิ่งสำคัญควบคุมสุขภาพ เรื่องการทำงานของหัวใจ ระบบทางเดินอาหาร ทางเดินปัสสาวะ ระบบสืบพันธุ์ อาการปวดตามข้อ ริดสีดวงทวาร มะเร็ง ควรรับประทานอาหารประเภท รสฝาด หวาน มัน เค็ม เช่น ผลไม้รสหวาน ฝักทอง เผือก มัน ถั่วต่างๆ น้ำอ้อย เกลือ ควรรับประทานอาหารให้ตรงเวลา อย่ากลั้นอุจจาระ ปัสสาวะ 

ธาตุน้ำเจ้าเป็นเจ้าเรือน คือ ผู้ที่เกิดระหว่างเดือนจันทรคติ 8-9-10 ประมาณ มิ.ย.-ก.ย. ให้ระวังเรื่องเสมหะ ไข้หวัด ทอมซิลอักเสบ ไซนัส มดลูกอักเสบ ไตอักเสบ ระบบไหลเวียนโลหิต ทางเดินหายใจ โลหิตจาง ต่อมน้ำเหลืองอักเสบ ระบบทางเดินอาหาร ทางเดินปัสสาวะ ควรทานอาหารรสเปรี้ยว ขม เช่น สะเดา มะนาว ส้ม สับปะรด ระวังการอยู่ในที่เย็น ดื่มน้ำเย็น เป็นต้น

ธาตุลมเป็นเจ้าเรือน คือ ผู้ที่เกิดระหว่างเดือนจันทรคติ 5-6-7 ประมาณมี.ค.-มิ.ย. ระวังโรคเครียด โรคนอนไม่หลับ โมโหง่าย หงุดหงิด ระบบประสาทนอกเหนืออำนาจจิตใจ หัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน ระบบประสาทส่วนกลาง ระบบรับความรู้สึก สมอง ไขสันหลัง สมองเสื่อม อัมพาต โรคความดันโลหิตสูง หน้ามืด เป็นลม ควรรับประทานอาหารรส เผ็ดร้อน เช่น ขิง ข่า ตะไคร้ กระชาย พริกไทย เป็นต้น

ธาตุไฟเป็นเจ้าเรือน คือ ผู้ที่เกิดระหว่างเดือนจันทรคติ 2-3-4 ประมาณ ธ.ค.-มี.ค. ควรระวังโรคเบาหวาน ตับอักเสบ กระเพาะอาหารอักเสบ ไข้หวัดใหญ่ ไข้เลือดออก ความผิดปกติของฮอร์โมน เบาหวาน ไทรอยด์ ระบบย่อยอาหารอักเสบ ตับอักเสบ ภูมิแพ้ อาการไข้ตัวร้อนจัด ควรรับประทานอาหารรสขม จืด เย็น เช่น ผักบุ้ง ผักตำลึง ใบบัวบก ขี้เหล็ก ระวังการอยู่ในที่ร้อน อาหารปิ้งย่างทอด เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ เป็นต้น

พท.ป.เธียรธรรม หรือ “หมอเธียร”  กล่าวว่า ปัจจุบันมีแพทย์แผนไทยประมาณ 2-3 หมื่นคน ครอบคลุมทั้งหลักเวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย ผดุงครรภ์ไทย และหมอพื้นบ้าน สามารถนำความรู้ในศาสตร์ดั้งเดิมไปใช้ประโยชน์และต่อยอดพัฒนาให้สอดคล้องกับแพทย์แผนปัจจุบันด้วยก็ได้ ประชาชนที่สนใจสามารถรับบริการตามคลินิกแพทย์แผนไทยที่มีอยู่ทั่วประเทศ อาจจะไม่มากเท่าแพทย์แผนปัจจุบัน แต่ก็กำลังเป็นที่สนใจและได้รับความนิยมมากขึ้น

แพทย์แผนไทยจะมองคนเหมือนธรรมชาติ สามารถใช้องค์ความรู้วิเคราะห์ธาตุทั้ง 4 เพื่อตรวจสภาพร่างกายจากภายนอกได้ว่ามีอาการธาตุกำเริบหรือไม่ หมายถึงภาวะที่ธาตุใดธาตุหนึ่งทำหน้าที่มากผิดปกติ จนทำให้เกิดโทษขึ้น เช่น ธาตุไฟกำเริบ จะทำให้ตัวร้อนมีไข้ การกดผิวหนังถ้าบุ๋มลงไปเลยแสดงว่าน้ำเดินมาก ตรวจดูลิ้นถ้าเป็นฝ้าหนาหรือสีแดงมาก แสดงว่าความร้อนในตัวสูง หรือถ้าลิ้นแตกคือธาตุลมมาก เป็นต้น

ระบบที่สำคัญของร่างกาย เราเรียกว่า “ตรีธาตุ” คือการสั่งการควบคุมหรือขับเคลื่อนให้ธาตุไฟ ธาตุลม และธาตุน้ำทำงาน ต้องทำหน้าที่ได้ดีสอดคล้องกัน นำไปสู่ธาตุที่รับผลสุดท้ายคือ “ธาตุดิน” เปรียบเสมือนพื้นฐานของอวัยวะนั่นเอง เช่น ถ้าเปรียบไต คือดิน หากไม่ได้รับน้ำเพียงพอก็จะเกิดสัญญาณป่วยขึ้นมาจนถึงขั้นเสียชีวิต ไม่รักษาก็กลายเป็นโรคเรื้อรัง แพทย์แผนไทยจึงมุ่งให้เกิดการป้องกันไว้ก่อนดีกว่า โดยดูความสัมพันธ์ของธาตุ 

แพทย์แผนไทยจะไม่มุ่งเน้นเรื่องการผ่าตัดเป็นหลัก เพราะผลทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงธาตุดิน เมื่อธาตุดินเสียไปสุดท้ายจะกลับมาเป็นอีกก็ได้ หรืออย่างน้อยก็ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเรื่อง อาหาร สมุนไพร ยา สมาธิ อาจจะรักษาควบคู่กับแพทย์แผนปัจจุบันก็ได้ เราดึงส่วนดีมารวมกันเรียกว่าศาสตร์ “แพทย์แบบบูรณากา”

อัตลักษณ์ทางเพศในโลกของคนรุ่นใหม่ ถูกตีความหมายในเรื่องของสิทธิเสรีภาพ ไม่แตกต่างจากการนับถือศาสนา ถึงเวลาที่เราควรเริ่มต้นทำความรู้จัก “ตัวตน” ของคนที่มีความหลากหลายทางเพศ หรือ LGBT เข้าใจถึงวิถีชีวิตของ “เธอและเขา” ก่อนที่เราจะตั้งคำถามในสิ่งที่กำลังเป็นไป?

ศุภรัตน์ แก้วคงดี “ต่าย” อายุ 23 เธอเพิ่งเรียนจบมหาวิทยาลัยได้ไม่นาน ทว่าการค้นพบอัตลักษณ์ทางเพศของตัวเองนั้นชัดเจนมาระยะหนึ่งแล้ว “ถามว่าเราเป็นจุดไหนใน LGBT ตอนนี้ก็ตอบได้เลย หนูรู้สึกว่าตัวเองเป็น “ไบเซ็กชวล” แต่ก็ยังไม่รู้อีกนะคะว่าตอนอายุ 24  25 หรือ 30 ปี จะนิยามตัวเองเป็นอะไร แค่อยากบอกว่านี่ก็คือ sexual identity ค่ะ ไม่ใช่ gender เพราะ gender หนูก็เป็นเพศหญิง แต่อัตลักษณ์ทางเพศเปลี่ยนไปได้ตามความคิดและสังคมที่เราอยู่ไปเรื่อยๆ”

ต่าย เล่าย้อนเวลากลับไปให้ฟังว่า ช่วงอยู่ชั้น ม.ต้น และ ม.ปลาย ยังคบแฟนผู้ชายตามปกติ แต่การเป็นโรงเรียนรูปแบบ “สหศึกษา” นั้นย่อมมีรุ่นน้องกรี๊ดรุ่นพี่เป็นธรรมดา กระทั่งเมื่อมาอยู่ในโลกมหาวิทยาลัยพื้นที่ความคิดจึงเปิดกว้างมากขึ้น 

“แรกๆเรายังไม่รู้ตัวว่าชอบผู้หญิง จนกระทั่งมีน้องคนนึงเข้ามาสนิทด้วย ความสัมพันธ์เริ่มก่อตัว หนูเริ่มสับสนว่าเรารู้สึกอะไรอยู่นะ เพราะก่อนหน้านี้เคยรู้สึกดีๆกับผู้ชายมาตลอด เราใช้เวลาเคลียร์ตัวเองนานเหมือนกันนะคะ สับสน แล้วก็พบว่าการคบกับผู้หญิง มันไม่ได้ต่างจากเวลาเราชอบผู้ชายนี่หว่า จริงๆ เรารู้สึกแบบนี้กับผู้หญิงได้นะ และด้วยความที่มีเพื่อนกลุ่มเดียวกันเป็นทอม เป็นเกย์ จึงรู้สึกว่าสังคมรอบข้างก็ไม่ได้กดดันอะไร ถ้าเราเปลี่ยนไปชอบอีกเพศหนึ่ง” 

บรรยากาศมหาวิทยาลัยที่เปิดกว้างเอื้อเฟื้อต่อการที่ทำให้คนรุ่นใหม่กล้าแสดงออกทางความคิดและตัวตนมากๆ สามารถ “ทดลอง”ความรักในรูปแบบที่เป็นตัวของตัวเองได้ดีกว่า ต่ายบอกว่า การเรียนระดับมหาวิทยาลัยปี 2 มีวุฒิภาวะมากขึ้น พัฒนาการความสัมพันธ์ย่อมจะลึกซึ้งกว่าเด็กมัธยม แต่ความรักหรือความรู้สึกภายในจิตใจ ไม่ว่าผู้ชายหรือผู้หญิงทุกอย่างมันคล้ายคลึงกัน 

ในระหว่างที่สับสนตัวเองตอนแรกๆ ต่ายไม่กล้าบอกใคร กลัวเหมือนกัน ได้แแต่เลียบๆเคียงๆ ถามเพื่อนสนิทที่เค้าเห็นเรากับน้องผู้หญิงเริ่มมีรอยยิ้มให้กันแล้ว “เพื่อนจะบอกว่า เออกูรู้ตั้งนานแล้วว่ามึงชอบกัน นั่นแสดงว่าเพื่อนก็ไม่ได้รังเกียจเรานะ”

ยุคก่อนหน้าความรักระหว่างเพศหญิงด้วยกันมักจะถูกจำแนกแยกแยะว่า คนหนึ่งเป็น “ทอม” อีกคนเป็น “ดี้” แต่ในกลุ่ม LGBT ไม่มองอย่างนั้นอีกต่อไป… 

“มันไม่ใช่เรื่องระหว่างทอมกับดี้หรือใครเป็นใครที่ชัดเจน น้องเค้าก็ไม่ได้นิยามตัวเองว่าเป็นทอม แค่มีความห้าวหรือชอบตัดผมสั้น แล้วก็ไม่ชอบถ้าใครเรียกเค้าเป็นทอม เพราะไม่ได้รู้สึกอย่างนั้น เมื่อน้องเค้ามาจีบเราก่อน ต่ายเองก็ไม่ใช่ดี้ ไม่เคยคิดจะชอบผู้หญิงด้วยกัน แต่ความสัมพันธ์ก่อตัวขึ้นมาเอง เป็นเรื่องความรู้สึกมันอธิบายไม่ถูก พอลองคบผู้หญิงด้วยกันแล้ว รู้สึกมีมุมที่ Connect กันได้มากกว่าผู้ชาย มองน้องเค้าน่ารักดีและด้วยวิธีปฏิบัติต่อเราต่างๆ แล้ว สรุปคืออยู่ด้วยแล้วเราสบายใจ”

การค้นพบอัตลักษณ์ทางเพศของตัวเองนำไปสู่แรงบันดาลใจในการทำวิทยานิพนธ์ช่วงปี 4 ต่ายเลือกที่จะสะท้อนแง่มุมของ LGBT กลุ่มหญิงรักหญิง ด้วยการสัมภาษณ์จำนวน 100 คน พบว่าส่วนใหญ่จะมีปัญหาในการบอกตัวตนกับครอบครัวทั้งสิ้น เพราะพ่อแม่จะคนรุ่น Baby Boomer ซึ่งมีกรอบในการดำเนินชีวิตค่อนข้างเคร่งครัด “ทุกคนกังวลว่าครอบครัวจะยอมรับอัตลักษณ์ทางเพศของคนรุ่นใหม่ไม่ได้”

สำหรับต่ายเองเธอก็เกรงใจเรื่องครอบครัวซึ่งมีอาชีพรับราชการว่าจะโอเคหรือไม่? จึงขอใช้เวลาในการบ่มเพาะความรู้สึกและทนุถนอมความเข้าใจของคนในบ้านก่อน เพื่อตกผลึกในความเปลี่ยนแปลงนี้อีกสักระยะหนึ่ง แต่กระนั้นเธอเชื่อว่าสำหรับคุณแม่ซึ่งเป็นสตรีเพศเหมือนกัน น่าจะกล้าเปิดใจได้มากกว่า โดยเฉพาะเมื่อตัวเองสามารถพิสูจน์ว่า สร้างความมั่นคงในชีวิตได้ระดับหนึ่ง แสดงให้ครอบครัวเธอเห็นว่า “ต่ายดูแลตัวเองได้อย่างดี” ไม่ว่าเพศสภาพจะเป็นอย่างไร จะเป็น LGBT หรือไม่ก็ตาม

“…ต่ายคิดว่าตอนแรก ถ้าเราบอกไปที่บ้าน เค้าอาจจะงงๆนิดหน่อย แต่เชื่อว่าสุดท้ายก็จะเข้าใจในความเป็นตัวเรา ต่ายจะเลือกเองให้ชัดเจนก่อนแล้วค่อยบอกครอบครัว”

สำหรับอนาคตนั้น ต่ายยังไม่อยากมองไปไกลถึงเรื่องการแต่งงานว่าจะมีหรือไม่ เพราะเพิ่งเรียนจบแล้วคิดว่า “โครงสร้างทางสังคมไทย” ยังไม่พร้อมรับกับการมีชีวิตคู่ของคนเพศเดียวกัน 

“สิทธิของ LGBT ในเรื่องการแต่งงานหรือความสัมพันธ์กันทางกฎหมายเป็นสิ่งที่ควรจะได้รับเหมือนคู่ชายหญิงทั่วไป เป็นสิทธิเท่าเทียมกัน แต่ขณะนี้ประเทศเรายังไม่มีกฎหมายรองรับ ทั้งที่ถือเป็นเรื่องจำเป็นมากๆ”

ในอีกมุมมองหนึ่งของ LGBT ผู้ชาย อย่าง “ศุภกฤต มูลคา” หรือ “โฟร์โมสต์” ปัจจุบันมีอาชีพเป็นดีเจประจำร้านอาหารย่านถนนพระอาทิตย์ “เขา” บอกว่า เริ่มรู้ตัวเองว่าเป็น LGBT ในช่วงที่เรียนชั้นม.4 จากที่เคยมีแฟนเป็นผู้หญิงเหมือนวัยรุ่นทั่วไป วันหนึ่งเริ่มมีความรู้สึกชอบรุ่นพี่ที่เป็นผู้ชาย 

“ตอนแรกๆ ผมไม่เข้าใจว่ามันเป็นความชอบแบบไหน ชอบแบบชื่นชมหรือเปล่า หลังๆ ไม่ใช่ชื่นชมแล้ว แต่ดูเป็นเชิงแบบอยากมีความสัมพันธ์ด้วย หลังจากนั้นมาก็เริ่มตั้งคำถามกับตัวเองว่าสรุปแล้วเราชอบอะไร? 

… ช่วงนั้นผมมีแฟนเป็นผู้หญิงด้วยแต่พอเลิกรากันไป ผมก็ตัดสินใจลองคบผู้ชายดู เราก็โอเค รู้สึกดีกับมัน พอช่วง ม.5 ผมก็เริ่มตอบตัวเองได้ชัดว่าเป็น “ไบเซ็กชวล” คือการได้อยู่ทั้งสองเพศ”

โฟร์โมสต์​ บอกว่า เขาคบกับรุ่นพี่ผู้ชายคนนั้นนานกว่า 10 เดือน ความรู้สึกมันชัดเจนมากๆ เดินจับมือกันได้ เปิดอกพูดคุยกันในทุกเรื่องได้อย่างสบายใจ เพราะในบางเรื่องที่ไม่สะดวกหากจะสนทนากับผู้หญิง แต่สุดท้ายแล้วก็ต้องเลิกรากับแฟนคนนี้ไปด้วยเหตุผลหลักที่ว่า “เขาคบซ้อน และ มีโลกหลายใบ”

ยุคก่อนเมื่อเพศชายรักชาย สังคมมักจะตีตราว่า คนนึงเป็น “เกย์คิง” อีกคนจะต้องเป็น “เกย์ควีน” แต่ในนิยามของ LGBT ไม่ได้จำแนกแบบนี้ ไม่ได้มองแบบมี “แพทเทิร์น” หรือรูปแบบที่ตายตัว “เมื่อพูดคุยทำความรู้จักกันแล้วว่าเค้าเป็นอย่างไร เราเป็นอย่างไร เรื่องรสนิยมทางเพศ Top หรือ Bottom รุกหรือรับ คงต้องปรับกันไปตามธรรมชาติ”

แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดในมุมมองของ โฟร์โมสต์ ก็คือ ความสัมพันธ์ที่ดีงาม ไม่จำเป็นต้องถูกกำหนดด้วยเพศสภาพเสมอ คนสองคนอยู่ด้วยกันเป็นแฟนกันได้อยู่ที่ความเข้าใจกัน รักกันมากกว่า เพราะตลอดช่วงเวลาหลายปีที่รู้ตัวเองว่าเป็น LGBT เขามีแฟนทั้งหมด 4 คน เป็นผู้หญิง 2 คน และผู้ชาย 2 คน

“การได้รู้ตัวเองว่าเป็นไบเซ็กชวลเป็นเรื่องที่น่าพอใจ แต่มักมีปัญหาหนึ่งซึ่งไม่รู้คนอื่นเป็นหรือเปล่า คือบางทีเราอยากไปจีบผู้ชาย เค้าก็ไม่เข้าใจว่าเราเป็นชายแท้ พอไปจีบผู้หญิงเค้าก็บอกไอ้เชี่ยนี่เป็นเกย์นี่นา..นั่นคือการเป็นไบเซ็กชวล มักจะถูกผู้คนตั้งคำถามถึงความไม่มั่นใจในตัวเอง ว่าคุณชอบเพศอะไรแน่ คำตอบของผมก็คือ มันเป็นความลื่นไหลในเพศสภาพมากกว่า”

สิ่งที่โฟร์โมสต์อยากบอกทุกคน คือในโลกยุคใหม่เราไม่สามารถให้ใครนำเอา “กรอบของตัวเอง” ไปครอบใส่ผู้อื่นได้ มุมมองความเป็นทางตรง หรือ straight คิดว่า man คู่กับ woman หรือ man ต้องคู่กับ man อย่างนี้เขาเห็นว่าใครคิดเช่นนี้ “กรอบเค้าเล็กกว่าเรา กรอบเค้าอาจจะเป็นสี่เหลี่ยม กรอบเราเป็นวงกลม ทรงกระบอกก็ได้”

“…ผมชอบพูดบ่อยๆ คำว่าเรื่องเพศนั้นเป็นเรื่องที่ลื่นไหล มันอาจจะเกิดขึ้นกับใครก็ได้ ไม่แน่นะอีก 5-10 ปีข้างหน้า ผมอาจจะไม่ได้เป็นไบเซ็กชวลแล้วก็ได้ อาจจะเป็นอะไรที่กำหนดขึ้นมาเอง เป็นเพศใหม่ขึ้นมา”

ทรรศนะของ โฟร์โมสต์ มองว่า ตอนนี้ LGBT ได้รับการจำแนกเป็นเกือบ 21 ตัวอักษร (ประเภท) แล้ว ยังมี LGBT Plus อีก ถือว่าเพศสภาพมันลื่นไหลเต็มที่ แต่หลายคนยังไม่พยายามทำความเข้าใจ จึงขอบอกว่าไม่ต้องเข้าใจทั้งหมดก็ได้ แค่เข้าใจใน “วงชีวิต” ของเราแค่ตรงนั้นก็พอ 

“ผมคิดว่าสังคม LGBT เปิดกว้างมาก แต่ห่วง Generation Gap เพราะผมยังรู้สึกว่าเค้ายังพูดกันโดยขาดความเข้าใจว่า มันเกิดอะไรขึ้น? ตอนนี้มีเพศอะไรบ้าง? เอาแต่ตั้งคำถามว่าทำไมๆๆ ทำไมเลือกเป็นเกย์? ทำไมเลือกเป็นไบ? ทำไมเลือกเป็นทรานส์? บางทีเค้าเข้าใจระดับผิวเผินแล้วไม่อยากเข้าใจต่อ เช่น เข้าใจว่าเกย์ชอบผู้ชาย กะเทยชอบผู้ชายอยากแต่งหญิง ซึ่งเอาจริงๆ มันมีหลากหลายมากกว่านั้นเยอะครับ”

ในฐานะคนรุ่นใหม่ที่พร้อมมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนเรื่องเสรีภาพทางเพศ ทั้งโฟร์โมสต์ และ ต่าย ล้วนเชื่อว่า ในประเทศไทยนั้นมีคนที่เป็น LGBT มานานแล้ว และคิดเรื่องนี้กันมานานแต่สภาวะสังคมยังไม่ open เพียงพอ เช่น การสมรสที่เท่าเทียมกันแต่ฝันที่เป็นจริงยังไม่เกิดขึ้น จนกระทั่ง….

“เมื่อมาถึงคนรุ่นนี้ซึ่งเติบโตมาพร้อมๆ กับระบบการศึกษาที่เปิดกว้างและกระแสโซเชียลมีเดียจากต่างประเทศ ทำให้เมื่อพวกเขาจบการศึกษาและก้าวสู่วัยทำงาน สังคมไทยจึงได้เห็นพลังขับเคลื่อนที่ชัดเจนมากขึ้น”

ขณะที่บทสรุปของต่ายก็คือ “ค่านิยมในยุคนั้น สำหรับคนยุคนี้อาจไม่ได้คิดอย่างนั้นอีกต่อไป LGBT ควรจะมีพื้นที่เหมือนทุกคนนะคะ เพราะทุกคนก็เป็นคนเหมือนกัน เพียงแค่พวกเราไม่ได้ชอบตามที่สังคมวางไว้เท่านั้นเอง”

คำถามขณะนี้ จึงถูกย้อนกลับไปสู่สังคมไทยว่า ถึงเวลาที่จะเข้าใจและยอมรับวิถีแห่งเพศสภาพซึ่งแปรเปลี่ยนและเปิดกว้างอย่างกลุ่ม LGBT ได้หรือยัง?